Từ một giám mục Hy Lạp thế kỷ IV, Thánh Nicholas đã trải qua hành trình dài trong tôn giáo, văn hóa và truyền thông để trở thành ông già Noel toàn cầu.
Từ Thánh Nicholas đến biểu tượng văn hóa dân gian
Nguồn gốc lịch sử của ông già Noel được truy về Thánh Nicholas thành Myra, một giám mục sống vào thế kỷ III–IV tại vùng Tiểu Á (nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ). Theo các tài liệu của Encyclopaedia Britannica, Thánh Nicholas nổi tiếng với lòng nhân ái, đặc biệt là việc âm thầm giúp đỡ người nghèo và trẻ em, qua đó trở thành vị thánh bảo trợ của trẻ nhỏ trong Kitô giáo.
Những truyền thuyết Trung cổ châu Âu, trong đó có câu chuyện Thánh Nicholas lén tặng vàng cho ba cô gái nghèo để họ có của hồi môn, đã đặt nền móng cho phong tục tặng quà vào mùa đông. Đến thế kỷ XVII, hình tượng này theo chân người Hà Lan di cư sang Bắc Mỹ dưới tên gọi “Sinterklaas”. Trong môi trường ngôn ngữ Anh, tên gọi dần biến âm thành “Santa Claus”, đánh dấu bước chuyển từ một vị thánh tôn giáo sang nhân vật dân gian phổ quát.
Sang thế kỷ XIX, văn học và hội họa Mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa hình tượng. Bài thơ A Visit from St. Nicholas (1823) đã gắn Santa Claus với xe trượt tuyết, tuần lộc và chuyến phát quà đêm Giáng sinh, còn họa sĩ Thomas Nast tiếp tục bổ sung các chi tiết như Bắc Cực, xưởng đồ chơi và đội ngũ yêu tinh.
Truyền thông hiện đại và “khuôn mẫu” ông già Noel ngày nay
Bước ngoặt quyết định diễn ra vào đầu thế kỷ XX, khi quảng cáo thương mại đưa ông già Noel trở thành biểu tượng toàn cầu. Theo thông tin từ trang chính thức của Coca-Cola, năm 1931, họa sĩ Haddon Sundblom đã vẽ Santa Claus cho chiến dịch quảng cáo mùa đông của hãng. Hình ảnh ông già Noel vui vẻ, thân thiện, vóc dáng mập mạp, mặc bộ đồ đỏ viền trắng nhanh chóng được công chúng đón nhận rộng rãi.
Dù Coca-Cola không “phát minh” ra ông già Noel, các chiến dịch quảng cáo liên tục trong nhiều thập kỷ đã góp phần cố định hình ảnh này trong nhận thức đại chúng toàn cầu. Từ đó, Santa Claus xuất hiện dày đặc trong phim ảnh, truyền hình, sách thiếu nhi và các sản phẩm văn hóa đại chúng khác.
Song song với câu chuyện nguồn gốc, nơi ở của ông già Noel cũng được “đa dạng hóa”. Trong khi nhiều truyền thuyết nói ông sống ở Bắc Cực, Phần Lan lại quảng bá vùng Lapland, đặc biệt là thành phố Rovaniemi, như “quê hương chính thức” của ông, phục vụ nhu cầu du lịch và trải nghiệm văn hóa Giáng sinh.
Từ một giám mục Hy Lạp khiêm nhường đến biểu tượng văn hóa toàn cầu, hành trình của ông già Noel phản ánh cách xã hội hiện đại tiếp nhận, tái tạo và lan tỏa những giá trị cốt lõi về lòng tốt, sự sẻ chia và niềm vui cho đi – những điều vẫn giữ nguyên ý nghĩa qua thời gian.
Theo: Vtcnews
