Chỉ sau một phiên giao dịch, đồng euro đã giảm mạnh nhất trong vòng gần ba tháng. Phản ánh tâm lý bất an của thị trường sau khi EU và Mỹ công bố thỏa thuận thương mại “lớn nhất từ trước đến nay”. Thỏa thuận được kỳ vọng giúp hạ nhiệt căng thẳng xuyên Đại Tây Dương. Nhưng lại khiến giới chuyên gia lo ngại EU đang đánh đổi lợi ích dài hạn để mua lấy sự ổn định ngắn hạn.
- Kinh tế Mỹ đứng trước loạt sự kiện định hình tương lai: Lãi suất, GDP, thuế quan và tâm lý thị trường
- Đánh thuế 20% trên lãi chuyển nhượng BĐS: Cần lộ trình thận trọng để thị trường không “sốc nhiệt”
- Ngành hoa và lá cây: “Mỏ vàng” xuất khẩu mới của nông nghiệp Việt
Thỏa thuận lịch sử hay nhượng bộ chiến lược?
Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ vừa đạt được một thỏa thuận thương mại lớn nhất từ trước đến nay. Bao trùm hơn 44% GDP toàn cầu. Dù ban đầu được kỳ vọng sẽ giảm căng thẳng thương mại xuyên Đại Tây Dương. Song chỉ sau một phiên giao dịch. Đồng euro đã giảm hơn 1% giá trị so với USD – mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 5.
Thỏa thuận cho phép Mỹ áp thuế 15% lên phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ EU. Con số thấp hơn mức 30% từng bị đe dọa. Nhưng vẫn cao gấp ba lần mức thuế trung bình trước đó. Điều này khiến nhiều chuyên gia lo ngại: EU đã chấp nhận “một sự đầu hàng có điều kiện” để đổi lấy hòa hoãn trong ngắn hạn.
Vai trò của Mỹ: Người chơi áp đặt luật cuộc chơi
Bên cạnh việc áp thuế, thỏa thuận này còn thể hiện rõ chiến lược dài hạn của Mỹ trong việc định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu. Dưới chính sách “Nước Mỹ trên hết”. Chính quyền Tổng thống Trump đang dồn lực bảo vệ sản xuất nội địa. Nhất là các ngành thép, công nghiệp nặng, công nghệ cao.
Trong khi đó, các tập đoàn đa quốc gia của Mỹ đặt trụ sở tại châu Âu như Apple, Ford, Pfizer… cũng đang đứng giữa ranh giới lợi ích. Họ có thể được lợi trong dài hạn từ chính sách bảo hộ. Nhưng cũng phải đối mặt với rủi ro tỷ giá, chi phí logistics và môi trường thuế thay đổi. Đặc biệt nếu đồng euro tiếp tục suy yếu.
Tác động rõ nét đến doanh nghiệp và thị trường
Ngay khi thỏa thuận được công bố, chỉ số DAX (Đức) giảm 1,1%, CAC 40 (Pháp) giảm 0,4%, còn Stoxx Europe 600 mất 1,8%. Đây là phản ứng tức thời của thị trường trước lo ngại chi phí thuế mới sẽ làm tăng giá hàng hóa. Giảm biên lợi nhuận và ảnh hưởng dòng tiền doanh nghiệp.
Theo dữ liệu năm 2024, kim ngạch xuất khẩu từ EU sang Mỹ đạt khoảng 500 tỷ USD, trong đó có:
- Ô tô và linh kiện: 100 tỷ USD
- Dược phẩm: 90 tỷ USD
- Dệt may – thời trang: 60 tỷ USD
- Máy móc công nghiệp: 110 tỷ USD
Với mức thuế 15%, EU có thể chịu thêm hàng chục tỷ USD chi phí thuế quan hàng năm. Hiệp hội các nhà sản xuất thép EU cảnh báo đây sẽ là “gánh nặng lớn” cho các ngành xuất khẩu chủ lực.
