Theo chuyên gia, nhiều điều chỉnh trong dự thảo sửa đổi Thuế thu nhập cá nhân chưa phản ánh đúng chi phí sinh hoạt. Khiến chính sách chưa thật sự phù hợp với điều kiện sống của người lao động.
- 10 người phụ nữ sở hữu gương mặt đẹp nhất thế giới theo “tỷ lệ vàng” Hy Lạp
- Du lịch Sầm Sơn – Nơi văn hóa ứng xử trở thành thương hiệu
- Có nên nới điều kiện mua nhà ở xã hội cho người bị thu hồi đất?
Những bất cập giữa chính sách và đời sống hiện nay
Chính phủ đã trình Quốc hội dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân mới. Rút gọn biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống 5 bậc với mức cao nhất 35% cho thu nhập từ 100 triệu đồng/tháng.
Trao đổi với VietnamFinance, một giám đốc tài chính tại Hà Nội đánh giá mục tiêu cải cách là hợp lý. Nhưng các điều chỉnh chủ yếu dừng ở kỹ thuật. Chưa giải quyết vấn đề cốt lõi là chi phí sinh hoạt thực tế.
Ông đặt vấn đề: “Một chính sách thuế công bằng phải tính đúng ‘chi phí để sống’ . Chứ không chỉ thuế trên ‘thu nhập để nộp’”.
( Ảnh:Vietnamfinance)
Từ phân tích của vị này, nhiều điểm của dự thảo chưa tương xứng với thực tế thu nhập và mức sống hiện nay.
Thứ nhất: GDP bình quân đầu người khoảng 4.600 USD/năm cho thấy mặt bằng thu nhập còn thấp. Trong khi người thu nhập 30 – 40 triệu đồng/tháng vẫn bị xếp vào nhóm nộp thuế cao dù phần dư sau chi tiêu rất ít.
Thứ hai: Mức giảm trừ gia cảnh dự kiến nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc. Nhưng vẫn thấp so với chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn.
Ông dẫn chứng: “Một người đi làm ở Hà Nội hoặc TP.HCM hiện cần tối thiểu 18 – 20 triệu đồng/tháng để duy trì mức sống cơ bản. Mức giảm trừ mới vì vậy chỉ đạt 70 – 80% nhu cầu tối thiểu. Khiến phần ‘thu nhập chịu thuế’ không còn là ‘thu nhập thặng dư’”.
Thứ ba: Ngưỡng 1 triệu đồng/tháng với người phụ thuộc chưa phù hợp. Chi phí sinh hoạt của sinh viên ở đô thị từ 8 đến 12 triệu đồng/tháng. Trong khi chỉ cần vượt 1 triệu đồng thu nhập, cha mẹ đã mất quyền giảm trừ.
Thứ tư: Các khoản chi thiết yếu của hộ gia đình đô thị chưa được tính đến. Một gia đình hai con cần chi 30 – 45 triệu đồng/tháng cho nhà ở, điện nước, ăn uống, học phí và y tế. Nhưng các khoản này chưa nằm trong diện khấu trừ như nhiều quốc gia đang áp dụng.
Thứ năm: Vấn đề công bằng giữa các nhóm thu nhập vẫn tồn tại. Người độc thân ở tỉnh và người có hai con sống tại Hà Nội với thu nhập 30 triệu đồng/tháng hiện vẫn nộp thuế gần như nhau. Trong khi đó, 70% thu TNCN đến từ người làm công ăn lương. Còn thu từ đầu tư và cổ tức của nhóm thu nhập cao chỉ dưới 15%.
Đề xuất điều chỉnh theo năng lực chi trả
Theo vị giám đốc tài chính, cải cách thuế cần dịch chuyển sang tư duy hợp tác. Đánh thuế dựa trên khả năng chi trả thực và khuyến khích tuân thủ tự nguyện.
Một số đề xuất gồm nâng độ tuổi người phụ thuộc lên 24 tuổi. Tăng giảm trừ người phụ thuộc tại đô thị lớn lên 11 triệu đồng/tháng. Và giảm trừ bản thân cho người lao động tại đô thị lên 20 triệu đồng/tháng.
Ngoài ra, cần khấu trừ các chi phí thực tế theo mã số thuế cá nhân. Với dữ liệu từ hóa đơn điện tử, hợp đồng thuê nhà, học phí hay bảo hiểm được tích hợp và kiểm soát đồng bộ.
Việc điều chỉnh định kỳ theo CPI và từng vùng sinh hoạt cũng được đề nghị nhằm bám sát biến động thực tế.
( Ảnh:Vietnamfinance)
Hướng tới một hệ thống thuế hiện đại và nhân văn
Vị chuyên gia cho rằng dự thảo Luật TNCN 2025 là cơ hội quan trọng để tái định hình mối quan hệ giữa Nhà nước và người dân. Nếu chỉ thay đổi số bậc thuế hay điều chỉnh mức giảm trừ, cải cách. Sẽ không mang tính thực chất.
Ông nhấn mạnh việc xây dựng một hệ thống thuế công bằng, minh bạch. Phản ánh đúng khả năng chi trả và đem lại niềm tin cho người dân thông qua các dịch vụ công thiết yếu như giáo dục, y tế và hạ tầng.
Những tranh luận về cải cách thuế đang cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tiếp cận chính sách theo hướng sát thực tế hơn. Cách cơ quan quản lý điều chỉnh dự thảo trong thời gian tớ. Sẽ tiếp tục được dư luận theo dõi. Nhất là khi tác động của sắc thuế này liên quan trực tiếp đến thu nhập, mức sống. Và quyền lợi của hàng chục triệu người nộp thuế.
Theo: Vietnamfinance
