Nước Mỹ kỷ niệm 250 năm lập quốc trong bối cảnh phần lớn người dân bày tỏ bất mãn với hiện tình đất nước, trong khi giới quan sát chỉ ra rằng những xáo trộn hiện tại không hẳn nghiêm trọng hơn các giai đoạn trước đây của lịch sử Mỹ.
- Vợ chồng ở phường Bảy Hiền bị khởi tố vì làm giả áo thun 11 thương hiệu tại TPHCM
- Cá chết hàng loạt trên sông Lam khiến nhiều hộ nuôi mất trắng
- 3 cái bẫy khiến bạn càng chăm sóc cho cơ thể lại càng thấy mệt mỏi
Ngày 4.7.2026 nước Mỹ đánh dấu tròn 250 năm kể từ ngày lập quốc (4.7.1776) đúng vào thời điểm Tổng thống Donald Trump theo đuổi chính sách thuế quan, chủ trương tự cung tự cấp và vướng vào căng thẳng với nhiều quốc gia, bao gồm cả đồng minh. Các cuộc thăm dò dư luận công bố trong tháng 6.2026 cho thấy phần lớn người Mỹ không hài lòng với hướng đi hiện tại của đất nước, nhưng dữ liệu lịch sử được các chuyên gia dẫn ra lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn.
Trùng hợp, năm 1776 – năm nước Mỹ ra đời – cũng là năm nhà kinh tế học Adam Smith (1723-1790) xuất bản tác phẩm Tìm hiểu về bản chất và nguồn gốc của cải của các quốc gia, đặt nền móng cho chủ nghĩa tư bản tự do hiện đại. Chưa đầy 200 năm sau từ một quốc gia non trẻ Mỹ vươn lên thành siêu cường với ưu thế gần như tuyệt đối về kinh tế và quân sự, sở hữu sức mạnh hải quân chưa từng có trong lịch sử nhân loại.
Nhưng vào đúng dịp kỷ niệm 250 năm ông Trump lại quay về với chủ nghĩa trọng thương – hệ tư tưởng mà Adam Smith từng phản bác. Ông nhấn mạnh việc đất nước cần tự cung tự cấp, đẩy mạnh xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu đồng thời triển khai chính sách biệt lập cùng học thuyết Monroe kiểu mới khiến Mỹ vướng vào xung đột hoặc căng thẳng với hầu hết các quốc gia.
Cụ thể Mỹ đang ở thế khó trong cuộc chiến Iran kéo theo giá cả sinh hoạt trong nước tăng. Washington cũng bất đồng thương mại với phần lớn đồng minh và đối tác, trong khi tuyên bố muốn thâu tóm Greenland và sáp nhập Canada thành tiểu bang thứ 51 gây thêm căng thẳng không cần thiết. Chuyên gia Willis Sparks thuộc Eurasia Group (Mỹ) nhận định trong phân tích gửi đến người viết: “Nước Mỹ đã trở nên thất thường, và giới quan sát nước ngoài không chắc nên đặt cược ở đâu”. Ông cho biết thêm rằng các đồng minh của Mỹ hiện phải tính đến phương án phòng ngừa rủi ro, trong khi Tổng thống Trump bị cho là đang lạm quyền và làm suy yếu nền dân chủ – giá trị vốn được xem là đặc trưng của nước Mỹ. Cùng lúc, Trung Quốc trỗi dậy cạnh tranh quyết liệt với Mỹ trên cả ba mặt trận kinh tế, công nghệ và quân sự.
Những diễn biến này phản ánh vào các con số cụ thể, theo khảo sát của Gallup 76% người Mỹ được hỏi cho biết không hài lòng với cách mọi thứ đang vận hành ở nước này. Khảo sát của NBC News công bố ngày 14.6.2026 cho thấy chỉ 38% người trả lời tin rằng những năm tháng tốt đẹp nhất của đất nước còn ở phía trước, còn khảo sát của Reuters/Ipsos ngày 15.6.2026 ghi nhận 64% người được hỏi lo ngại nền dân chủ Mỹ có nguy cơ thất bại.
Tuy nhiên ông Sparks chỉ ra rằng Tổng thống Trump không phải là nhà lãnh đạo Mỹ duy nhất từng theo đuổi các chính sách tương tự. Tổng thống William McKinley (tại nhiệm 1897-1901) từng dùng thuế quan để ép Canada trở thành tiểu bang thứ 45; Tổng thống Theodore Roosevelt (tại nhiệm 1901-1909) tìm cách sáp nhập các đảo xa vào lãnh thổ Mỹ; còn Tổng thống Woodrow Wilson và Warren Harding đều từng tranh cử với khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” giống ông Trump. Năm 1926 nhân sinh nhật 150 năm nước Mỹ, Tổng thống Calvin Coolidge từng tổ chức một trận đấu võ thuật lồng thép trên bãi cỏ Nhà Trắng – tương tự sự kiện võ thuật mà ông Trump vừa tổ chức tại đây nhân dịp 250 năm.
Đối chiếu xa hơn vào năm 1976 khi Mỹ kỷ niệm 200 năm lập quốc, đất nước này đối mặt nhiều thách thức không kém hiện tại: Vừa thua trong chiến tranh Việt Nam được lãnh đạo bởi Tổng thống Gerald Ford – người chưa từng qua bầu cử sau khi Tổng thống Richard Nixon từ chức vì vụ Watergate đồng thời chịu áp lực từ Chiến tranh Lạnh leo thang và giá nhiên liệu tăng cao do biến động nguồn cung dầu mỏ Trung Đông. Dù vậy chỉ 15 năm sau, Liên Xô – đối thủ của Mỹ trong Chiến tranh Lạnh – sụp đổ, đưa Mỹ trở thành siêu cường duy nhất trong thời gian dài. Xét theo dữ kiện lịch sử, tình trạng hiện tại của nước Mỹ ở tuổi 250 không bất trắc hơn so với thời điểm 200 năm trước.
Về mặt quyền lực vị thế của Tổng thống Trump cũng cho thấy dấu hiệu suy giảm. Một số nghị sĩ Cộng hòa ở cả Thượng viện và Hạ viện đã bỏ phiếu chống lại quyền hạn của ông trong cuộc chiến Iran, trong khi đảng Cộng hòa đối mặt nhiều thách thức tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Nếu phe Cộng hòa mất quyền kiểm soát lưỡng viện Quốc hội, quyền lực của ông Trump sẽ tiếp tục giảm trong giai đoạn còn lại của nhiệm kỳ – thời kỳ mà người Mỹ gọi là “vịt què” – và theo đó, rủi ro về lạm quyền hay đe dọa nền dân chủ cũng sẽ giảm theo.
Trên cơ sở đó nhiều ý kiến vẫn giữ thái độ lạc quan về tương lai của nền dân chủ Mỹ. Trong chương trình Gzero World của TS Ian Bremmer – nhà khoa học chính trị sáng lập Eurasia Group người dẫn chương trình kiêm nhà bình luận chính trị William Maher cho rằng người Mỹ vẫn có thể chỉ trích chính phủ, biểu tình, bỏ phiếu chống lại người cầm quyền và bày tỏ quan điểm mà không sợ hãi. Ông Maher nhận xét: “Và nhìn chung đất nước này giàu có hơn, an toàn hơn và hòa nhập hơn so với 50 năm trước – chứ đừng nói đến 250 năm trước”,đến thời điểm hiện tại Mỹ vẫn giữ vị trí siêu cường đứng đầu thế giới.
Minh Thu (tổng hợp)
