Các nhà khoa học cảnh báo virus cúm gia cầm A/H9N2 đang thích nghi tốt hơn với tế bào người, có nguy cơ gây đại dịch dù hiện chỉ gây bệnh nhẹ ở chim.
- Bộ trưởng Y tế yêu cầu bảo vệ y bác sĩ trong mọi tình huống
- Bốn nam sinh tranh quán quân Olympia 2025
- Cảnh báo rối loạn ăn uống ở tuổi học đường
Dịch cúm gia cầm diễn biến phức tạp trên toàn cầu
Trong những năm gần đây, công tác giám sát cúm gia cầm trên thế giới chủ yếu tập trung vào chủng H5N1 nhờ khả năng gây bệnh nặng và tỷ lệ tử vong cao ở người. Virus này đã lan truyền rộng rãi qua nhiều châu lục, từ châu Á sang châu Âu, châu Mỹ và thậm chí châu Phi. Từ năm 2020 đến nay, H5N1 ghi nhận khoảng 21 trường hợp tử vong ở người trên toàn cầu, đồng thời gây lo ngại lớn khi lây lan mạnh mẽ trong đàn bò sữa tại khu vực Bắc Mỹ, đánh dấu sự thay đổi đáng kể về vật chủ truyền bệnh.
Mặc dù vậy, virus cúm gia cầm A/H9N2 – chủng phổ biến thứ hai có khả năng lây nhiễm sang người – lại chưa được quan tâm đúng mức trong chiến lược phòng chống dịch. Theo ông Kelvin To, chuyên gia vi sinh lâm sàng tại Đại học Hong Kong, H9N2 đã gây ra 173 ca nhiễm ở người kể từ năm 1998, với phần lớn các trường hợp tập trung tại Trung Quốc. Những con số này được trình bày tại Hội nghị quốc tế Liên minh Nghiên cứu Đại dịch tổ chức ở Melbourne, Australia vào ngày 27/10, nhấn mạnh sự cần thiết phải nhìn nhận lại mức độ nguy hiểm của chủng virus này.
Cúm gia cầm A/H9N2 thay đổi di truyền tăng khả năng lây nhiễm
Nghiên cứu do nhóm của ông Kelvin To thực hiện cho thấy virus H9N2 bắt đầu trải qua những thay đổi di truyền quan trọng từ khoảng năm 2015. Các đột biến này giúp virus dễ dàng xâm nhập và nhân lên trong tế bào người hơn so với trước đây. Trong các thí nghiệm trên tế bào nuôi cấy, mẫu virus H9N2 thu thập năm 2024 thể hiện khả năng gắn kết hiệu quả hơn đáng kể với nhiều loại thụ thể trên bề mặt tế bào người so với mẫu từ năm 1999, chứng minh rõ ràng quá trình thích nghi đang diễn ra nhanh chóng.
Tuy nhiên, bà Michelle Wille, chuyên gia tại Viện Peter Doherty ở Melbourne, nhận định rằng dù có những tiến bộ trong khả năng lây nhiễm, H9N2 vẫn cần thêm nhiều biến đổi di truyền nữa mới có thể gây ra lây truyền liên tục giữa người với người. Hiện tại, virus vẫn ưu tiên gắn kết với thụ thể ở chim, trong khi cơ thể người có môi trường nhiệt độ cao hơn và độ pH khác biệt rõ rệt so với đường hô hấp của gia cầm. Do đó, để trở thành mối đe dọa đại dịch thực sự, H9N2 phải vượt qua những rào cản sinh học này thông qua các đột biến bổ sung hoặc tái tổ hợp gen.
Giám sát H9N2 cần được tăng cường khẩn cấp
Các chuyên gia quốc tế đồng loạt kêu gọi tăng cường giám sát và nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ từ cúm gia cầm A/H9N2. Hiện nay, phần lớn các quốc gia không yêu cầu báo cáo bắt buộc đối với các ca nhiễm do chủng virus có độc lực thấp như H9N2, dẫn đến tình trạng thiếu dữ liệu thực tế và khó khăn trong việc đánh giá mức độ lan rộng của dịch bệnh. Bà Michelle Wille nhấn mạnh rằng số ca nhiễm thực tế có thể cao hơn nhiều so với con số được ghi nhận, vì hầu hết bệnh nhân không có triệu chứng nặng hoặc không nhập viện, trong khi hệ thống xét nghiệm hiện tại chủ yếu tập trung vào H5N1.
Ông Kelvin To đặc biệt lưu ý về tầm quan trọng của việc giám sát virus ở các loài động vật có vú có tiếp xúc gần gũi với chim hoang dã hoặc gia cầm nuôi. Nguy cơ lớn nhất nằm ở khả năng tái tổ hợp gen khi một vật chủ bị nhiễm đồng thời nhiều chủng virus cúm khác nhau. Quá trình “trộn lẫn” vật liệu di truyền này có thể tạo ra các biến thể mới với khả năng lây sang người mạnh mẽ hơn. Thực tế, các nhà khoa học đã phát hiện dấu vết di truyền của H9N2 trong một số chủng virus gây ra các đợt bùng phát cúm gia cầm nghiêm trọng ở người trước đây, làm gia tăng lo ngại về tiềm năng tiến hóa của chủng virus này trong tương lai gần.
Theo: Tin Tức













