Tình hình chiến sự Mỹ – Iran phức tạp khi hai bên đưa yêu cầu đối lập. Washington tăng cường quân số, trong khi Tehran dùng eo biển Hormuz gây áp lực kinh tế khiến triển vọng hòa bình tại Trung Đông trở nên khó lường.
- Trung Đông: Khả năng đàm phán Mỹ – Iran tại Pakistan và 5 điều kiện của Tehran
- Cá thể cu li xuất hiện trên cục nóng điều hòa tại Đà Nẵng
- Nếu có thể mở lòng bao dung thì nơi đâu cũng tự tại
Bất đồng về điều kiện hòa bình và động thái quân sự của các bên
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận Mỹ đã gửi nhiều thông điệp tới Iran thông qua các quốc gia thân thiện, dù ông nhấn mạnh đây không phải là đàm phán chính thức. Tối 25.3, Đài truyền hình Press TV đưa tin Tehran vạch ra 5 điều kiện cho Mỹ để đồng ý chấm dứt chiến sự : chấm dứt hành động gây hấn và ám sát; đảm bảo ngăn chặn tái diễn cuộc chiến; bồi thường thiệt hại chiến sự; chấm dứt chống Iran và các nhóm kháng chiến; công nhận chủ quyền Iran đối với eo biển Hormuz.
Phía Nhà Trắng khẳng định đàm phán đang diễn ra nhanh chóng dù Tehran chưa chấp nhận kế hoạch 15 điểm bao gồm yêu cầu dừng chương trình hạt nhân, tên lửa và chiến tranh ủy nhiệm. Hiện tại, Mỹ đang triển khai thêm khoảng 7.000 lính bộ binh, bao gồm 2.000 binh sĩ từ Sư đoàn Dù 82 cùng 2 đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh. Dự kiến các đơn vị quân đội này sẽ lần lượt đến khu vực vùng Vịnh trong vài ngày và vài tuần tới.
TS Ian Bremmer nhận định thực tế cuộc chiến vẫn tiếp diễn dù có những dấu hiệu xuống thang quân sự tạm thời. Iran xem việc triển khai quân của Mỹ là bằng chứng cho thấy các nỗ lực hòa bình của Tổng thống Trump chỉ là mánh khóe chính trị. Không bên nào sẵn sàng đưa ra những gì bên kia yêu cầu, đồng thời sự thiếu tin tưởng lẫn nhau khiến triển vọng đàm phán trở nên khó khăn trong bối cảnh hiện nay.
Đòn bẩy kinh tế eo biển Hormuz và các kịch bản leo thang chiến sự
Khi giá dầu ở mức xấp xỉ 100 USD mỗi thùng, Tehran có lợi thế kinh tế khi Công ty Reliance của Ấn Độ mua 5 triệu thùng dầu thô của Iran với giá cao hơn 7 USD so với giá dầu Brent. Trong khi đó, tại Mỹ, giá xăng tăng khoảng 30% và giá thực phẩm tăng vọt do thiếu phân bón vì eo biển Hormuz bị phong tỏa. Iran tin rằng thời gian ủng hộ mình nhờ khả năng dùng UAV tấn công tàu chở dầu để bóp nghẹt tuyến giao thương tại eo biển này.
Tổng thống Trump có thể tuyên bố chiến thắng và rút quân như từng làm vào tháng 6.2025, nhưng hành động này đồng nghĩa với việc Mỹ từ bỏ chính sách tự do hàng hải suốt nửa thế kỷ qua. Ngược lại, kịch bản leo thang có thể dẫn đến việc Mỹ chiếm đảo Kharg nhằm dùng vũ lực mở cửa lại eo biển Hormuz. Nếu điều này xảy ra, Iran đe dọa tấn công trả đũa vào các nhà máy khử nước biển và cơ sở năng lượng quan trọng khắp vùng Vịnh.
Lầu Năm Góc đang thúc đẩy quốc hội thông qua đề xuất ngân sách 200 tỉ USD cho cuộc chiến, đồng thời duy trì việc điều động 7.000 binh sĩ đến khu vực. TS Bremmer phân tích rằng cục diện sẽ chỉ rõ ràng khi lực lượng lính dù và thủy quân lục chiến bổ sung đến vùng Vịnh vào đầu tháng 4. Tuy nhiên, Tổng thống Trump có thể thay đổi quyết định bất cứ lúc nào tùy thuộc vào áp lực từ cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới.
Theo: Báo Thanh Niên
