Các trường đại học tốp đầu tại Việt Nam đang thu hẹp mạnh chỉ tiêu xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, đồng thời mở rộng các phương thức tuyển sinh riêng có khả năng phân hóa cao hơn.
- Cựu hoa hậu công bố kết quả kiểm định vương miện sau 3 năm giữ kín
- Flamingo và UAV hạng nặng Ukraine khiến Nga trả giá đắt trong mùa hè kỳ vọng đại thắng
- Huế tổ chức liên hoan bún bò Huế toàn quốc trong Festival Huế
Kỳ thi đánh giá tư duy (TSA) của Đại học Bách khoa Hà Nội tăng từ hơn 20.000 thí sinh năm 2024 lên gần 30.000 năm 2025 và đạt gần 60.000 thí sinh vào năm 2026. Kỳ thi SPT của Đại học Sư phạm Hà Nội cũng ghi nhận gần 23.000 thí sinh đăng ký năm 2026, tăng gần 5.000 so với năm trước.
Sức lan tỏa của các kỳ thi riêng thể hiện qua số trường chấp nhận kết quả: V-ACT được 118 trường sử dụng năm 2026, HSA được 100 trường, TSA gần 50 trường và SPT gần 40 trường. Con số này phản ánh điều mà các trường đại học tốp đầu không nói thẳng nhưng đã làm bằng hành động: điểm thi tốt nghiệp THPT không còn là thước đo đủ tin cậy để sàng lọc thí sinh xuất sắc.
Diễn biến tại Đại học Kinh tế Quốc dân là minh chứng rõ nhất. Nhà trường từng dành tới 70% chỉ tiêu cho phương thức xét điểm thi tốt nghiệp; đến năm 2024, con số này giảm xuống khoảng 18%, năm 2025 còn 15%, trong khi phương thức kết hợp gồm chứng chỉ quốc tế và điểm thi đánh giá năng lực/tư duy đã chiếm đến 83% chỉ tiêu. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, chỉ tiêu dành cho điểm thi tốt nghiệp cũng giảm từ 50% năm 2024 xuống 40% năm 2025; phần còn lại phân bổ cho xét tuyển tài năng và kỳ thi TSA do trường tổ chức.
Chứng chỉ quốc tế đang chiếm thêm chỗ. Số thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc SAT đăng ký xét tuyển vào Đại học Y Dược TP.HCM tăng từ 1.367 người năm 2024 lên 1.700 người năm 2025 và đạt 2.300 người năm 2026. Năm 2026, Đại học Y Hà Nội lần đầu tiên dùng kết quả kỳ thi SPT của Đại học Sư phạm Hà Nội để tuyển sinh một số ngành đào tạo.
Lý do cốt lõi nằm ở cấu trúc của kỳ thi: kỳ thi tốt nghiệp THPT được thiết kế để xác định học sinh có đủ điều kiện hoàn thành bậc phổ thông, không phải để phân loại nhân tài cho đại học. Đề thi thiếu phân hóa ở vùng điểm 9-10 — vùng mà các trường tốp đầu cần sàng lọc — và dù chương trình giáo dục phổ thông mới được áp dụng từ năm 2025, hiện tượng lệch phổ điểm ở một số tổ hợp vẫn tiếp diễn.
Năm 2025, khoảng 22.000 thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ từ 5.5 IELTS trở lên đăng ký nguyện vọng vào Đại học Kinh tế Quốc dân; năm 2026, con số này là 23.000. Khoảng 16.000 thí sinh có kết quả HSA hoặc V-ACT đạt ngưỡng từ 85/150 và 700/1.200 điểm trở lên cũng đăng ký vào trường này trong năm 2026 — gấp nhiều lần số thí sinh chọn phương thức điểm thi tốt nghiệp.
Tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 14/7, nhân bàn về điểm thi môn Toán bất thường tại Tuyên Quang, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng “nên nghiên cứu tách thi tốt nghiệp THPT và đại học, cao đẳng”. Câu hỏi đặt ra không phải là liệu có nên tách hay không, mà là liệu chính sách có bắt kịp thực tế hay không — khi các trường đại học lớn đã tự tách từ lâu bằng cách lặng lẽ thu hẹp chỉ tiêu cho kỳ thi “2 trong 1” đến mức gần như không còn ý nghĩa tuyển sinh.
Sen Vàng (tổng hợp)
