Nghịch lý Mỹ sản xuất dầu kỷ lục nhưng giá xăng vẫn chao đảo vì Trung Đông, phơi bày lỗ hổng chết người của thị trường năng lượng toàn cầu hiện nay.
- Xung đột Trung Đông bùng phát khi Hezbollah phối hợp Iran tấn công Israel
- Hành động trung thực của một tài xế xe ôm tại Sài Gòn
- Axit uric cao nên ăn sáng thế nào để giảm nguy cơ gout
Giá xăng dầu và điểm nghẽn địa chính trị tại eo biển Hormuz
Thị trường năng lượng quốc tế đang chứng kiến một thực tế đầy tréo ngoe trong những ngày qua. Dù nước Mỹ duy trì sản lượng khai thác kỷ lục với hơn 13 triệu thùng mỗi ngày, giá xăng tại đây vẫn nhảy múa theo nhịp độ chiến sự. Bản chất dầu mỏ là loại hàng hóa giao dịch toàn cầu, nên mức giá không nằm trong tay bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào. Chính cán cân cung cầu thế giới mới là yếu tố thực sự quyết định con số cuối cùng hiển thị trên bảng giá. Ngay cả Mỹ cũng không thể miễn nhiễm trước những biến động địa chính trị cách xa hàng nghìn cây số.
Sự hoảng loạn hiện bao trùm các sàn giao dịch khi eo biển Hormuz bị đe dọa làm cho tê liệt hoàn toàn. Đây là tuyến đường huyết mạch trung chuyển tới 20% lượng dầu thô cung ứng cho toàn cầu mỗi ngày. Khi các cơ sở hạ tầng năng lượng tại Vịnh Ba Tư, gồm cả nhà máy lọc dầu của Saudi Aramco, bị tấn công thì thị trường lập tức phản ứng cực đoan. Các nhà phân tích tại Rystad Energy nhận định bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng đủ sức gây ra địa chấn năng lượng.
Những rủi ro này lan tỏa từ trung tâm dữ liệu đến người tiêu dùng.Giá dầu thô chuẩn Mỹ (WTI) có những phiên biến động điên rồ nhất kể từ năm 1985. Có lúc giá tăng vọt tới 38% trong tuần và chạm mốc 119 USD mỗi thùng trước khi lùi sâu. Dù Nhà Trắng nỗ lực xoa dịu bằng tuyên bố lạc quan, giá dầu vẫn lập tức tăng lại khi căng thẳng Israel và Iran chưa dừng. Những biến động này đang trực tiếp đe dọa đến sự ổn định kinh tế của nhiều hộ gia đình.
Nghịch lý hạ tầng lọc dầu và gánh nặng cho người tiêu dùng
Giá xăng dầu tăng cao đặt ra câu hỏi tại sao một cường quốc năng lượng như Mỹ vẫn phải nhập khẩu hàng triệu thùng dầu mỗi ngày. Câu trả lời nằm ở sự lệch pha của hệ thống hạ tầng lọc hóa dầu được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước. Các nhà máy này vốn được thiết kế chuyên biệt để xử lý loại dầu thô nặng và chứa nhiều lưu huỳnh. Trong khi đó, dầu đá phiến của Mỹ khai thác lại là loại dầu nhẹ và ngọt hơn rất nhiều. Sự không tương thích này buộc Mỹ phải duy trì dòng chảy dầu thô nhập khẩu từ bên ngoài.
Để duy trì vận hành ổn định, Mỹ bắt buộc phải nhập khẩu dầu nặng từ các quốc gia láng giềng như Canada hoặc khu vực Mỹ Latinh. Sự đặc thù công nghệ khiến thị trường nhiên liệu nội địa không thể đứng ngoài tác động dây chuyền thế giới. Khi rủi ro địa chính trị dâng cao, giá xăng và dầu diesel thường tăng sốc hơn cả dầu thô. Các nhà máy lọc dầu sẽ ưu tiên xuất khẩu sang những nơi trả giá cao hơn để tối ưu lợi nhuận. Điều này khiến nguồn cung trong nước bị thắt chặt và đẩy giá bán lẻ tăng vọt.
Hiện nay giá xăng trung bình tại Mỹ đã leo lên mức 3,54 USD cho mỗi gallon. Đây là cú tăng giá qua đêm lớn nhất kể từ sau khi siêu bão Katrina tàn phá vịnh Mexico năm 2005. Cứ mỗi 10 USD tăng thêm của một thùng dầu, người dân sẽ phải trả thêm 0,25 USD cho mỗi gallon xăng. Tác động này đang hiện hữu ngay lập tức, buộc người tiêu dùng phải thắt chặt chi tiêu để đối phó. Áp lực còn nhân lên khi thị trường bước vào giai đoạn chuyển đổi sang loại xăng mùa hè đắt đỏ.
Theo: Báo Dân trí
