Phát hiện sơn dương quý hiếm tại rừng núi đá vôi Ninh Bình

Thông qua bẫy ảnh và tàu bay tầm nhiệt, các chuyên gia đã ghi nhận loài sơn dương nguy cấp đang sinh sống và sinh sản tại khu rừng ở tỉnh Ninh Bình.

Sơn dương tại Ninh Bình xuất hiện qua công nghệ hiện đại

Mới đây, đại diện Trung tâm Tài nguyên môi trường và Biến đổi khí hậu (CE REC) đã công bố kết quả chấn động về việc phát hiện quần thể động vật hoang dã quý hiếm. Sau một thời gian dài kiên trì triển khai các hoạt động điều tra tại khu vực rừng phòng hộ thuộc xã Đồng Thái, huyện Yên Mô cũ, tỉnh Ninh Bình, các nhà khoa học đã thu thập được những bằng chứng vô cùng giá trị. Sự hiện diện của các loài thú quý trong danh mục Sách đỏ Việt Nam đã khẳng định giá trị đa dạng sinh học đặc biệt của vùng đất này.

Quá trình khảo sát này được hỗ trợ đắc lực bởi các thiết bị công nghệ tiên tiến nhất hiện nay là tàu bay không người lái trang bị cảm biến tầm nhiệt và hệ thống bẫy ảnh chuyên dụng. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại cho phép các nhà sinh học quan sát được các loài thú nhút nhát ở khoảng cách xa mà không gây tác động tiêu cực đến môi trường sống tự nhiên của chúng. Nhờ những hình ảnh và video thu lại được từ tầm cao, đội ngũ nghiên cứu đã có cái nhìn tổng quan và chính xác về phân bố của các loài thú lớn trong khu vực núi đá vôi hiểm trở.

Cụ thể, nhà sinh học Nguyễn Thanh Phương, người trực tiếp tham gia đợt khảo sát, cho biết chương trình bẫy ảnh kéo dài hơn hai tháng đã mang lại những kết quả ngoài mong đợi. Qua phân tích dữ liệu, nhóm nghiên cứu đã xác định được sự hiện diện của 12 loài thú và 15 loài chim đang cư ngụ trong cánh rừng Đồng Thái. Trong số đó, có rất nhiều loài được xếp vào nhóm “Cực kỳ nguy cấp” và “Nguy cơ bị tuyệt chủng”, đòi hỏi các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt và khẩn cấp từ phía cơ quan chức năng.

Đáng chú ý nhất chính là loài sơn dương quý hiếm đã được thiết bị bẫy ảnh ghi lại nhiều lần tại các trạm quan trắc khác nhau trong rừng. Điều này không chỉ là minh chứng cho sự tồn tại của loài mà còn khẳng định độ chính xác của các cuộc khảo sát bằng tàu bay tầm nhiệt trước đó vào đầu năm 2024. Những hình ảnh lặp đi lặp lại tại hai trạm bẫy ảnh cho thấy khu vực này đang là hành lang di chuyển và sinh sống ổn định của loài sơn dương, một tín hiệu vô cùng khả quan cho công tác bảo tồn động vật hoang dã.

Sơn dương tại Ninh Bình và dấu hiệu sinh tồn tích cực

Một trong những phát hiện mang tính bước ngoặt trong đợt khảo sát này là hình ảnh cá thể sơn dương mẹ đang di chuyển cùng con non trong rừng sâu. Theo chuyên gia Tilo Nadler từ CE REC, việc phát hiện cá thể non là bằng chứng xác thực nhất cho thấy loài sơn dương đang có khả năng sinh sản tự nhiên tại khu vực đá vôi Yên Mô. Đây là một tin vui lớn đối với giới bảo tồn, bởi trong bối cảnh môi trường sống bị thu hẹp, việc duy trì nòi giống của các loài nguy cấp ngoài tự nhiên là cực kỳ khó khăn.

Loài sơn dương được phát hiện tại đây có tên khoa học là Capricornis maritimus, một loài thú móng guốc có hình dáng độc đáo, kết hợp giữa đặc điểm của dê và bò. Trong danh lục bảo tồn, sơn dương được xếp vào nhóm loài có nguy cơ bị tuyệt chủng do số lượng cá thể trong tự nhiên sụt giảm nghiêm trọng. Sự xuất hiện của chúng tại Ninh Bình, đặc biệt là với các cá thể đang độ tuổi sinh trưởng, cho thấy hệ sinh thái nơi đây vẫn giữ được những giá trị nguyên sơ và nguồn thức ăn dồi dào phù hợp với tập tính của loài.

