Ngoại giao kín Trung Đông khiến ông Trump hủy tối hậu thư tấn công, mở cơ hội đàm phán Mỹ-Iran nhằm hạ nhiệt hạt nhân và ổn định an ninh tại các khu vực vùng Vịnh
- 5 loại trái cây giàu magie giúp bảo vệ não bộ và tim mạch
- Hạ tầng năng lượng Iran: Cuộc đối đầu “nảy lửa” quanh các nhà máy điện
- Tên lửa Iran vươn tới căn cứ Mỹ tại Ấn Độ Dương
Các nỗ lực ngoại giao đa phương tại Riyadh và phản ứng từ Washington
Rạng sáng 19/3 tại Riyadh, các ngoại trưởng Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và Pakistan đã họp khẩn nhằm tìm kiếm lối thoát ngoại giao cho cuộc chiến ở Iran. Tình báo Ai Cập đồng thời thiết lập kênh liên lạc với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đề xuất ngừng giao tranh trong 5 ngày để tạo niềm tin cho một lệnh ngừng bắn. Nỗ lực này diễn ra sau khi Israel sát hại Ali Larijani, người đứng đầu an ninh quốc gia Iran và là đối tác khả thi với phương Tây.
Các ngoại trưởng của Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và Pakistan họp khẩn rạng sáng 19/3 tại Riyadh nhằm tìm kiếm một lối thoát ngoại giao cho cuộc chiến đang diễn ra tại Iran. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).
Những thảo luận tại Riyadh đã thúc đẩy sự đảo chiều đột ngột từ khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, bang Florida, cách đó hơn 11.000km. Tối 21/3, Tổng thống Donald Trump từng ra tối hậu thư yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trong 48 giờ, nếu không quân đội Mỹ sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện. Tuy nhiên, sau khi nhận thông tin ngoại giao vào sáng 23/3, ông Trump đã đổi hướng, chuyển sang ủng hộ giải pháp đàm phán với Tehran và tạm hoãn các cuộc tấn công.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định Mỹ sẽ không đàm phán qua báo chí do tính chất nhạy cảm của tình hình. Quyết định hoãn tấn công 5 ngày của ông Trump đã kích hoạt đợt tăng mạnh trên thị trường chứng khoán, giúp giảm bớt áp lực kinh tế và chính trị. Dù vậy, các bên vẫn còn cách biệt lớn khi Iran yêu cầu bồi thường thiệt hại, còn Mỹ đòi hỏi Tehran tháo dỡ hoàn toàn chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo.
Thỏa hiệp eo biển Hormuz và các nhân vật chủ chốt trong tương lai hòa bình
Các nước Ả Rập đang tập trung vào việc mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Đề xuất đặt tuyến đường này dưới sự giám sát của một ủy ban trung lập bị IRGC phản đối; thay vào đó, họ muốn thu phí tàu bè tương tự kênh đào Suez. Ả Rập Xê Út bác bỏ ý tưởng này vì lo ngại Iran kiểm soát hoạt động xuất khẩu năng lượng, trong khi ông Trump tuyên bố có thể cùng Lãnh tụ Mojtaba Khamenei kiểm soát eo biển.
Làn sóng ngoại giao đang thúc đẩy khả năng diễn ra cuộc gặp trực tiếp giữa quan chức Mỹ và Iran tại Pakistan hoặc Thổ Nhĩ Kỳ. Phía Mỹ có thể cử đặc phái viên Steve Witkoff, Jared Kushner hoặc Phó Tổng thống JD Vance tham gia đàm phán. Trong khi đó, JD Vance đã điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và ông Trump đã nói chuyện với Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir để chuẩn bị cho các kịch bản chấm dứt chiến sự.
Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đang trở thành nhân vật trung tâm có thể thuyết phục phe cứng rắn Iran chấp nhận thỏa thuận thực dụng. Là cựu chỉ huy IRGC và đồng minh thân tín của Lãnh tụ mới Mojtaba Khamenei, ông Ghalibaf giữ vai trò mắt xích quan trọng giữa giới tinh hoa an ninh và tôn giáo. Dù công khai thể hiện sự thách thức, uy tín của ông trong giới an ninh được kỳ vọng sẽ giúp Tehran đạt được đột phá trong các tiếp xúc hậu trường với Washington.
Theo: Báo Dân trí
