Vì sao người xưa dặn tránh ham sắc, ăn muộn, nổi giận theo từng canh giờ và điều này ảnh hưởng gì đến sức khỏe con người ngày nay?
- Việt Nam trước thách thức già hóa: Giải bài toán an sinh và chăm sóc sức khỏe bền vững
- Dịch giả Trịnh Lữ khuyên cha mẹ không nên áp đặt kỳ vọng lên con cái
- Lật xe khách tại Lào Cai: Xe chở 39 người gặp nạn do mất phanh khi xuống dốc
Không ham sắc lúc canh ba: Bảo vệ cơ thể trong “khung giờ vàng” phục hồi
Người xưa chia một ngày thành 12 canh giờ, mỗi canh tương ứng khoảng hai tiếng. Trong đó, “canh ba” rơi vào khoảng từ 23 giờ đến 1 giờ sáng hôm sau, được xem là thời điểm quan trọng nhất đối với quá trình nghỉ ngơi và phục hồi của cơ thể. Đây là lúc con người cần ngủ sâu để các cơ quan nội tạng thực hiện quá trình tái tạo năng lượng.
Theo quan niệm Đông y, canh ba là giai đoạn âm dương giao hòa, trong đó gan đóng vai trò trung tâm trong việc thanh lọc cơ thể và điều hòa khí huyết. Nếu con người vẫn thức, đặc biệt là tham gia các hoạt động tiêu hao thể lực hoặc kích thích như giải trí quá mức hay quan hệ tình dục, sẽ khiến quá trình phục hồi bị gián đoạn. Điều này không chỉ làm giảm chất lượng giấc ngủ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lâu dài.
Hậu quả của việc thức khuya kéo dài thường biểu hiện rõ rệt: cơ thể mệt mỏi, tinh thần uể oải, da xỉn màu và nội tiết mất cân bằng. Nhiều người trẻ hiện nay dù ngủ đủ số giờ nhưng ngủ muộn vẫn cảm thấy không khỏe, bởi thời điểm ngủ quan trọng không kém tổng thời gian ngủ.
Dưới góc nhìn khoa học hiện đại, khoảng thời gian từ 23 giờ đến 1 giờ là lúc cơ thể tăng cường sản sinh hormone phục hồi và kích hoạt quá trình giải độc tự nhiên. Nếu ngủ sâu, quá trình này diễn ra hiệu quả; ngược lại, thức khuya sẽ làm suy giảm hệ miễn dịch và ảnh hưởng đến chức năng não bộ.
Chính vì vậy, lời dạy “không ham sắc lúc canh ba” không chỉ mang ý nghĩa đạo đức mà còn là nguyên tắc khoa học giúp con người bảo vệ sức khỏe. Ngủ đúng giờ, đặc biệt trước 23 giờ, là nền tảng để duy trì thể trạng ổn định và tinh thần minh mẫn trong cuộc sống hiện đại.
Không mê ăn lúc canh một: Nguyên tắc ăn uống giúp tránh quá tải cho cơ thể
“Canh một” tương ứng với khoảng thời gian từ 19 giờ đến 21 giờ, là thời điểm mà người xưa khuyên không nên ăn uống thêm. Trong xã hội cổ đại, con người thường kết thúc bữa tối khá sớm, tạo điều kiện để hệ tiêu hóa nghỉ ngơi trước khi bước vào giấc ngủ.
Dạ dày, giống như các cơ quan khác, cần có thời gian phục hồi sau khi làm việc. Nếu ăn muộn, đặc biệt là các món nhiều dầu mỡ, tinh bột hoặc cay nóng, hệ tiêu hóa sẽ phải hoạt động liên tục. Điều này không chỉ làm giảm chất lượng giấc ngủ mà còn khiến năng lượng dư thừa tích tụ thành mỡ.
Trong thực tế, thói quen ăn khuya đang trở nên phổ biến, đặc biệt ở người trẻ. Nhiều người bỏ bữa sáng, ăn trưa qua loa nhưng lại ăn tối rất muộn hoặc tiêu thụ đồ ăn vặt vào ban đêm như trà sữa, đồ nướng hay thức ăn nhanh. Điều này khiến cơ thể rơi vào trạng thái mất cân bằng nghiêm trọng.
Hệ quả không chỉ là tăng cân mà còn kéo theo nhiều vấn đề như rối loạn chuyển hóa, trào ngược dạ dày, rối loạn giấc ngủ và suy giảm năng lượng ban ngày. Khi cơ thể không được nghỉ ngơi đúng lúc, quá trình phục hồi cũng bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng mệt mỏi kéo dài.
Ngoài ra, ăn muộn còn làm tăng áp lực lên hệ tim mạch và gan, bởi các cơ quan này phải tiếp tục hoạt động trong khi đáng lẽ cần được nghỉ ngơi. Điều này về lâu dài có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.
Vì vậy, “không mê ăn lúc canh một” thực chất là lời nhắc nhở về việc ăn uống đúng thời điểm. Duy trì thói quen ăn tối sớm, hạn chế đồ ăn khuya không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn cải thiện chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.
Không nổi giận lúc canh năm: Giữ tâm trạng ổn định để khởi đầu ngày mới hiệu quả
“Canh năm” là khoảng thời gian từ 3 giờ đến 5 giờ sáng, thời điểm chuyển giao giữa đêm và ngày. Đây là lúc cơ thể dần thức tỉnh sau giấc ngủ, chuẩn bị bước vào một ngày mới. Theo Đông y, canh năm là lúc kinh phế hoạt động mạnh, đóng vai trò điều hòa khí huyết toàn cơ thể.
Nếu trong thời điểm này con người rơi vào trạng thái tức giận hoặc căng thẳng, khí của gan và mật sẽ bị kích động, gây mất cân bằng với phế khí. Điều này có thể ảnh hưởng đến hệ hô hấp, làm suy giảm sức đề kháng và gây ra nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Người xưa vì vậy nhấn mạnh rằng giận dữ không chỉ là vấn đề cảm xúc mà còn tác động trực tiếp đến cơ thể. Đặc biệt vào buổi sáng sớm, tâm trạng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình năng lượng cho cả ngày. Một khởi đầu tích cực giúp cơ thể hoạt động hiệu quả hơn, trong khi cảm xúc tiêu cực có thể kéo dài và ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc.
Trong cuộc sống hiện đại, áp lực công việc, thông tin dồn dập và thói quen sinh hoạt thiếu điều độ khiến nhiều người dễ rơi vào trạng thái căng thẳng ngay từ khi thức dậy. Điều này tạo ra vòng xoáy tiêu cực, khiến cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi và thiếu cân bằng.
Ngược lại, nếu bắt đầu ngày mới bằng sự bình tĩnh, vận động nhẹ nhàng hoặc thư giãn tinh thần, cơ thể sẽ dễ dàng thích nghi với nhịp sinh học tự nhiên. Điều này không chỉ cải thiện sức khỏe mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống.
Vì vậy, lời dạy “không nổi giận lúc canh năm” chính là lời khuyên sâu sắc về việc kiểm soát cảm xúc. Khi con người biết giữ tâm trạng ổn định và tôn trọng nhịp sinh học, cơ thể sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn, tinh thần sáng suốt hơn và mỗi ngày mới đều bắt đầu trong trạng thái tích cực.
Theo: Tân Thế Kỷ
