Nghiên cứu mới cảnh báo việc nam giới mất nhiễm sắc thể Y khi già đi không hề vô hại, mà là mầm mống dẫn đến nhiều bệnh lý mãn tính nguy hiểm.
- 18 chi tiết về cuộc sống dưới âm gian qua lời kể của chàng thư sinh thời nhà Thanh
- Cụ bà Trịnh Thị Khơng và hành trình sống qua hai thế kỷ
- Sự tận tâm và trách nhiệm trong hành trình gần 30 năm y nghiệp của bác sĩ Nguyễn Mỹ Bảo Anh
Nhiễm sắc thể Y: Hiện tượng mất mát gia tăng theo tuổi tác
Các nhà khoa học quốc tế vừa công bố phát hiện quan trọng về biến đổi gen ở nam giới. Khoảng 40% đàn ông tuổi 60 gặp tình trạng thiếu hụt nhiễm sắc thể Y trong một phần tế bào. Con số này tăng lên đến 57% ở những người trên 90 tuổi. Hiện tượng này không xảy ra đồng loạt mà tạo nên trạng thái khảm sinh học rất đặc trưng. Những tế bào mất nhiễm sắc thể vẫn tồn tại nhưng mang khiếm khuyết di truyền tiềm ẩn.
Nguyên nhân chính nằm ở những sai sót kỹ thuật trong quá trình phân bào bình thường. Nhiễm sắc thể Y được coi là bộ phận dễ tổn thương nhất khi tế bào chuẩn bị nhân đôi. Các tác nhân môi trường như khói thuốc lá hay hóa chất độc hại sẽ đẩy nhanh tốc độ này. Khi một tế bào mẹ bị mất nhiễm sắc thể, toàn bộ thế hệ tế bào con cũng sẽ thiếu hụt. Quá trình này diễn ra âm thầm nhưng để lại hậu quả lâu dài cho cơ thể.
Các mô có tốc độ phân chia nhanh như hệ tạo máu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Dù chứa ít gen mã hóa protein, nhiễm sắc thể Y lại sở hữu nhiều đoạn DNA điều hòa. Những đoạn mã này tham gia kiểm soát hoạt động của các nhiễm sắc thể khác trong nhân. Việc thiếu hụt chúng dẫn đến sự mất cân bằng trong hệ thống vận hành sinh học của phái mạnh. Đây là dấu hiệu rõ rệt của quá trình lão hóa sinh học đang diễn ra.
Mối liên hệ giữa biến đổi di truyền và bệnh mạn tính
Trong nhiều thập kỷ, giới y khoa từng tin rằng sự biến mất này hoàn toàn vô hại. Tuy nhiên, các phân tích quy mô lớn hiện nay đã chỉ ra mối liên hệ với bệnh mạn tính. Những người mất nhiễm sắc thể Y cao thường có nguy cơ mắc bệnh tim mạch rất lớn. Nghiên cứu tại Đức khẳng định rủi ro đau tim gia tăng rõ rệt ở nhóm đối tượng này. Đây là bằng chứng cho thấy nhiễm sắc thể Y đóng vai trò quan trọng hơn chúng ta tưởng.
Sự thiếu hụt khoảng 1/3 nguy cơ mất nhiễm sắc thể Y có thể liên quan đến yếu tố di truyền này còn liên quan mật thiết đến hội chứng Alzheimer và ung thư. Bệnh nhân có tế bào u mất nhiễm sắc thể Y thường có tiên lượng điều trị rất xấu. Một số nghiên cứu ghi nhận rủi ro tử vong do virus cũng tăng cao ở nhóm này. Thí nghiệm trên động vật chứng minh việc thiếu hụt nhiễm sắc thể trực tiếp gây ra suy tim. Những phát hiện này thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận về sức khỏe nam giới hiện nay.
Việc giải mã hoàn chỉnh trình tự DNA nhiễm sắc thể Y đã mở ra kỷ nguyên y học mới. Hiểu rõ chức năng của các phân tử RNA sẽ giúp tìm ra phương pháp điều trị hữu hiệu. Các chuyên gia kỳ vọng việc tầm soát di truyền sẽ sớm trở thành bài kiểm tra định kỳ. Điều này giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các rủi ro sức khỏe do lão hóa. Đây là chìa khóa để nâng cao chất lượng sống cho nam giới trong tương lai.
Theo: Báo Dân trí
