Từng chỉ là món ăn chơi dân dã, bánh gai xứ Dừa (xã Tường Sơn, huyện Anh Sơn (cũ), sau sáp nhập là xã Vĩnh Tường – Nghệ An) nay đã trở thành đặc sản, được nhiều du khách tìm mua. Không chỉ giữ gìn nét đẹp truyền thống, nghề làm bánh gai còn mang lại nguồn thu nhập chính, cho hàng chục hộ dân địa phương.
- Áp thấp nhiệt đới sắp thành bão, ảnh hưởng miền Trung
- Nông dân Lâm Đồng gây chú ý với quả bí ngô nặng hơn 170kg, chọn cách tặng thay vì bán
- Ông Trump phản ứng trước việc Nga tập kích Kiev
Nghề làm bánh gai – dấu ấn từ ký ức đến truyền thống
Không ai còn nhớ chính xác nghề làm bánh gai ở xã Tường Sơn (huyện Anh Sơn, Nghệ An) có từ bao giờ. Những cụ già nhất trong vùng cũng chỉ biết rằng từ thuở nhỏ đã được cha mẹ dẫn theo đi gói bánh, hái lá gai, chuẩn bị nguyên liệu. Thứ bánh đen nhánh, tưởng chừng đơn giản, lại gắn bó với tuổi thơ và ký ức của nhiều thế hệ.
Bánh gai được làm từ bột nếp trộn với lá gai giã nhuyễn, gói trong lá chuối khô và nhân đậu xanh, dừa, mỡ heo, đôi khi thêm chút hạt sen hay lạc rang. Chính màu đen đặc trưng từ lá gai khiến món bánh không quá bắt mắt, nhưng chỉ cần cắn một miếng, vị ngọt bùi lan tỏa trong miệng, để lại dư âm khó quên.
Trước kia, người dân Tường Sơn xem bánh gai như món ăn chơi, làm quanh năm để gia đình thưởng thức. Thế nhưng, theo thời gian, khách thập phương đi ngang vùng đất này bị hương vị đặc biệt hấp dẫn. Dần dần, bánh gai xứ Dừa vượt khỏi phạm vi địa phương, trở thành món quà quê không thể bỏ lỡ khi nhắc đến Nghệ An.
Ngày nay, hầu hết người dân Tường Sơn đều biết làm bánh. Có gia đình duy trì lò sản xuất tại nhà, có người đi làm thuê cho các cơ sở lớn hơn trong xã. Chính sự gắn bó này giúp nghề bánh gai không bị mai một, mà ngược lại, ngày càng được gìn giữ và truyền nối qua nhiều thế hệ.
Từ món ăn dân dã đến đặc sản tạo sinh kế
Một minh chứng rõ nét cho sự phát triển của nghề chính là cơ sở của bà Bùi Thị Lan – một hộ gia đình đã mạnh dạn mở rộng sản xuất. Ban đầu, bà Lan chỉ làm bánh bán nhỏ lẻ cho người dân địa phương và khách qua lại. Nhưng khi nhu cầu tăng cao, bà phải thuê thêm lao động, đưa bánh đi nhiều nơi để giới thiệu. Đến nay, cơ sở của bà sản xuất gần 5.000 chiếc bánh mỗi ngày. Vào mùa du lịch hè hoặc dịp Tết Nguyên đán, sản lượng tăng gấp nhiều lần, tạo công ăn việc làm cho hàng chục lao động thời vụ.
Nghề làm bánh gai không đòi hỏi tay nghề phức tạp. Chỉ cần quen tay, người già, phụ nữ, thậm chí cả học sinh cũng có thể tham gia. Trong những ngày nông nhàn hay dịp nghỉ học, họ tranh thủ đến các lò bánh để kiếm thêm thu nhập. Trung bình, một lao động nếu có nguyên liệu sẵn có thể gói hàng trăm chiếc bánh mỗi ngày.
Toàn xã Tường Sơn hiện có khoảng 30 hộ làm nghề bánh gai. Trong số đó, 15 cơ sở quy mô lớn hoạt động thường xuyên, sử dụng hàng chục lao động ổn định. Đây không chỉ là sinh kế chính của nhiều gia đình mà còn góp phần giữ gìn một nghề truyền thống gắn liền với đời sống người dân xứ Nghệ.
Không dừng lại ở sản xuất, xã Tường Sơn đang lên kế hoạch mở rộng vùng nguyên liệu: trồng chuối để lấy lá gói, trồng thêm cây gai bản địa phục vụ chế biến. Bên cạnh đó, địa phương định hướng xây dựng thương hiệu “bánh gai xứ Dừa” để nâng cao giá trị, đưa sản phẩm ra thị trường rộng lớn hơn.
Hướng đi mới cho đặc sản quê hương
Sự phát triển của nghề bánh gai ở Tường Sơn không chỉ tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động mà còn mở ra tiềm năng lớn cho ngành du lịch địa phương. Nhiều du khách khi ghé Nghệ An đều mong muốn được thưởng thức và mang theo bánh gai về làm quà. Điều này thúc đẩy chính quyền và người dân quan tâm hơn đến việc xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm.
Theo lãnh đạo xã Tường Sơn, trong tương lai, bánh gai sẽ không chỉ dừng ở mức đặc sản địa phương mà còn có thể trở thành sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm), góp phần đưa tên tuổi vùng đất này đến gần hơn với bạn bè trong và ngoài nước. Đó cũng là cách để người dân Tường Sơn vừa giữ nghề truyền thống, vừa cải thiện đời sống kinh tế.
Cùng với sự đồng lòng của các hộ sản xuất, sự hỗ trợ từ chính quyền, nghề làm bánh gai đang có cơ hội bước sang trang mới. Từ một món ăn chơi, bánh gai nay đã trở thành biểu tượng của sự cần cù, sáng tạo, đồng thời là niềm tự hào của người dân xứ Nghệ.
Theo: Phụ Nữ
