Tổng thống Donald Trump tạm thời chưa ra lệnh tấn công Iran, trong lúc Nhà Trắng thăm dò các thông điệp đối thoại kín từ Tehran amid đàn áp biểu tình đẫm máu.
- Đạo hiếu – ngọn đèn thắp sáng hiếu học nơi biển Linh Trường
- Thanh Hóa đặt mục tiêu xử lý triệt để rác thải sinh hoạt phát sinh hằng ngày
Mỹ cân nhắc quân sự trong bối cảnh biểu tình và trừng phạt
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc liệu có ra lệnh hành động quân sự chống Iran hay không. Quyết định được đưa ra giữa lúc Iran trấn áp biểu tình trên toàn quốc. Hơn 600 người được cho là đã thiệt mạng. Hàng nghìn người khác bị bắt trong hai tuần bất ổn. Nhà Trắng xem đây là tình huống đặc biệt nhạy cảm. Ông Trump nhiều lần cảnh báo Iran vượt “lằn ranh đỏ”. Lằn ranh này liên quan việc sử dụng vũ lực chết người với người biểu tình. Tổng thống nói Mỹ đang xem xét những lựa chọn rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, quân đội Mỹ hiện vẫn trong trạng thái chờ lệnh. Nhà Trắng cho biết Tehran đang gửi thông điệp đối thoại riêng tư. Những thông điệp này khác với tuyên bố công khai từ Iran. Washington muốn đánh giá mức độ nghiêm túc của các tín hiệu đó. Ông Trump nói ông không loại trừ bất kỳ lựa chọn nào. Ông cũng nhấn mạnh tình hình đang được theo dõi chặt chẽ. Việc tạm hoãn hành động quân sự cho thấy Nhà Trắng ưu tiên thăm dò ngoại giao trước. Đồng thời, áp lực chính trị và an ninh vẫn gia tăng nhanh chóng.
Tổng thống Trump cho biết Iran đang tiến gần ngưỡng buộc Mỹ phải hành động. Ông từng tuyên bố quân đội Mỹ đã sẵn sàng khai hỏa. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn chưa được đưa ra. Nhà Trắng xác nhận có các kênh liên lạc kín với Tehran. Thư ký báo chí Karoline Leavitt nói thông điệp riêng tư rất khác lời lẽ công khai. Bà nhấn mạnh tổng thống sẵn sàng dùng sức mạnh khi cần thiết. Không quan chức nào nghi ngờ Iran hiểu rõ điều đó. Vài giờ sau phát biểu này, ông Trump công bố biện pháp trừng phạt mới. Mỹ áp thuế 25% với các quốc gia làm ăn với Iran. Thuế có hiệu lực ngay lập tức. Đây là động thái đầu tiên trừng phạt Iran vì đàn áp biểu tình. Nó cũng thể hiện việc sử dụng thuế quan như công cụ đối ngoại. Trung Quốc, UAE, Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil và Nga có giao dịch với Tehran. Nhà Trắng chưa cung cấp chi tiết về cơ chế áp thuế. Trung Quốc nhanh chóng chỉ trích động thái của Washington. Iran hiện xuất khẩu phần lớn dầu sang Trung Quốc. Các đối tác thương mại lớn khác gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, UAE và Ấn Độ. Mỹ tin biện pháp kinh tế sẽ tăng áp lực lên Tehran. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn là dấu hỏi.
Đối thoại, bất ổn nội bộ và tính toán chiến lược của Washington
Nhà Trắng cho biết đặc phái viên Steve Witkoff giữ vai trò then chốt tiếp xúc Iran. Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã họp khẩn. Hội đồng An ninh Quốc gia xây dựng nhiều kịch bản phản ứng. Các phương án bao gồm ngoại giao, trừng phạt và không kích. Một quan chức Mỹ nói tổng thống sẽ xem xét trong vài ngày tới. Ông Trump tiết lộ một cuộc gặp với Iran đang được sắp xếp. Tuy nhiên, ông cảnh báo Mỹ có thể hành động trước cuộc gặp. Trong khi đó, biểu tình tại Iran vẫn tiếp diễn. Các nhà phân tích nghi ngờ khả năng duy trì lâu dài. Việc cắt internet khiến phong trào khó lan rộng. Giáo sư Vali Nasr cho rằng biểu tình thiếu lãnh đạo và tổ chức. Những phong trào như vậy thường khó bền vững. Bất ổn bắt nguồn từ kinh tế suy thoái. Đồng rial mất giá mạnh và lạm phát tăng vọt. Biểu tình nhanh chóng chuyển sang đòi lật đổ chế độ giáo sĩ. Iran coi đây là thách thức nội bộ lớn nhất từ năm 1979. Áp lực quốc tế cũng gia tăng sau các đòn không kích trước đó. Iran cáo buộc Mỹ và Israel kích động bất ổn. Chính quyền nói biểu tình kinh tế là hợp pháp. Tuy nhiên, họ trấn áp mạnh các hành động bị coi là bạo lực. Người phát ngôn chính phủ nói chính quyền vẫn lắng nghe dân chúng. Nhiều nghị sĩ Iran cảnh báo bất mãn có thể bùng phát mạnh hơn.
Washington cũng đối mặt nhiều điểm nóng khác. Mỹ vừa tiến hành chiến dịch tại Venezuela. Lực lượng Mỹ vẫn hiện diện lớn ở Caribe. Ông Trump thúc đẩy hòa đàm Gaza giữa Israel và Hamas. Ông cũng tìm cách trung gian cho đàm phán Nga–Ukraine. Các đồng minh diều hâu cho rằng đây là thời điểm hành động với Iran. Họ tin chính quyền Tehran đang suy yếu nghiêm trọng. Thượng nghị sĩ Lindsey Graham kêu gọi bảo vệ người biểu tình. Ông nhấn mạnh Mỹ cần chứng minh lằn ranh đỏ là thật. Cựu Chủ tịch Hạ viện Newt Gingrich kêu gọi lật đổ chế độ Iran. Ông cho rằng không tồn tại con đường trung dung. Ngược lại, nhiều nhà phân tích cảnh báo rủi ro leo thang. Iran từng nhiều lần dập tắt biểu tình quy mô lớn. Chưa có dấu hiệu rạn nứt trong giới an ninh Iran. Behnam Ben Taleblu cho rằng tuyên bố cứng rắn cần đi kèm hành động. Ông nói sự linh hoạt không thể trở thành đứng ngoài. Ông Trump nổi tiếng với chiến lược khó đoán. Chiến lược này nhằm tối đa hóa đòn bẩy đàm phán. Quyết định sắp tới sẽ định hình quan hệ Mỹ–Iran. Nó cũng tác động sâu rộng tới an ninh Trung Đông.
Theo: AP News
