'Thần tốc' xuất khẩu gạo và xây dựng thương hiệu quốc gia để giữ vững vị trí thứ hai thế giới

Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu đẩy nhanh xuất khẩu gạo, tập trung vào gạo chất lượng cao, gạo hữu cơ, gắn với truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu quốc gia. Mục tiêu nâng cao giá trị, giữ vị trí thứ hai thế giới, tận dụng cơ hội và tháo gỡ thách thức thị trường.

Vị thế xuất khẩu gạo Việt Nam

Ngày 18-8, Văn phòng Chính phủ truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính, yêu cầu triển khai “thần tốc” xuất khẩu gạo, đặc biệt là gạo chất lượng cao và gạo hữu cơ, gắn với truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu gạo quốc gia. Theo Hiệp hội Xuất khẩu gạo Thái Lan, Việt Nam đã vượt qua Thái Lan, trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới trong 6 tháng đầu năm 2025. Thành tựu này cho thấy sự chuyển dịch từ xuất khẩu khối lượng lớn sang giá trị cao, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Thách thức và rủi ro

Ngành gạo Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, và hạn hán ảnh hưởng đến sản lượng lúa gạo. Các rào cản kỹ thuật từ thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, cùng chính sách điều hành xuất khẩu, đòi hỏi chiến lược dài hạn. Khi nhu cầu toàn cầu suy yếu hoặc đối thủ giảm giá, lợi thế giá của gạo Việt Nam có nguy cơ thu hẹp. Vì vậy, cần tập trung vào gạo chất lượng cao, gạo hữu cơ, và xây dựng thương hiệu quốc gia với hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Chiến lược dài hạn

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng kế hoạch cụ thể, xử lý ngay các vấn đề trong thẩm quyền. Bộ được yêu cầu đẩy nhanh đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, gắn với tăng trưởng xanh. Đây là hướng đi chiến lược để củng cố vị thế và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Thực trạng và mục tiêu xuất khẩu

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 7 tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 5,5 triệu tấn gạo, đạt 2,81 tỷ USD, tăng 3,1% về khối lượng nhưng giảm 16% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024. Philippines dẫn đầu thị trường tiêu thụ với 43% thị phần, tiếp theo là Ghana (11,1%) và Bờ Biển Ngà (10,6%). Bangladesh ghi nhận tăng trưởng giá trị xuất khẩu mạnh nhất (188 lần), trong khi Malaysia giảm 58,5%. Mục tiêu xuất khẩu gạo năm 2025 là 5,7 tỷ USD, nhưng ước tính tháng 6 cho thấy chỉ đạt khoảng 5,5 tỷ USD.

Giải pháp mở rộng thị trường

Để đạt mục tiêu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ duy trì thị phần, tận dụng lợi thế ở phân khúc gạo thơm, đặc biệt tại thị trường Mỹ, nơi Thái Lan và Ấn Độ là đối thủ chính. Đồng thời, bộ đẩy mạnh xuất khẩu sang EU, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore với các sản phẩm chế biến như bún, mì, phở. Giải pháp giảm chi phí logistics cũng được ưu tiên để mở rộng thị trường tiềm năng như Ghana, Bờ Biển Ngà, và UAE với gạo thơm và gạo trắng.

Theo Báo Tuổi Trẻ