Thỏa thuận hạt nhân Iran đang trở thành tâm điểm khi các đồng minh châu Âu lo ngại Washington thúc đẩy một cam kết thiếu chiều sâu khiến các vấn đề sâu xa bị “đóng băng” thay vì được giải quyết.
- Phú Thọ: Bắt cựu cán bộ Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Hòa Bình vì lừa chạy việc
- Bộ Công an Việt Nam đề xuất thêm nhiều tội danh mới vào luật
- Cháy nhà tại Đà Lạt: Ngọn lửa thiêu rụi nhà gỗ rồi lan sang các hộ lân cận
Thỏa thuận hạt nhân Iran đối diện với rào cản kỹ thuật phức tạp
Nhiều nhà ngoại giao từng làm việc với Tehran bày tỏ quan ngại sâu sắc rằng Washington đang thúc đẩy một thỏa thuận mang tính biểu tượng để ghi điểm chính trị. Theo giới phân tích, nỗ lực của chính quyền Mỹ hiện tại có thể dẫn đến một văn bản sơ sài, chỉ tập trung vào việc “đánh bóng” hình ảnh thay vì giải quyết triệt để các rủi ro hạt nhân vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ. Điều này làm dấy lên nỗi lo về một cam kết “nửa vời”, gây ra vô số vấn đề phức tạp và khó khăn cho các vòng đàm phán kỹ thuật về sau. Tại thủ đô Pakistan ngày 19/4 đã xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy vòng đàm phán trực tiếp tiếp theo có thể sắp diễn ra.
Tâm điểm của các cuộc thương thảo hiện nay là số lượng uranium được làm giàu tới mức 60% của Iran, một ngưỡng tiệm cận khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân. Một số nhà quan sát cho rằng phương án khả thi nhất là giảm mức độ làm giàu dưới sự giám sát chặt chẽ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế ngay tại lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, việc vận chuyển các nguyên vật liệu này ra nước ngoài, có thể là Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Pháp, vẫn đang đối mặt với những trở ngại lớn về hậu cần và sự tin tưởng chính trị giữa các bên.
Bà Federica Mogherini, cựu điều phối viên đàm phán, nhấn mạnh rằng khối lượng công việc kỹ thuật khổng lồ không thể được hoàn tất chỉ trong một thời gian ngắn như kỳ vọng của Mỹ. Các nhà ngoại giao phương Tây cảnh báo rằng mỗi điều khoản nhỏ trong hồ sơ hạt nhân đều có tiềm năng mở ra hàng chục tranh luận khác nhau, đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ. Chính vì vậy, một thỏa thuận khung mong manh thiếu chiều sâu có thể khó duy trì được tính bền vững về mặt chính trị cho cả Tehran lẫn Washington trong dài hạn.
Áp lực kinh tế và bài toán bảo đảm an ninh khu vực
Trong các cuộc đối thoại tại Islamabad, phía Iran tiếp tục ưu tiên việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế và tiếp cận nguồn tài sản bị đóng băng ở nước ngoài. Tehran khẳng định rằng các cam kết thương mại với châu Âu là điều kiện tiên quyết cho sự ổn định lâu dài của nền kinh tế quốc gia. Ngược lại, phía Mỹ dường như đang áp dụng phương thức đàm phán tách rời nguyên tắc chung khỏi quá trình triển khai chi tiết, điều mà các nhà ngoại giao khu vực cho là không phù hợp với văn hóa đối ngoại của Iran.
Tình hình thực tế cho thấy cuộc xung đột vừa qua đã khiến lập trường của Tehran trở nên cứng rắn hơn, khi họ tin rằng mình có đủ khả năng chịu đựng các áp lực từ bên ngoài. Yêu cầu cốt lõi mà phía Iran đưa ra là phải có những bảo đảm an ninh vững chắc để tránh các nguy cơ bị tấn công quân sự trong tương lai. Đồng thời, các quốc gia vùng Vịnh và Israel vẫn không ngừng gây sức ép để Mỹ phải đưa các chương trình tên lửa đạn đạo và hoạt động của các lực lượng ủy nhiệm vào nội dung đàm phán.
Hiện tại, những “lằn ranh đỏ” của Washington vẫn bao gồm yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium và tháo dỡ các cơ sở hạt nhân quan trọng. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định rằng việc đòi hỏi Iran từ bỏ hoàn toàn năng lực răn đe là điều không thực tế nếu không đi kèm với những bảo đảm an ninh rộng lớn hơn. Sự khác biệt về hệ tư tưởng và phương pháp tiếp cận giữa các nhà đàm phán đang tạo ra một bài toán hóc búa cho tiến trình tìm kiếm sự ổn định tại khu vực.
Theo: Báo Tiền Phong
