Đồ inox kém chất lượng hiện nay được bày bán tràn lan, tiềm ẩn nhiều rủi ro về sức khỏe do tình trạng thôi nhiễm các loại kim loại nặng vào thực phẩm.

• Quảng Ngãi: Triệt phá băng ma túy tại Khu kinh tế Dung Quất
• Chuẩn bị tinh thần sớm để tuổi già an nhàn trọn vẹn
• Gốc bưởi hơn 100 tuổi sai 400 quả ở Hưng Yên

Đồ inox kém chất lượng giả mạo nhãn mác tràn lan thị trường

Trong những năm gần đây, vật liệu inox đã trở thành sự lựa chọn ưu tiên hàng đầu trong gian bếp của các gia đình Việt nhờ vào những đặc tính vượt trội như độ bền cao, trọng lượng nhẹ, khó vỡ và quá trình vệ sinh dễ dàng. Các sản phẩm từ bát, đũa đến xoong nồi, chảo chống dính được làm từ inox xuất hiện phổ biến, đáp ứng nhu cầu tiện dụng của đời sống hiện đại. Tuy nhiên, thị trường hiện nay đang đối mặt với sự xâm nhập mạnh mẽ của các mặt hàng không rõ nguồn gốc, được quảng bá dưới những nhãn hiệu cao cấp để đánh lừa lòng tin của người tiêu dùng.

Thực trạng đáng báo động này đã được làm rõ thông qua một cuộc khảo sát quy mô của Đài Phát thanh và Truyền hình Hồ Bắc, phối hợp cùng các cơ quan kiểm định độc lập. Kết quả cho thấy có tới 70% các sản phẩm inox được kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử là hàng giả, không đúng với tiêu chuẩn kỹ thuật đã công bố. Đặc biệt, trong số 20 mẫu bát đĩa được lấy ngẫu nhiên để kiểm tra với danh nghĩa là inox 304 hoặc 316, có tới 14 mẫu hoàn toàn không đạt tiêu chuẩn an toàn, cho thấy một lỗ hổng lớn trong quản lý chất lượng sản phẩm gia dụng.

Để tối ưu hóa lợi nhuận, nhiều nhà sản xuất đã áp dụng những kỹ xảo tinh vi bằng cách sử dụng lõi thép giá rẻ như dòng 201 hoặc 410, sau đó mạ một lớp inox cực mỏng lên bề mặt bên ngoài. Thay vì dập chìm mã thép tiêu chuẩn như SUS304 hay SUS316 một cách minh bạch, bao bì của các mặt hàng này thường chỉ ghi những dòng chữ mơ hồ như “high quality stainless steel”. Cách làm này không chỉ giúp họ dễ dàng né tránh các trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra mà còn gây khó khăn cực lớn cho người tiêu dùng trong việc truy xuất nguồn gốc và kiểm chứng chất lượng thực tế.

Đồ inox kém chất lượng và rủi ro thôi nhiễm độc chất

Theo phân tích chuyên sâu của TS Vũ Thị Tần từ Đại học Bách khoa Hà Nội, các loại thép giá rẻ như 201 và 410 thường chứa hàm lượng mangan rất cao để bù đắp cho sự thiếu hụt niken. Trong khi đó, tỷ lệ crom và niken – hai thành phần cốt lõi tạo nên khả năng chống ăn mòn của inox dùng trong thực phẩm – lại thấp hơn rất nhiều so với quy chuẩn. Điều này khiến cho cấu trúc của vật liệu trở nên kém bền vững, dễ dàng bị phá hủy khi tiếp xúc với các tác nhân hóa học hoặc nhiệt độ cao trong quá trình chế biến món ăn hàng ngày.

Nguy cơ nghiêm trọng nhất xảy ra khi lớp mạ mỏng manh bên ngoài bị bong tróc do tác động của việc cọ rửa thường xuyên hoặc tiếp xúc với chất tẩy rửa mạnh. Khi đó, phần lõi thép bên trong sẽ lộ ra và bắt đầu quá trình thôi nhiễm các nguyên tố kim loại nặng trực tiếp vào môi trường xung quanh. Đặc biệt, trong điều kiện đun nấu ở nhiệt độ trên 100 độ C hoặc khi chế biến các thực phẩm có tính axit cao như canh chua, dưa muối, nước sốt chanh giấm, các liên kết kim loại sẽ bị bẻ gãy nhanh chóng hơn.

Hàng loạt các kim loại có hại như niken, mangan, titan, crom, silic, và thậm chí là những nguyên tố hiếm như vanadi, molypden, tungsten, coban có thể được giải phóng vào thức ăn. Sự tích tụ âm thầm của các kim loại này trong cơ thể qua thời gian dài có thể dẫn đến những hệ lụy khôn lường cho sức khỏe mà người dùng khó có thể nhận ra ngay lập tức. Đáng lo ngại hơn, nhiều sản phẩm giả vẫn có thể vượt qua các bài thử nghiệm nhanh bằng dung dịch hóa chất vì lớp mạ bên ngoài không đổi màu, tạo ra một sự an tâm giả tạo cho người mua hàng.

Phương pháp nhận biết vật liệu an toàn cho gian bếp

Để tự bảo vệ mình trước ma trận hàng giả, người tiêu dùng cần trang bị những kiến thức kỹ thuật cơ bản để sàng lọc sản phẩm ngay từ bước lựa chọn. Dấu hiệu đầu tiên và quan trọng nhất là việc kiểm tra các mã vật liệu như SUS304 hoặc SUS316 được dập nổi sắc nét trên thân hoặc đáy sản phẩm. Những sản phẩm uy tín luôn minh bạch về thông số kỹ thuật, trong khi các mặt hàng kém chất lượng thường né tránh điều này hoặc chỉ ghi thông tin chung chung trên nhãn dán tạm thời. Đây là ranh giới đầu tiên để phân biệt giữa hàng chính hãng và hàng trôi nổi.

Về mặt vật lý, inox 304 và 316 chuẩn thuộc nhóm không nhiễm từ nên thường không hút nam châm, trừ một số trường hợp do gia công cơ khí tạo ra từ tính nhẹ ở các mép cạnh. Nếu một sản phẩm inox được quảng cáo là cao cấp nhưng nam châm lại hút rất mạnh ở nhiều vị trí, đặc biệt là thành nồi, thì khả năng cao đó là thép pha tạp hoặc thép 410 rẻ tiền. Một phép thử thực tế khác là quan sát biểu hiện của đồ dùng sau khi cho vào máy rửa bát; các loại inox mạ kém chất lượng sẽ nhanh chóng bị xỉn màu, loang lổ hoặc xuất hiện các đốm gỉ sét chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng.

Bên cạnh việc chọn mua sản phẩm từ các thương hiệu uy tín và tránh xa những mặt hàng có giá rẻ bất thường, thói quen sử dụng cũng đóng vai trò quyết định đến độ an toàn. TS Vũ Thị Tần khuyến cáo người dân tuyệt đối không nên lưu trữ các loại thực phẩm có tính chua hoặc mặn trong đồ inox qua đêm. Đối với những loại thực phẩm đặc thù này, việc sử dụng các vật liệu thay thế như đồ gốm sứ hoặc thủy tinh chịu nhiệt sẽ là giải pháp tối ưu hơn để ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ thôi nhiễm kim loại, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe gia đình.

Theo: Báo Dân trí