Các cuộc không kích của Israel nhắm vào miền Trung Iran đã phá hủy nhà máy nước nặng Khondab và một cơ sở chế biến uranium trọng yếu tại Yazd.
Thiệt hại nặng nề tại các nhà máy chiến lược
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) hôm 29/3 xác nhận nhà máy nước nặng Khondab tại Arak đã bị hư hại nghiêm trọng và ngừng hoạt động hoàn toàn sau đợt oanh tạc của quân đội Israel. Phía Israel khẳng định đây là mục tiêu chủ chốt vì cơ sở này đóng vai trò then chốt trong việc sản xuất plutonium phục vụ mục tiêu chế tạo vũ khí hạt nhân của Tehran. Dù Iran thừa nhận khu phức hợp bị trúng bom, truyền thông nước này vẫn quả quyết không có thương vong hay tình trạng rò rỉ phóng xạ xảy ra tại hiện trường.
Lịch sử lò phản ứng Khondab vốn đầy thăng trầm khi từng bị đình chỉ theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015 và bị đổ bê tông vào lõi để ngăn chặn khả năng vận hành. Tuy nhiên, Israel đánh giá đây vẫn là một phần trong hạ tầng sản xuất nguyên liệu quân sự nên đã tiến hành không kích trực diện. Ngoài việc phá hủy máy móc, cuộc tấn công còn nhắm vào các khu vực kỹ thuật hỗ trợ khiến toàn bộ dây chuyền sản xuất nước nặng tại đây tê liệt.
Quân đội Israel đồng thời xác nhận đã đánh trúng một địa điểm chế biến uranium tại Yazd, miền Trung Iran vào cùng ngày 27/3. Họ mô tả đây là cơ sở độc nhất vô nhị được sử dụng để tạo ra các nguyên liệu thô cần thiết cho quá trình làm giàu uranium ở cấp độ cao. Việc mất đi cơ sở này cùng với nhà máy tại Arak được xem là đòn giáng mạnh vào khả năng tự chủ hạt nhân mà Tehran đang nỗ lực duy trì.
Cơ sở hạt nhân Iran và nguy cơ leo thang xung đột
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mục tiêu hàng đầu của chiến dịch quân sự hiện nay là loại bỏ hoàn toàn năng lực vũ khí hạt nhân của Iran. Washington không loại trừ phương án triển khai lực lượng đặc nhiệm trên bộ để trực tiếp tịch thu hoặc phá hủy nguồn uranium làm giàu nằm sâu trong lãnh thổ đối phương. Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự nhận định đây là nhiệm vụ rủi ro nhất lịch sử do hệ thống hầm ngầm của Tehran được thiết kế rất kiên cố.
Các đơn vị biệt kích thuộc Lực lượng Đặc nhiệm Mỹ đã dành nhiều thập niên diễn tập trong các mô hình hầm ngầm giả định để chuẩn bị cho kịch bản này. Chiến dịch di dời lượng uranium làm giàu cao được đánh giá là phức tạp hơn bất kỳ nhiệm vụ nào mà lực lượng tinh nhuệ này từng thực hiện. Trong khi đó, Iran cảnh báo liên quân Mỹ và Israel sẽ phải trả giá đắt nếu tiếp tục nhắm vào các hạ tầng năng lượng nhạy cảm của quốc gia này.
Hiện nay, IAEA ước tính Iran đang sở hữu khoảng 441kg uranium được làm giàu ở mức 60%, một ngưỡng rất sát với yêu cầu 90% để chế tạo đầu đạn hạt nhân. Tehran vẫn kiên quyết khẳng định chương trình của mình chỉ phục vụ mục đích dân sự và y tế thay vì chạy đua vũ trang như cáo buộc từ phương Tây. Căng thẳng leo thang khiến dư luận quốc tế lo ngại về một cuộc xung đột toàn diện tại Trung Đông khi các biện pháp ngoại giao không còn hiệu lực.
Theo: Báo Dân trí
