Mỹ dỡ phong tỏa hải quân Iran kèm nhiều điều kiện hạt nhân then chốt

Tổng thống Donald Trump vừa thông báo dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân với Iran, đồng thời yêu cầu Tehran chấm dứt chương trình hạt nhân và mở cửa eo biển Hormuz.

Mỹ dỡ phong tỏa Iran và yêu cầu tự do hàng hải tại Hormuz

Sự kiện diễn ra vào ngày 29/5 khi Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng mạng xã hội Truth Social để công bố quyết định quan trọng này. Theo đó, các tàu thuyền bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz do lệnh phong tỏa của hải quân Mỹ từ ngày 13/4 sẽ bắt đầu được phép di chuyển để trở về nhà. Đây được xem là một bước đi bất ngờ sau giai đoạn căng thẳng kéo dài giữa Washington và Tehran từ cuối tháng 2.

Để duy trì việc dỡ bỏ này, ông Trump đặt ra điều kiện tiên quyết là eo biển Hormuz phải được mở cửa ngay lập tức cho hoạt động hàng hải hai chiều. Phía Mỹ yêu cầu không được thu bất kỳ loại phí nào và mọi hoạt động giao thương phải diễn ra không hạn chế. Trước đó, Iran từng có kế hoạch áp dụng hệ thống thu phí qua eo biển này nhằm bù đắp thiệt hại từ các lệnh trừng phạt kinh tế của phương Tây.

Vấn đề an toàn hàng hải cũng được nhấn mạnh khi Tổng thống Mỹ yêu cầu vô hiệu hóa toàn bộ thủy lôi tại khu vực này. Mỹ cho biết đã kích nổ nhiều loại thủy lôi bằng tàu quét mìn chuyên dụng và yêu cầu Iran phải hoàn tất việc loại bỏ những vật liệu còn sót lại ngay lập tức. Động thái này nhằm khôi phục lại lưu lượng giao thông tại tuyến đường thủy vốn đã bị tê liệt, theo ghi nhận từ hình ảnh vệ tinh trước đó.

Mỹ dỡ phong tỏa Iran để thực hiện tiêu hủy uranium làm giàu

Vị trí eo biển Hormuz trên bản đồ khu vực Trung Đông.
(Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí)

Về vấn đề hạt nhân, Washington đưa ra điều kiện bắt buộc là Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Mỹ yêu cầu Tehran phải từ bỏ quyền kiểm soát đối với lượng uranium đã làm giàu ở mức độ cao, vốn bị coi là “lằn ranh đỏ”. Hiện tại, theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, Iran đang nắm giữ hơn 400kg uranium được làm giàu đến mức 60%, tiến gần sát ngưỡng chế tạo vũ khí.

Kế hoạch tiêu hủy số vật liệu này sẽ được Mỹ phối hợp thực hiện cùng Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Ông Trump cho biết các máy bay ném bom B-2 của Mỹ đã tấn công các cơ sở hạt nhân dưới lòng đất từ 11 tháng trước, khiến nhiều ngọn núi bị hư hại nặng. Số vật liệu phóng xạ này sẽ được khai quật và xử lý trực tiếp tại Mỹ hoặc một địa điểm bên thứ ba để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Cuối cùng, phía Mỹ khẳng định sẽ không có bất kỳ khoản tài chính nào được trao đổi giữa hai bên cho đến khi có thông báo mới. Mặc dù một số vấn đề ít quan trọng hơn đã được thống nhất, nhưng quyết định cuối cùng vẫn đang được xem xét tại Phòng Tình huống. Phía Iran cho đến nay vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ mục đích hòa bình và bác bỏ các cáo buộc phát triển vũ khí hạt nhân từ phía Mỹ.

Theo: Báo Dân trí