Cây Đòn võ và hành trình tìm ra dược chất chữa xương khớp

Cây Đòn võ tại Thái Nguyên có dược tính quý giúp trị thoái hóa xương khớp vừa được nhóm nghiên cứu Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên xác định danh tính.

Cây Đòn võ được xác định danh tính khoa học sau thời gian dài

Tại các vùng núi cao thuộc tỉnh Thái Nguyên, một loài cây mọc hoang được gọi là Đòn võ đang trở thành mục tiêu săn lùng. Người dân địa phương thường thu hái chúng để bán sang Trung Quốc với số lượng lớn, thực trạng này khiến nguồn dược liệu bản địa đối mặt nguy cơ cạn kiệt. Trước tình hình đó, giới khoa học đã nhập cuộc nghiên cứu nghiêm túc, mục đích là để bảo tồn và khai thác giá trị của loài cây quý này.

ThS Ngọ Thị Phương cùng các cộng sự tại Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên đã trực tiếp thực hiện đề tài. Đề tài tập trung nghiên cứu sản phẩm hỗ trợ điều trị thoái hóa xương khớp từ cây Đòn võ. Đây là công trình được Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam xếp loại xuất sắc. Nhóm nghiên cứu đã dành nhiều thời gian khảo sát thực địa tại Thái Nguyên, kết quả đạt được mang lại hy vọng mới cho bệnh nhân xương khớp.

Sau quá trình phân tích, nhóm đã xác định tên khoa học của cây là Premna lucidula Miq, thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). Các dữ liệu khoa học quan trọng đã được đăng ký thành công lên ngân hàng gen quốc tế. Trước đây các thông tin về loài cây này hoàn toàn chưa có trong các tài liệu thực vật học chính thống. Việc định danh chính xác giúp tạo nền tảng cho các nghiên cứu sâu hơn về hoạt chất, đây là đóng góp lớn cho kho tàng dược liệu Việt Nam.

Ứng dụng thực tiễn trong hỗ trợ điều trị và phát triển dược liệu

Dựa trên cao chiết từ cây Đòn võ nhóm nghiên cứu đã bào chế thành công viên uống hỗ trợ xương khớp. Thành phần sản phẩm là sự kết hợp giữa Đòn võ và các dược liệu quen thuộc, có thể kể đến cốt toái bổ, đỗ trọng, đương quy hay thổ phục linh. Ngoài ra nhóm còn phát triển thêm kem xoa bóp từ chiết xuất này, các thử nghiệm trên động vật đã chứng minh tính an toàn tuyệt đối của sản phẩm.

Nhóm đã triển khai mô hình trồng thử nghiệm khoảng 700 cây tại địa bàn xã Văn Hán huyện Đồng Hỷ. Qua theo dõi cây Đòn võ sinh trưởng rất tốt và thích nghi nhanh với môi trường, việc xây dựng mô hình này hướng tới mục tiêu phát triển vùng nguyên liệu ổn định và bền vững. Nó giúp các đơn vị dược phẩm chủ động hơn trong khâu sản xuất hàng loạt, đồng thời mô hình này còn góp phần bảo vệ đa dạng sinh học tại địa phương.

Hiện nay nhóm đang hoàn thiện các tiêu chuẩn cơ sở và hồ sơ pháp lý để xin cấp phép lưu hành. Kỳ vọng trong tương lai gần cây Đòn võ sẽ được nhân rộng canh tác tại Thái Nguyên, hướng đi này giúp bảo tồn gen quý và tạo việc làm cho bà con. Người dân vùng cao sẽ có thêm thu nhập ổn định, sản phẩm hứa hẹn đáp ứng tốt nhu cầu điều trị xương khớp ngày càng tăng cao.

Minh Thu (tổng hợp)