Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản được trình Quốc hội. Nhằm tháo gỡ vướng mắc cấp phép, bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các dự án trọng điểm . Quản lý chặt khoáng sản chiến lược như đất hiếm. Góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng và tăng trưởng kinh tế.
- 28 năm sau bão Linda: Miền Tây vẫn chưa nguôi những giọt nước mắt
- Bão Kalmaegi có thể mạnh cấp 14 khi đổ bộ đất liền Đà Nẵng – Khánh Hòa
- Bảng giá đất tại Hà Nội và TP.HCM tăng mạnh: Lo ngại đẩy giá nhà lên cao hơn
Mục tiêu: Giải phóng nguồn lực khoáng sản phục vụ dự án trọng điểm
Ngày 4/11/2025, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi. Bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản. Theo Tờ trình, sửa đổi nhằm kịp thời tháo gỡ các vướng mắc trong cấp phép, khai thác và sử dụng khoáng sản. Để phục vụ xây dựng các công trình, dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công và dự án PPP.
Chính phủ nhấn mạnh việc hoàn thiện khung pháp lý. Sẽ tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng. Góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP và tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Năm nhóm chính sách trọng tâm
Dự thảo luật tập trung vào 5 nhóm chính sách lớn:
- Cơ chế cấp phép linh hoạt cho vật liệu xây dựng: Cho phép Chủ tịch UBND tỉnh cấp phép khai thác khoáng sản nhóm III, IV. Để cung cấp vật liệu cho dự án đầu tư công, dự án PPP, công trình trọng điểm. Công trình khẩn cấp và dự án phòng, chống thiên tai. Trong nhiều trường hợp cấp bách, thủ tục cấp phép thăm dò, công nhận kết quả thăm dò. Có thể được rút gọn để đáp ứng yêu cầu kịp thời.
- Tiêu chí khoanh định khu vực không đấu giá: Sửa đổi tiêu chí xác định khu vực không đấu giá quyền khai thác . Nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu, vật liệu cho các dự án. Mục tiêu là huy động hiệu quả nguồn lực khoáng sản trong tình hình mới.
- Đơn giản hóa thủ tục thăm dò đối với mỏ đã khai thác hợp pháp. Cho phép cơ quan quản lý cấp phép thăm dò mở rộng, khoan sâu cho tổ chức, cá nhân đang khai thác hợp pháp. Mà không buộc điều chỉnh quy hoạch khoáng sản trước khi thăm dò. Kết quả thăm dò sẽ được cập nhật vào quy hoạch làm cơ sở quản lý.
- Quản lý đất hiếm chặt chẽ: Bổ sung chương quy định quản lý đất hiếm, gồm chiến lược quốc gia. Dự trữ, bảo vệ, thăm dò, khai thác và chế tài nhằm quản lý chặt khoáng sản chiến lược này.
- Quyền ưu tiên hồ sơ cấp phép: Bổ sung quyền ưu tiên nộp hồ sơ đề nghị cấp phép khai thác cho tài nguyên. Trữ lượng đã được cơ quan thẩm quyền công nhận nhằm rút ngắn thời gian thực hiện dự án.
Lo ngại về rủi ro lạm dụng, thất thoát và ô nhiễm
Trong quá trình thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cơ bản tán thành sự cần thiết của sửa đổi. Nhưng cảnh báo một số rủi ro. Cơ quan thẩm tra nhắc tới khả năng ảnh hưởng tới các quy hoạch tỉnh, quy hoạch quốc gia. Và nguy cơ lợi dụng chính sách cắt giảm thủ tục để trục lợi. Dẫn đến thất thoát, lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường.
Cụ thể, việc mở rộng đối tượng được cấp phép khai thác khoáng sản nhóm III. Để phục vụ công trình có thể tạo kẽ hở quản lý nếu không kèm cơ chế kiểm soát, hậu kiểm chặt chẽ. Quy định về khu vực không đấu giá nếu được áp dụng quá rộng sẽ ảnh hưởng đến tính cạnh tranh. Hạn chế nhà đầu tư có công nghệ hiệu quả tham gia khai thác.
Cảnh báo về phân cấp, phân quyền, năng lực quản lý địa phương
Thẩm tra cũng đề nghị thận trọng khi phân cấp, phân quyền cho địa phương. Đặc biệt nếu trao toàn quyền khoanh định, phê duyệt khu vực cấm hoạt động khoáng sản hay cấp phép thăm dò, khai thác. Việc phân cấp quá mạnh mà không có cơ chế kiểm soát rủi ro và đánh giá năng lực chuyên môn của cơ quan địa phương. Có thể gây hệ lụy lâu dài, liên quan đến an ninh – quốc phòng và nhiều quy hoạch ngành khác.
Dự thảo luật hướng tới mục tiêu vừa tháo gỡ ách tắc để đảm bảo nguồn vật liệu cho phát triển. Vừa đề xuất bổ sung cơ chế quản lý đặc thù với khoáng sản chiến lược. Tuy nhiên, để tránh lạm dụng và bảo vệ tài nguyên. Cơ quan soạn thảo cần hoàn thiện tiêu chí khoanh vùng. Cơ chế hậu kiểm, cơ chế minh bạch trong cấp phép và đảm bảo hài hòa với các quy hoạch liên ngành.
Sửa Luật Địa chất và Khoáng sản là bước cần thiết để giải phóng nguồn lực phục vụ các dự án trọng điểm. Nhưng thành công phụ thuộc vào quy chế kiểm soát rủi ro, minh bạch trong cấp phép. Đảm bảo không để thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng môi trường và lợi ích cộng đồng.
Theo: Vneconomy
