Nhiều người trẻ đang rơi vào tình trạng đầu óc “đơ”, hay quên và mất tập trung mà nguyên nhân không chỉ đến từ bản thân họ.
- Rễ bồ công anh diệt 95% tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm nhưng chưa có bằng chứng trên người
- Nam MC mất tích được xác định qua bộ xương tại làng đại học
- Tiêm truyền dung dịch làm trắng da tại nhà, một phụ nữ 34 tuổi tử vong
Tiến sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm tham vấn và trị liệu tâm lý Lumos, xác định đây là trạng thái “quá tải não” — khi đầu óc phải hoạt động liên tục trong thời gian dài, xử lý quá nhiều thông tin và quyết định cùng lúc mà không có đủ thời gian phục hồi. Tình trạng này xuất hiện ngày càng phổ biến sau đại dịch và giai đoạn làm việc kéo dài với màn hình, theo bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Lão khoa Hà Nội.
Người mắc thường mô tả cảm giác đầu óc “đơ”, “đặc lại”, đọc một đoạn văn nhiều lần vẫn không hiểu, hay quên việc vừa định làm và liên tục mắc lỗi nhỏ trong công việc quen thuộc. Có người mất rất nhiều thời gian chỉ để trả lời một email hoặc bắt đầu một nhiệm vụ mới.
Không dừng ở nhận thức, tình trạng này còn kéo theo cáu gắt, mất kiên nhẫn, nhạy cảm với tiếng ồn và né tránh giao tiếp. Một số người còn gặp đau đầu, mỏi mắt, căng cơ hoặc ngủ đủ giấc nhưng sáng dậy đầu óc vẫn nặng nề.
Nhóm có nguy cơ cao gồm nhân viên văn phòng trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, chứng khoán, công nghệ, truyền thông, nhân viên y tế, giáo viên và quản lý cấp trung — những người vừa chịu khối lượng công việc lớn vừa phải điều tiết cảm xúc và đáp ứng kỳ vọng từ nhiều phía.
Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng chỉ ra nhiều yếu tố cộng hưởng: thiếu ngủ, stress kéo dài, sử dụng mạng xã hội liên tục khiến não luôn trong trạng thái phân tán, lười vận động, chế độ ăn thiếu khoa học, rối loạn lo âu hoặc trầm cảm. Một số trường hợp còn liên quan đến thiếu vitamin B12, bệnh tuyến giáp, thiếu máu hoặc di chứng chấn thương đầu.
Môi trường làm việc cũng đóng vai trò không nhỏ. Các hướng dẫn của WHO về sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc xác định bất ổn nghề nghiệp, giao tiếp kém, bắt nạt và thiếu hỗ trợ xã hội đều là những yếu tố nguy cơ tâm lý – xã hội.
Chính vì vậy, theo chuyên gia, “không nên xem quá tải tinh thần đơn thuần là do một cá nhân ‘quản lý thời gian kém’ hay ‘khả năng chịu áp lực thấp'”. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân nằm ở sự mất cân bằng kéo dài giữa yêu cầu công việc với thời gian, quyền chủ động, sự hỗ trợ và khả năng phục hồi của người lao động.
Hậu quả tích lũy qua thời gian là rõ ràng: mất ngủ, đau đầu, rối loạn tiêu hóa, tim đập nhanh và mệt mỏi ngay cả khi không làm việc. WHO (2026) lưu ý rằng stress kéo dài có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề sức khỏe sẵn có và khiến một số người tăng sử dụng rượu, thuốc lá hoặc các chất khác để đối phó. Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (2024), stress mạn tính có thể dẫn đến tăng huyết áp, qua đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Khi đã rơi vào trạng thái mất tập trung hoàn toàn hoặc né tránh máy tính, chuyên gia khuyến cáo người trẻ không nên tiếp tục ép bản thân bằng cà phê hay thức khuya. Việc cần làm trước tiên là tạm rời công việc, giảm bớt các nguồn kích thích, ưu tiên ngủ, ăn uống đầy đủ, vận động nhẹ và kết nối với người đáng tin cậy.
Sau khi ổn định hơn, người lao động cần trao đổi thẳng thắn với quản lý về khối lượng công việc, thời hạn và khả năng điều chỉnh nhiệm vụ, đồng thời không vội quay lại cường độ cũ. Nếu tình trạng sợ hãi, mất ngủ, né tránh công việc hoặc không thể hoàn thành sinh hoạt thông thường kéo dài khoảng hai tuần, cần tìm đến chuyên gia tâm lý, bác sĩ tâm thần hoặc cơ sở y tế để được đánh giá.
“Cân bằng công việc – cuộc sống không có nghĩa là lúc nào cũng chia đều thời gian cho hai phía, mà là sau công việc, con người vẫn còn đủ năng lượng để ngủ, chăm sóc bản thân, duy trì các mối quan hệ và sống một đời sống riêng ngoài vai trò nghề nghiệp”, chuyên gia kết luận.
Diệp Anh (tổng hợp)
