Với kế hoạch hòa bình 15 điểm, Tổng thống Trump kỳ vọng chấm dứt căng thẳng hạt nhân, bất chấp sự phản đối từ Israel và các cuộc không kích tiếp diễn.
- Trump ra điều kiện hòa bình cho Iran: Đòi Tehran ngừng chương trình tên lửa trong 5 năm
- Quy định xe bán tải vào nội đô TP.HCM không thay đổi
- Chuyến bay nội địa bị hủy hàng loạt do áp lực giá nhiên liệu
“Món quà” từ Tehran và nội dung kế hoạch hòa bình 15 điểm
Phát biểu tại Phòng Bầu dục vào ngày 24/03, Tổng thống Donald Trump cho biết Iran vừa trao cho Mỹ một “món quà khổng lồ” có giá trị kinh tế rất lớn liên quan đến dầu mỏ và khí đốt. Ông Trump nhấn mạnh hành động này của các nhà đàm phán Iran là một bước tiến đáng kinh ngạc, cho thấy Washington đang làm việc với những đối tác phù hợp. Giới quan sát nhận định món quà này có thể là việc giải phóng khoảng 140 triệu thùng dầu thô từng bị mắc kẹt do các lệnh trừng phạt, đủ để đáp ứng nhu cầu toàn cầu trong hơn một ngày. Động thái này diễn ra ngay sau khi Nhà Trắng quyết định dỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Tehran vào tối ngày 20/03.
Trọng tâm của nỗ lực ngoại giao lần này là bản kế hoạch hòa bình 15 điểm, yêu cầu Iran phải tháo dỡ hoàn toàn năng lực hạt nhân và chấm dứt vĩnh viễn việc làm giàu uranium. Theo các điều khoản, Tehran phải chuyển toàn bộ kho dự trữ uranium ra nước ngoài để làm giàu xuống mức dân sự 3,67%, đồng thời vô hiệu hóa các máy ly tâm trong vòng một tháng. Ngoài ra, Iran cũng phải cam kết ngừng tài trợ vũ khí cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, hạn chế sản xuất tên lửa ở mức phòng vệ và đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.
Để đổi lấy sự nhượng bộ từ phía Iran, Mỹ đưa ra những cam kết kinh tế và an ninh đầy sức hút trong khuôn khổ kế hoạch hòa bình 15 điểm này. Washington đề nghị dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt, hỗ trợ tài chính cho dự án hạt nhân dân sự tại Bushehr và xóa bỏ cơ chế “snapback” của Liên hợp quốc vốn cho phép tái áp đặt trừng phạt nhanh chóng. Một điểm mới đáng chú ý là đề xuất thành lập liên danh làm giàu uranium khu vực với sự tham gia của Mỹ, Iran và các quốc gia Ả Rập như Saudi Arabia, Qatar, UAE.
Phản ứng của Israel và triển vọng cuộc gặp cấp cao
Dù đã được Mỹ thông báo trước về kế hoạch hòa bình 15 điểm, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vẫn giữ thái độ im lặng đầy thận trọng. Tuy nhiên, các nguồn tin ngoại giao cho biết ông Netanyahu đang lo ngại Tổng thống Trump có thể chấp nhận những nhượng bộ quá mức, làm suy yếu mục tiêu an ninh của Israel. Tel Aviv đặc biệt quan ngại rằng thỏa thuận này sẽ trói tay họ, hạn chế khả năng thực hiện các cuộc không kích tự vệ vào các cơ sở hạt nhân của Iran trong tương lai.
Đại diện Israel tại Liên hợp quốc, ông Danny Danon, khẳng định nước này không tham gia vào tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran. Ông Danon tuyên bố rằng liên quân vẫn đang đạt được nhiều kết quả khả quan từ các đợt không kích vào các mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Iran và sẽ không dừng lại cho đến khi mối đe dọa hạt nhân bị loại bỏ hoàn toàn. Căng thẳng leo thang khi Israel cáo buộc Tehran phóng tên lửa tầm xa tấn công căn cứ Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, dù phía Iran phủ nhận và NATO cho biết chưa thể xác nhận loại vũ khí được sử dụng.
Trong khi đó, cộng đồng quốc tế đang đổ dồn sự chú ý vào khả năng tổ chức một hội nghị thượng đỉnh vào ngày 26/03 để chấm dứt xung đột. Mỹ và các quốc gia trung gian hiện đang chờ đợi phản hồi chính thức từ Tehran, nơi các quan chức cấp cao đang gặp khó khăn về liên lạc do lo ngại bị Israel tấn công nếu lộ diện. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận các cuộc thương lượng đang ở giai đoạn khẩn trương, với khả năng tham gia của Phó Tổng thống JD Vance nếu hội nghị được xác nhận. Tuy nhiên, Washington cũng khẳng định chiến dịch quân sự vẫn sẽ tiếp tục song song với các nỗ lực ngoại giao cho đến khi đạt được mục tiêu cuối cùng.
Theo: Báo Dân trí