Bên cạnh sơn dương, khu rừng Đồng Thái còn là nơi trú ẩn của loài voọc mông trắng, một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất thế giới. Nếu sơn dương nằm trong nhóm nguy cơ tuyệt chủng thì voọc mông trắng lại nằm trong nhóm cực kỳ nguy cấp, chỉ còn phân bố ở một vài địa điểm rất hạn chế trên lãnh thổ Việt Nam. Việc hai loài thú quý cùng chung sống trong một khu vực nhỏ cho thấy mạng lưới sinh thái tại đây vô cùng phức tạp và có giá trị bảo tồn mang tầm quốc tế cần được quan tâm đặc biệt.

Sự sinh sôi của các quần thể động vật quý hiếm tại Ninh Bình là kết quả của nỗ lực giữ rừng và bảo vệ sinh cảnh trong suốt thời gian qua của các cấp chính quyền và người dân địa phương. Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng cảnh báo rằng, dù có dấu hiệu phục hồi nhưng các quần thể này vẫn còn rất manh mún và dễ bị tổn thương trước các tác động từ bên ngoài. Do đó, việc theo dõi sát sao lộ trình di chuyển và tập tính sinh hoạt của mẹ con nhà sơn dương sẽ cung cấp thêm nhiều dữ liệu quan trọng để xây dựng phương án bảo vệ hiệu quả nhất.

Đề xuất thành lập khu bảo tồn thiên nhiên tại địa phương

Dựa trên những bằng chứng khoa học vững chắc về sự đa dạng của các loài sinh vật, các chuyên gia của CE REC đã chính thức đề nghị thành lập một khu bảo tồn loài và sinh vật cảnh tại đây. Căn cứ vào quy định pháp luật hiện hành, khu vực rừng Đồng Thái hoàn toàn đủ tiêu chí để trở thành một khu bảo tồn chuyên biệt nhằm bảo vệ các nguồn gene quý hiếm. Việc nâng cấp quy chế quản lý từ rừng phòng hộ lên khu bảo tồn sẽ tạo ra hành lang pháp lý mạnh mẽ hơn trong việc ngăn chặn các hành vi xâm hại đến môi trường và động vật.

Mục tiêu của việc thành lập khu bảo tồn không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ các loài có nguy cơ tuyệt chủng như sơn dương hay voọc mông trắng. Các chuyên gia nhận định rằng, đây còn là cơ hội để địa phương phát triển mô hình du lịch sinh thái bền vững, kết hợp giữa bảo tồn và giáo dục môi trường. Khi thiên nhiên được bảo vệ tốt, Ninh Bình có thể thu hút thêm nhiều nhà nghiên cứu và khách du lịch yêu thiên nhiên đến tham quan, từ đó tạo thêm nguồn lực kinh tế để tái đầu tư cho công tác bảo vệ rừng.

Nhìn lại thực trạng chung, loài sơn dương tại Việt Nam hiện đang đối mặt với những thách thức khủng khiếp từ nạn săn bắn trái phép và bẫy bắt thường xuyên. Nhiều vùng rừng vốn được coi là “thánh địa” của loài này trong quá khứ, nay đã hoàn toàn vắng bóng do môi trường sống bị chia cắt và sự tàn phá của con người. Vì vậy, sự tồn tại của quần thể sơn dương tại Yên Mô là một trường hợp hiếm hoi và may mắn, cần được bảo vệ bằng mọi giá trước khi quá muộn đối với một loài đang bên bờ vực xóa sổ.

Trong tương lai gần, việc phối hợp giữa các nhà sinh học, chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm sẽ đóng vai trò quyết định đến sự sống còn của các loài thú quý này. Hy vọng rằng với sự vào cuộc quyết liệt, khu rừng Đồng Thái sẽ sớm trở thành một khu bảo tồn chính thức, nơi mà tiếng kêu của sơn dương và voọc mông trắng vẫn mãi vang vọng giữa những dãy núi đá vôi hùng vĩ. Việc bảo vệ sơn dương tại Ninh Bình không chỉ là trách nhiệm với thiên nhiên mà còn là món quà để lại cho các thế hệ mai sau về một di sản hoang dã trọn vẹn.

Theo: Dân Trí