Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng đối với cơ sở mầm non tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp 1, nhưng dự thảo chưa định nghĩa rõ hành vi nào bị coi là vi phạm.
- Số người chết vì động đất Venezuela vượt 2.600, nhà xã hội sụp vì xây ẩu
- Thị trường lao động TPHCM tháng 6: thừa cử nhân, thiếu thợ có tay nghề
- Công an Tuyên Quang xác minh nghi vấn điểm 10 toán bất thường
Đề xuất nằm trong dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục do Bộ GD&ĐT chủ trì soạn thảo. Ngay sau khi thông tin được công bố, nhiều chuyên gia giáo dục mầm non lên tiếng yêu cầu làm rõ khái niệm “dạy trước chương trình lớp 1” để tránh áp dụng tùy tiện trên thực tế.
Tiến sĩ Nguyễn Diệu Hương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Giáo dục Qibi, cho biết bà đã gửi góp ý đến Bộ GD&ĐT ngày 29/6, trong đó bày tỏ ủng hộ mục tiêu bảo vệ trẻ khỏi áp lực học trước chương trình tiểu học. Tuy nhiên, bà chỉ ra rằng dự thảo chưa trả lời được câu hỏi cốt lõi: liệu trẻ tự đọc được chữ hay biết làm phép tính đơn giản có bị xem là “vi phạm”, dù kết quả đó đến từ học qua trò chơi và trải nghiệm chứ không phải từ sách giáo khoa lớp 1?
Bà Hương đặt thẳng vấn đề: dự thảo sẽ đánh giá vi phạm dựa trên nội dung giảng dạy, phương pháp tổ chức hay kết quả đầu ra của trẻ? Sự mơ hồ này, theo bà, dẫn đến nguy cơ mỗi nơi hiểu theo một cách, còn các mô hình giáo dục hiện đại — nơi trẻ học thông qua trải nghiệm và giáo cụ trực quan — có thể bị xử phạt oan. Bà kiến nghị Bộ GD&ĐT chỉ xử lý các trường hợp tổ chức dạy đúng nội dung chương trình tiểu học, luyện chữ, luyện toán hoặc kiểm tra, đánh giá theo chuẩn lớp 1; đồng thời ban hành định nghĩa chính thức và bộ tiêu chí nhận diện hành vi vi phạm.
Thạc sĩ, chuyên gia tâm lý giáo dục Nguyễn Mai Duyên — người có nhiều năm tư vấn quản trị giáo dục mầm non — cũng nhìn nhận dự thảo đang bỏ trống ranh giới giữa hai việc hoàn toàn khác nhau. Theo bà, dạy trước chương trình là tổ chức cho trẻ học theo sách giáo khoa, hoàn thành chuẩn kiến thức lớp 1 hoặc bị kiểm tra, đánh giá theo chuẩn tiểu học; còn chuẩn bị sẵn sàng vào lớp 1 là giúp trẻ hình thành năng lực ngôn ngữ, giao tiếp, vận động tinh và tâm thế tích cực với môi trường học tập mới — hai phạm trù này không thể đánh đồng.
Bà Duyên dẫn Quyết định số 4222/QĐ-BGDĐT ban hành Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, trong đó chính Bộ GD&ĐT xác định trẻ 5 tuổi cần “sẵn sàng cho việc học đọc, học viết”, bao gồm nhận biết chữ cái tiếng Việt, nhận biết âm giống nhau trong tiếng và bắt chước hành vi viết. Như vậy, những hoạt động mà dự thảo có thể xử phạt lại chính là mục tiêu mà một văn bản khác của Bộ đã đặt ra — đây là khoảng cách giữa hai quy định cần được lấp lại trước khi Nghị định có hiệu lực.
Nếu quy định không được diễn giải rõ, hệ quả sẽ đi theo hai hướng trái chiều: giáo viên e ngại tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ vì sợ bị xử phạt, trong khi một số cơ sở khác lại lợi dụng khái niệm “chuẩn bị vào lớp 1” để tiếp tục dạy trước chương trình. Bà Duyên kiến nghị dự thảo cần liệt kê rõ các hoạt động không bị coi là vi phạm — gồm phát triển ngôn ngữ, làm quen chữ cái, hoạt động tiền đọc, tiền viết theo phương pháp hiện đại — với điều kiện không thay thế chương trình lớp 1, không tổ chức theo mô hình tiểu học và không gây áp lực học tập cho trẻ.
Đỗ Vân (tổng hợp)
