Để đạt mục tiêu hơn 65 tỷ USD xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025, Việt Nam không chỉ phải duy trì thị trường Hoa Kỳ mà còn cần chiến lược phân tán rủi ro, tối ưu lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, và chủ động ứng phó chính sách thuế đối ứng đang tác động trực tiếp đến chi phí, giá thành và sức cạnh tranh.
- VN-Index lập đỉnh lịch sử, dòng tiền nội áp đảo giữa áp lực bán ròng của khối ngoại
- TP.HCM dự kiến hình thành 4 khu thương mại tự do: Cú hích lớn cho kinh tế vùng
- Lãi suất huy động có thể giảm nhẹ vào cuối 2025, tỷ giá vẫn chịu sức ép từ áp lực nội tại
Thuế quan 20%: Áp lực ngắn hạn, cơ hội dài hạn
Chính sách thuế đối ứng 20% mà Hoa Kỳ áp dụng với nhiều mặt hàng nông, lâm, thủy sản nhập khẩu đang tạo ra cú sốc ngắn hạn cho doanh nghiệp Việt Nam. Mức thuế này ảnh hưởng đáng kể đến cà phê, thủy sản và rau quả, ba nhóm hàng xuất khẩu chủ lực sang thị trường Mỹ.
- Ngành cà phê: Theo ông Nguyễn Nam Hải – Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam. Thuế 20% khiến cà phê Việt giảm lợi thế so với đối thủ. Song cũng là cơ hội để doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu trong các tháng cuối năm. Đồng thời mở rộng thị trường sang Trung Quốc – nơi nhu cầu cà phê đang tăng nhanh.
- Ngành thủy sản: 7 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu thủy sản đạt 6,22 tỷ USD. Tăng 17,2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, cá tra sẽ chịu tác động đáng kể do chi phí tăng và thị trường Trung Quốc chững lại. Doanh nghiệp đang chủ động mở rộng xuất khẩu sang ASEAN, Nam Mỹ và Trung Đông.
- Ngành rau quả: Mức thuế 20% khiến giá rau quả Việt Nam tại Mỹ cao hơn. Nguy cơ giảm sức mua và mất thị phần vào tay Mexico, Thái Lan hay Malaysia . Những nước có thuế thấp hơn và vị trí địa lý thuận lợi hơn.
Góc nhìn chính sách: Đàm phán, phòng vệ và đa dạng hóa
Trước sức ép từ chính sách thuế. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các hiệp hội ngành hàng xác định ba hướng hành động chính:
- Đàm phán chia sẻ chi phí thuế: Chủ động trao đổi với phía Hoa Kỳ để điều chỉnh thuế suất. Đặc biệt với mặt hàng Việt Nam có tính độc quyền. Hoặc không cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm Mỹ.
- Phòng vệ thương mại: Phối hợp với Bộ Công Thương tăng kiểm soát gian lận xuất xứ, chống bán phá giá và xây dựng cơ chế đáp trả phù hợp.
- Đa dạng hóa thị trường: Đẩy mạnh khai thác Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN, Trung Đông. Đồng thời tận dụng ưu đãi thuế từ các FTA như CPTPP, EVFTA, RCEP.
Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
Nhiều quốc gia khi đối mặt với thuế quan cao từ Hoa Kỳ đã chọn chiến lược kép. Vừa đàm phán giảm thuế, vừa tái cấu trúc sản xuất và chuỗi cung ứng. Chile, chẳng hạn, đã tăng tỷ lệ sản phẩm chế biến sâu để tạo giá trị gia tăng. Qua đó bù đắp phần chi phí thuế. Việt Nam có thể áp dụng mô hình này. Nhất là với tôm, cá tra, cà phê rang xay, trái cây đóng hộp.
Áp lực trước mắt và tác động thực tế
Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, năm 2024 kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sang Hoa Kỳ đạt hơn 13 tỷ USD. Chiếm gần 24% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Việc Hoa Kỳ áp mức thuế quan 20% với một số nhóm hàng như gỗ nội thất, cá tra, tôm và trái cây tươi sẽ khiến chi phí nhập khẩu tăng. Làm giảm sức cạnh tranh về giá.
Doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ và vừa chịu ảnh hưởng lớn nhất khi biên lợi nhuận vốn mỏng. Trong khi hợp đồng dài hạn với đối tác Mỹ khó điều chỉnh tức thì.
Hướng đi chiến lược 2025
Quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng nhận định. Dù áp thuế là quyền của Hoa Kỳ. Việt Nam vẫn có lợi thế ở những sản phẩm khó thay thế. Cơ quan quản lý sẽ phối hợp chặt chẽ với các Bộ ngành. Tham vấn doanh nghiệp để chủ động ứng phó.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng cũng nhấn mạnh. Cần báo cáo Chính phủ tác động cụ thể với từng ngành hàng, từ đó đưa ra gói giải pháp kịp thời. Về lâu dài, việc xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường. Nâng cao năng lực dự báo và phát triển sản phẩm chế biến sâu sẽ là chìa khóa giữ vững vị thế xuất khẩu.
Chính sách thuế quan 20% của Hoa Kỳ đặt ra thách thức không nhỏ cho xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam. Nhưng đồng thời mở ra cơ hội thúc đẩy tái cơ cấu ngành theo hướng giá trị gia tăng cao, bền vững. Việc chủ động đa dạng hóa thị trường, nâng cấp chế biến. Áp dụng truy xuất nguồn gốc và tận dụng các hiệp định thương mại tự do. Sẽ quyết định khả năng duy trì và mở rộng xuất khẩu trong dài hạn. Những bước đi tiếp theo của doanh nghiệp và các cơ quan quản lý. Sẽ là chìa khóa để Việt Nam biến áp lực thành lợi thế cạnh tranh, giữ vững vị thế tại thị trường khó tính nhất thế giới.
Tổng hợp
