Phát hiện hố đen lang thang ở rìa thiên hà lùn mở ra góc nhìn mới về sự đồng tiến hóa giữa hố đen và thiên hà, giải đáp bí ẩn vũ trụ.
- Bóng chuyền nữ Việt Nam dự giải thế giới, vì sao đội nam lại vắng mặt?
- Nữ du kích lái đò trên sông Thạch Hãn xem lại hình bóng mình trong “Mưa đỏ”
- Xe tải mất thắng tông liên hoàn 7 ôtô, quốc lộ 51 kẹt xe nhiều km
Hố đen lang thang hoạt động mạnh ở rìa thiên hà
Các nhà khoa học từ Đài thiên văn Thượng Hải công bố phát hiện độc đáo. Một hố đen trung gian, khối lượng 300.000 lần Mặt Trời, được tìm thấy. Nó nằm cách trung tâm thiên hà lùn MaNGA 12772-12704 khoảng 3.000 năm ánh sáng. Thiên hà này cách Trái Đất khoảng 230 triệu năm ánh sáng. Hố đen vẫn hút vật chất và phát ra năng lượng mạnh mẽ. Dữ liệu thu thập từ kính thiên văn VLA từ 1993 đến 2023 xác nhận hiện tượng. Nguồn sáng tại vị trí hố đen thay đổi cường độ bất thường. Nó lúc sáng, lúc mờ, không theo quy luật cố định. Đây là dấu hiệu đặc trưng của một hố đen thực sự. Hố đen này không phải tàn dư siêu tân tinh hay vật thể giả danh. Phát hiện này thách thức quan niệm cũ về vị trí hố đen. Thông thường, hố đen được cho là nằm ở trung tâm thiên hà.
Hố đen lang thang phóng tia năng lượng quy mô lớn
Hố đen này phát ra tia năng lượng ở quy mô parsec. Một parsec tương đương khoảng 3,26 năm ánh sáng. Tia năng lượng cho thấy hố đen tương tác mạnh với môi trường. Điều này hiếm gặp ở các hố đen ngoài trung tâm thiên hà. Nhóm nghiên cứu khẳng định đây là hố đen trung gian thực sự. Phát hiện được công bố trên tạp chí Science Bulletin tháng 9/2025. Trong hơn 3.000 thiên hà khảo sát, chỉ thiên hà này đáp ứng tiêu chí. Nó có nhân phát sáng mạnh, tia năng lượng rõ nét, biến đổi sáng-tối kéo dài. Dữ liệu từ VLA cho thấy sự biến đổi kéo dài hàng thập kỷ. Hố đen này không chỉ tồn tại mà còn hoạt động mạnh mẽ. Nó định hình lại cách hiểu về vai trò của hố đen.
Tác động mới đến sự tiến hóa của thiên hà
Phát hiện này buộc giới khoa học xem lại lý thuyết đồng tiến hóa. Hố đen không chỉ tác động từ trung tâm thiên hà. Ở vùng rìa, chúng vẫn ảnh hưởng mạnh đến môi trường xung quanh. Quá trình hút vật chất và phóng tia năng lượng tác động đến khí. Điều này có thể thay đổi sự hình thành sao mới. Sự phát triển tổng thể của thiên hà cũng bị ảnh hưởng. Các nhà khoa học kỳ vọng tìm thêm hố đen lang thang. Các kính thiên văn như SKA, ngVLA, và FAST sẽ hỗ trợ nghiên cứu. Những hố đen này từng bị bỏ qua vì khó phát hiện. Chúng không phát sáng rõ hoặc nằm xa trung tâm thiên hà. Giờ đây, chúng có thể là chìa khóa quan trọng. Hố đen lang thang giúp giải thích sự tiến hóa của vũ trụ. Chúng đóng vai trò trong việc định hình các thiên hà qua hàng tỷ năm. Phát hiện này mở ra hướng nghiên cứu mới đầy triển vọng.
Theo: Dân trí
