Đề xuất đưa khoản lỗ lũy kế gần 45.000 tỷ đồng vào giá bán lẻ điện bình quân của EVN đang tạo ra làn sóng tranh luận lớn. Vấn đề đặt ra: người dân, doanh nghiệp hay Nhà nước sẽ là bên phải chia sẻ gánh nặng này?
- Động lực mới cho khu Đông Hà Nội phát triển
- Cấp giấy phép đầu tư ra nước ngoài: Bộ Tài chính đề xuất bãi bỏ, chuyển sang quản lý ngoại hối
- Liverpool hạ Bournemouth 4-2, Chiesa ghi bàn quyết định
EVN thua lỗ kỷ lục và áp lực đè nặng lên giá điện
Trong giai đoạn 2022–2023, do biến động địa chính trị khiến giá than, khí, dầu tăng cao, chi phí mua điện của EVN đội lên mạnh mẽ. Chỉ trong vòng hai năm, tập đoàn ghi nhận khoản lỗ khoảng 50.000 tỷ đồng, bất chấp đã nỗ lực cắt giảm chi phí và tái cơ cấu bộ máy. Tính đến cuối năm 2024, riêng công ty mẹ EVN vẫn còn gánh khoản lỗ lũy kế hơn 44.792 tỷ đồng.
EVN lý giải rằng khoản thâm hụt khổng lồ này đang bào mòn vốn Nhà nước, đi ngược nguyên tắc bảo toàn vốn đầu tư. Do đó, tập đoàn kiến nghị được tính số lỗ vào giá bán điện bình quân, coi đó là chi phí hợp lệ theo Luật Điện lực. Điều này đồng nghĩa, người tiêu dùng sẽ phải trả dần cho những khoản thua lỗ đã phát sinh.
Ngoài khoản lỗ trực tiếp, EVN cũng muốn đưa chênh lệch tỷ giá, chi phí cung ứng chưa phân bổ vào cơ cấu giá. Cách tiếp cận này lập tức gây ra tranh cãi về tính công bằng: liệu người dân và doanh nghiệp hiện nay có nên gánh chịu hậu quả của những rủi ro và sai số từ quá khứ?
Nguyên nhân khiến EVN lỗ nặng và những hệ lụy quản trị
Xét về nguyên tắc thị trường, giá bán phải cao hơn giá mua. Tuy nhiên, EVN nhiều năm qua lại rơi vào thế “mua cao, bán thấp”. Giá nhiên liệu nhập khẩu liên tục leo thang, trong khi giá bán lẻ điện bị giữ ở mức thấp để phục vụ ổn định kinh tế vĩ mô. Điều này khiến tập đoàn không thể cân đối được tài chính.
Một yếu tố khác là cơ chế mua điện tái tạo theo giá FIT ưu đãi. Dù mục tiêu là khuyến khích phát triển năng lượng xanh, nhưng thực tế lại khiến chi phí đầu vào của EVN phình to. Bên cạnh đó, tập đoàn còn phải duy trì cung cấp điện cho vùng sâu vùng xa mà không có cơ chế bù đắp, làm căng thẳng thêm tình hình tài chính.
Cộng thêm gánh nặng tỷ giá, khi EVN phải trả nợ vay ngoại tệ lớn, chi phí nhập khẩu đội lên hàng chục nghìn tỷ đồng. Bộ máy vận hành cồng kềnh, nợ phải thu lớn cũng góp phần khiến dòng tiền của tập đoàn ngày càng yếu. Có thể nói, khoản lỗ không chỉ bắt nguồn từ yếu tố khách quan, mà còn xuất phát từ cơ chế quản trị và chính sách giá thiếu linh hoạt.
Ai sẽ gánh khoản lỗ gần 45.000 tỷ đồng?
Theo Luật Điện lực, giá điện phải phản ánh đúng, đủ chi phí hợp lý và có lợi nhuận để tái đầu tư. Bộ Công Thương cũng thừa nhận cần sửa đổi Nghị định 72/2025 để cơ chế điều chỉnh giá minh bạch hơn. Tuy nhiên, việc gộp lỗ quá khứ vào giá điện đặt ra bài toán về sự công bằng xã hội.
Trong kinh tế thị trường, doanh nghiệp phải tự chịu rủi ro kinh doanh. Nếu mọi khoản lỗ đều “xã hội hóa” bằng cách đẩy sang người tiêu dùng, động lực cải thiện quản trị và minh bạch hóa hoạt động của EVN sẽ suy giảm. Đây là mối lo ngại chính khiến dư luận đặt dấu hỏi lớn.
Chính phủ cũng nhiều lần nhấn mạnh điện là ngành độc quyền tự nhiên, chưa có thị trường cạnh tranh đúng nghĩa. Do đó, việc tăng giá điện cần bảo đảm hài hòa lợi ích của doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế. Nếu chỉ áp dụng nguyên tắc “tính đủ chi phí” mà thiếu giám sát độc lập, nguy cơ độc quyền lạm dụng quyền định giá là điều không thể xem nhẹ.
Theo: VietNamnet
