Tự chủ chiến lược: Thượng đỉnh Mỹ – Trung và bài toán vị thế của Việt Nam

Tự chủ chiến lược giúp Việt Nam giữ vị thế khi Mỹ – Trung chuyển sang thương lượng thực dụng nhằm tái lập trạng thái cân bằng quyền lực mới trên thế giới.

Logic quyền lực giữa hai cường quốc

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh cho thấy một sự thay đổi lớn trong quan hệ quốc tế. Khi tương quan sức mạnh giữa các cường quốc đạt đến ngưỡng không bên nào áp đảo tuyệt đối, cạnh tranh bắt đầu chuyển dịch từ đối đầu trực diện sang thương lượng thực dụng. Đây là nỗ lực nhằm tái thiết lập một trạng thái cân bằng quyền lực mới trong bối cảnh thế giới đầy biến động.

Sau nhiều năm căng thẳng trên các mặt trận thương mại và công nghệ, Mỹ dường như nhận ra rằng việc ngăn chặn hoàn toàn sự trỗi dậy của Trung Quốc là mục tiêu khó khả thi. Trung Quốc hiện không còn là nền kinh tế phụ thuộc vào phương Tây mà đã vươn lên thành một cực quyền lực đáng kể. Sự thay đổi này buộc Washington phải quay lại với tư duy chính trị thực dụng cổ điển để quản trị rủi ro thay vì tìm cách triệt hạ đối thủ bằng mọi giá.

Cả hai nhà lãnh đạo đều thể hiện phong cách tiếp cận mang nặng tính lợi ích và đòn bẩy. Trong khi Trung Quốc sử dụng kinh nghiệm hàng ngàn năm về nghệ thuật cân bằng để duy trì ổn định, thì phía Mỹ lại nhìn nhận quan hệ quốc tế như một bàn thương lượng lớn của các doanh nhân. Sự phụ thuộc sâu sắc giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới khiến việc tách rời hoàn toàn trở nên bất khả thi, mở ra một giai đoạn tái thương lượng trật tự toàn cầu.

Xây dựng nội lực để bảo đảm tự chủ chiến lược

Trong bàn cờ quyền lực phức tạp này, Biển Đông vẫn là điểm nóng chiến lược có giá trị sống còn với cả Mỹ lẫn Trung Quốc. Đối với Bắc Kinh, đây là tuyến phòng thủ và cửa ngõ năng lượng; còn với Washington, đây là huyết mạch để duy trì vị thế tại Thái Bình Dương và niềm tin của các đồng minh. Việt Nam, với vị trí địa chính trị đặc biệt, đang đứng trước thách thức làm sao để không bị cuốn vào vòng xoáy của các cường quốc.

Bài toán lớn nhất đặt ra là làm thế nào để biến giá trị địa lý vốn có thành một tài sản chiến lược thực sự cho hòa bình và phát triển. Việt Nam cần tạo ra một thế cân bằng khôn khéo, không chỉ trong ngoại giao mà còn trong đóng góp vào ổn định khu vực. Nếu tận dụng tốt thời cơ, địa lý sẽ không còn là số phận bị động mà trở thành công cụ quan trọng để bảo vệ lợi ích quốc gia lâu dài.

Để đạt được mục tiêu đó, việc nâng cao năng lực nội tại là điều kiện tiên quyết. Việt Nam phải trở thành một mắt xích không thể thay thế trong chuỗi giá trị toàn cầu thông qua việc cải thiện thể chế, nguồn nhân lực và khoa học công nghệ. Tự chủ chiến lược thực sự chỉ có được khi quốc gia sở hữu những thế mạnh riêng biệt mà các cường quốc buộc phải coi trọng và duy trì hợp tác bền vững.

Theo: Báo Tuổi Trẻ