Người tiêu dùng nội khối và bài toán lạm phát nhập khẩu
Đồng euro yếu có thể giúp xuất khẩu EU cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu. Nhưng lại gây hại cho người tiêu dùng trong khu vực. Khi nhập khẩu hàng hóa – đặc biệt từ Mỹ – trở nên đắt đỏ hơn. Nguy cơ lạm phát nhập khẩu tăng cao. Làm giảm sức mua, ảnh hưởng đến tiết kiệm và đầu tư cá nhân.
Đây là bài toán nan giải trong bối cảnh châu Âu đang phải vật lộn với giá năng lượng, thực phẩm cao hậu khủng hoảng Ukraina. Tầng lớp trung lưu – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong tiêu dùng – sẽ là nhóm bị ảnh hưởng trực tiếp.
Cơ hội và thách thức với các thị trường thứ ba – góc nhìn từ Việt Nam
Khi EU và Mỹ thu hẹp không gian thương mại cho nhau. Các thị trường như Việt Nam có thể hưởng lợi từ khoảng trống thương mại để:
- Đẩy mạnh xuất khẩu sang Mỹ các mặt hàng như dệt may, đồ gỗ, nông sản, điện tử – những ngành vốn chịu cạnh tranh mạnh từ EU trước đây.
- Mở rộng hợp tác chuỗi cung ứng với EU thông qua EVFTA, tận dụng lợi thế về quy tắc xuất xứ và chi phí cạnh tranh.
Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt cũng cần phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Do euro biến động có thể ảnh hưởng đến các hợp đồng định giá bằng đồng tiền này. Đồng thời phải nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm để đáp ứng thị trường khó tính.
ECB sẽ phản ứng thế nào? Chính sách tiền tệ cần điều chỉnh khéo léo
Trước áp lực tỷ giá và lạm phát, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ phải cân nhắc kỹ:
- Có thể tạm dừng nâng lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và tiêu dùng.
- Xem xét can thiệp thị trường ngoại hối nếu đồng euro tiếp tục giảm sâu.
- Thúc đẩy phối hợp chính sách tài khóa giữa các nước thành viên, tránh bất ổn tài chính lan rộng.
Trong dài hạn, EU cần củng cố nội lực, tăng tính tự chủ kinh tế và giảm phụ thuộc vào thương mại với Mỹ để tránh bị “dắt mũi” trong các cuộc đàm phán tương lai.
Chuyển động tích cực hay chỉ là hồi đáp tạm thời?
Thỏa thuận thương mại EU – Mỹ đang để lại dư âm trái chiều. Với một bên xem đó là “sự giải tỏa” chiến lược, bên kia lại coi là “cú tát” vào lòng tin và sức mạnh nội khối. Việc đồng euro giảm giá không chỉ là phản ứng ngắn hạn, mà là lời cảnh báo về những bất ổn cấu trúc trong nội tại nền kinh tế châu Âu.
Trong bối cảnh trật tự thương mại toàn cầu đang tái định hình. Bài toán cấp thiết đặt ra là: làm thế nào để cân bằng giữa ổn định chính trị, lợi ích thương mại và chủ quyền kinh tế? Câu trả lời cần đến sự tỉnh táo và dũng cảm. Không chỉ của các nhà lãnh đạo, mà còn từ chính cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Dưới làn sóng siết thương mại EU – Mỹ. Những chuyển động tưởng chừng là cơ hội lại tiềm ẩn nhiều rủi ro khó đoán. Liệu Việt Nam có thể tận dụng được “khoảng trống” chiến lược để bứt phá. Hay đây chỉ là khoảng lặng ngắn ngủi trước những va đập lớn hơn? Diễn biến tiếp theo về tỷ giá, chính sách tiền tệ của EU, cũng như phản ứng từ giới doanh nghiệp toàn cầu sẽ còn nhiều điều để phân tích.
Hãy cùng theo dõi chuyên trang để khám phá sâu hơn: Cơ hội nào thực sự dành cho Việt Nam – và ai sẽ là người đi trước trong cuộc chơi địa kinh tế này?
Tổng hợp
