Hoa lợi từ cây trồng và ranh giới đất theo quy định luật dân sự

Một clip tranh cãi về việc hái trái mướp leo qua hàng rào vừa xôn xao mạng xã hội, luật sư Nguyễn Thị Thu Tâm phân tích rõ quyền lợi và nghĩa vụ của đôi bên.

Hoa lợi và sai phạm của các bên trong vụ việc tranh chấp

Câu chuyện bắt đầu từ một đoạn video lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội về một vụ việc đời thường, trong clip, hai người đàn ông nổ ra tranh cãi gay gắt chỉ vì vài trái mướp nhỏ bên hàng rào. Ông A là người trồng cây bên trong phần đất của nhà mình nhưng dây mướp lại bò sang nhà hàng xóm, sự việc thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng vì tính phổ biến của nó trong cuộc sống hằng ngày.

Người hàng xóm là ông B đã tự ý hái trái mướp mà không hề hỏi ý kiến của chủ cây, ông B lý luận rằng phần dây mướp leo qua đất nhà mình và có trái nên trái đó mặc nhiên thuộc về ông. Cuộc đối thoại trở nên vô cùng căng thẳng khi ông B vẫn cầm trái mướp trên tay với thái độ thách thức ngang ngược, ông A cho rằng hành vi hái trộm này là không thể chấp nhận được về mặt đạo đức và pháp lý.

Luật sư Nguyễn Thị Thu Tâm từ Đoàn luật sư Thành phố Hồ Chí Minh nhận định cả hai người đàn ông đều có lỗi. Căn cứ điều 175 Bộ luật Dân sự hiện hành về ranh giới, ông A có quyền trồng cây nhưng không được để dây leo qua nhà bên cạnh. Người sử dụng đất chỉ được trồng cây trong khuôn viên của mình và phải xén rễ, tỉa cành nếu vượt quá ranh giới đã định, ranh giới được xác định theo thỏa thuận hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Những quy định pháp luật về việc xác định quyền sở hữu tài sản

Hoa lợi chính là những sản vật tự nhiên mà tài sản mang lại cho người chủ sở hữu theo quy định, theo điều 109 và 224 của Bộ luật Dân sự. Chủ sở hữu cây trồng có quyền sở hữu đối với các sản vật này kể từ thời điểm thu hoạch. Do đó dù trái mướp có đang nằm ở phần không gian phía nhà bên cạnh, ông B vẫn hoàn toàn không có quyền tự ý hái ăn, hành vi này về bản chất là vi phạm quyền sở hữu hợp pháp của ông A.

Luật quy định ranh giới giữa các bất động sản liền kề được xác định theo thỏa thuận hoặc quyết định của cơ quan nhà nước. Người sử dụng đất được quyền sử dụng không gian theo chiều thẳng đứng từ ranh giới nhưng không được làm ảnh hưởng đến người khác. Điều 175 nhấn mạnh nghĩa vụ của người trồng cây trong việc quản lý phần cây cối của mình, việc để cây cối xâm lấn không gian nhà hàng xóm mà không có thỏa thuận là hành vi vi phạm quy định về ranh giới đất.

Tuy nhiên, có một trường hợp đặc biệt liên quan đến mốc giới chung phân chia giữa hai bất động sản liền kề. Theo điều 176, nếu hai bên thỏa thuận trồng cây làm mốc giới ngăn cách thì hoa lợi thu được từ cây đó sẽ được chia đều. Trong trường hợp mốc giới chỉ do một bên tạo nên và được bên kia đồng ý thì đó cũng là sở hữu chung. Nếu không có sự đồng ý hoặc thỏa thuận từ trước, mọi hành vi tự ý chiếm hữu hoa lợi đều trái với quy định pháp luật.

Theo: Báo Tuổi Trẻ