Chiều 8/4 chuyên gia cảnh báo lao động Việt Nam đang mắc kẹt ở khâu gia công giá trị thấp và cần sớm bứt phá mạnh mẽ để thoát khỏi bẫy phát triển bền vững.
- Giá vé bến xe TPHCM tăng tối đa 40% dịp lễ 30/4 tới
- Tai nạn xe tải lao xuống văn phòng làm ba người tử vong
- Cưỡng đoạt tài sản: Lãnh đạo Vietcomms Media tại Hải Phòng bị bắt giữ
Lao động Việt và thực trạng phụ thuộc vào khâu lắp ráp gia công
Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam – Liên Bang Nga 2026 diễn ra chiều 8/4, PGS Oleg Bodiagin đã đưa ra những phân tích cụ thể về mô hình tăng trưởng hiện nay. Ông nhận định việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu đang bộc lộ nhiều giới hạn mới về khả năng tạo giá trị nội địa. Sự tồn tại và phát triển của nền kinh tế phụ thuộc lớn vào năng lực chống chịu chiến lược và khả năng tạo ra giá trị thực sự trong nước.
Việt Nam hiện thuộc nhóm tích hợp ngược khi phụ thuộc nhiều vào đầu vào nhập khẩu để tiến hành gia công, lắp ráp rồi mới xuất khẩu. Thực tế các ngành mũi nhọn như điện tử, dệt may hay giày dép vẫn chỉ thực hiện những công đoạn sản xuất trung gian. Lao động tập trung đông ở các vị trí gia công, trong khi khâu thiết kế hoặc xây dựng thương hiệu còn rất hạn chế.
Chuyên gia chỉ ra nghịch lý khi tham gia sâu vào chuỗi giá trị không đồng nghĩa với sự phát triển bền vững. TS Nguyễn Quỳnh Trang phân tích rằng tăng trưởng vẫn dựa chủ yếu vào tích lũy vốn và số lượng lao động thô. Tỷ lệ đầu tư trên GDP duy trì mức 30 đến 34% nhưng hệ số ICOR biến động cho thấy hiệu quả đầu tư còn thấp.
Giải pháp nâng cấp vị trí cho lực lượng lao động Việt Nam
Dữ liệu thực tế cho thấy tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 14% năm 2010 lên hơn 28% vào năm 2024. Tuy nhiên đóng góp của chất lượng nhân lực vào sự tăng trưởng chung vẫn còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực. Đáng chú ý chi phí cho nghiên cứu và phát triển R&D chỉ đạt mức 0,4 đến 0,5% GDP thấp hơn nhiều mục tiêu đề ra.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và kinh tế số, yêu cầu đối với lực lượng lao động đang thay đổi mạnh mẽ từng ngày. TS Trang nhận định nhân lực trong nước còn hạn chế về trình độ, kỹ năng số và năng lực làm chủ công nghệ cao. Điều này gây cản trở lớn cho quá trình chuyển dịch cơ cấu sang các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao hơn.
Để bứt phá Việt Nam cần chuyển dịch từ thu hút FDI thụ động sang chủ động phát triển năng lực nội sản mạnh mẽ. Các chuyên gia đề xuất cần nâng cấp chức năng như thiết kế, R&D và xây dựng thương hiệu thay vì chỉ lắp ráp. Chỉ khi nâng cấp được vị trí trong chuỗi giá trị thu nhập và đời sống người lao động mới thực sự ổn định.
Theo: Báo Dân trí
