Bà Trần Thị Tâm, sinh năm 1961 tại phường Vĩnh Tân, thành phố Vinh, từng có 15 năm làm chủ một quầy thuốc bán buôn sầm uất bậc nhất Đình Chợ Vinh, nơi điện thoại đặt hàng từ các huyện, các tỉnh lân cận đổ về liên tục mỗi ngày. Chồng bà, ông Ngô Văn Hào, cùng bà xoay quanh những chuyến hàng đi về và những cuốn sổ nợ gối đầu ghi kín tên khách. Nhưng vụ cháy Chợ Vinh năm 2006 đã thiêu rụi toàn bộ cơ nghiệp ấy chỉ trong một đêm, đẩy gia đình bà vào giai đoạn xáo trộn kéo dài nhiều năm sau đó. Từ một người phụ nữ tần tảo buôn bán, bà dần trở thành người phải vật lộn với chính cơ thể mình, khi bệnh tật âm thầm kéo đến và câu hỏi lớn nhất không còn là mở rộng công việc, mà là làm sao để khỏe lại.
Đêm Chợ Vinh chìm trong biển lửa
Bà Tâm chọn nghề dược sau 10 năm công tác tại Công ty Nông sản thực phẩm thành phố Vinh. Quầy thuốc của bà tại Đình Chợ Vinh khi ấy là một đầu mối bán buôn tấp nập, những cuốn sổ ghi nợ được cất cẩn thận trong ngăn kéo, ghi kín tên khách, số lượng thuốc và ngày hẹn thanh toán. Ông Hào, sau khi rời quân ngũ, trở thành người phụ giúp đắc lực, lo việc kiểm hàng, bốc xếp và giao nhận. Nhiều năm liền, cuộc sống gia đình gần như chỉ xoay quanh quầy thuốc và việc học hành của các con.
Sự xáo trộn bắt đầu khi có kế hoạch xây chợ mới, các hộ kinh doanh phải di dời ra khu chợ tạm. Những quầy ốt ở đây dựng lên sơ sài, diện tích nhỏ hẹp không đủ chỗ để bà bày biện hàng nghìn danh mục thuốc như trước. Bà quan sát thấy hệ thống điện chằng chịt luồn lách qua các vách gỗ và luôn cảm thấy bất an, nhiều hôm ngồi bán hàng mắt vẫn dõi theo những mối nối điện tạm bợ phía trên đầu. Lo ngại rủi ro, bà chỉ để lại một phần hàng hóa tại quầy làm nơi giao dịch với khách sỉ, còn phần lớn thuốc và thiết bị được chuyển đi cất giữ nơi khác.
Năm 2006, nỗi lo ấy trở thành hiện thực. Giữa đêm, gia đình bà nhận tin Chợ Vinh bốc cháy. Khi bà cùng chồng chạy đến nơi, từ xa đã thấy ánh lửa đỏ rực hắt lên bầu trời thành phố, tiếng người hô hoán, tiếng xe chữa cháy và tiếng vật liệu cháy đổ sập vang lên liên tục trong đêm.
Đứng bên ngoài khu vực phong tỏa, bà chỉ biết nhìn về phía dãy ốt quen thuộc, nơi từng là chỗ bà bắt đầu công việc từ sáng sớm và kết thúc vào tận tối muộn suốt nhiều năm liền.
Sáng hôm sau, khi được vào khu vực cháy, những gì còn lại trước mắt bà là các khung sắt méo mó, tủ kính vỡ nát và lớp tro phủ đen nền đất. Toàn bộ quầy kệ, thiết bị kinh doanh tại ốt đều hư hỏng. Nhiều năm sau, ông Hào vẫn nhớ hình ảnh vợ mình đứng lặng rất lâu trước đống đổ nát. “Bà ấy không khóc. Chỉ đứng nhìn rồi nhặt từng thứ còn sót lại xem có dùng được gì không”, ông kể.
Nợ nần, âu lo và cơ thể rệu rã
Những khó khăn xuất hiện ngay sau đó. Chợ chưa thể hoạt động ổn định, khách buôn tản đi nhiều nơi khác nhau, những số điện thoại từng gọi đặt hàng thường xuyên bắt đầu thưa dần. Những cuốn sổ công nợ vốn là tài sản bảo đảm cho dòng tiền kinh doanh bỗng trở thành nỗi lo thường trực. Bà tìm cách liên hệ với từng khách hàng cũ để đối chiếu và thu hồi tiền hàng. Một số người chủ động tìm đến thanh toán, nhưng nhiều người khác không còn xuất hiện nữa, có những khoản nợ kéo dài rồi mất dấu hoàn toàn trong sự hỗn loạn sau vụ cháy.
Ông Hào kể rằng từ thời điểm đó, bữa cơm gia đình thường xuyên diễn ra trong không khí nặng nề. Nhiều tối, sau khi đóng cửa hàng, bà vẫn mang sổ công nợ ra xem lại từng trang, có hôm bỏ dở bữa ăn vì vừa gọi điện đòi nợ xong. Con gái bà cũng nhớ những buổi tối mẹ ngồi tính toán chi phí học hành của ba anh em bên chồng hóa đơn và sổ sách. “Mẹ tôi gần như không có ngày nghỉ. Ban ngày bán hàng, tối lại tính toán, lo lắng chuyện tiền bạc”, chị nhớ lại.
Trong khi công việc chưa tìm được lối ra, sức khỏe của bà bắt đầu xuống dốc. Đôi chân xuất hiện những vệt thâm tím đen do suy giãn tĩnh mạch, nổi rõ dưới lớp da đùi như những vết bầm dập lâu ngày không tan. Những cơn đau dạ dày xảy ra thường xuyên hơn, bà phải dùng thuốc điều trị huyết áp và nhiều loại thuốc hỗ trợ khác. Dù làm nghề dược, bà vẫn không thể ngăn cảm giác mệt mỏi kéo dài sau nhiều năm căng thẳng.
Khi nhận thấy việc chờ chợ mới ổn định có thể kéo dài, bà quyết định dọn dẹp mặt tiền ngôi nhà để mở quầy bán lẻ. Công việc hàng ngày thay đổi hoàn toàn, từ xử lý những đơn hàng lớn giao dịch với khách buôn nhiều địa phương, nay phần lớn thời gian là bán từng vỉ thuốc, từng hộp thuốc cho khách quanh khu phố. Có người nhìn bà rồi buột miệng nhận xét: “Cô bán thuốc mà trông cô còn mệt hơn cả người đi mua thuốc.”
Người ngồi trên “đống thuốc” vẫn không khỏe
Căn nhà mặt phố dần trưng lên những tủ kính tân dược cao sát trần, đánh dấu bước lùi của bà từ một chủ ốt bán buôn sầm uất về làm chủ một hiệu thuốc bán lẻ tại gia. Không gian kinh doanh mới chỉ gói gọn trong vài mét vuông phòng khách, nơi bà ngồi chờ tiếng chuông cửa của những vị khách lẻ ghé mua vỉ thuốc giảm đau hay cuộn băng gạc. Mỗi buổi tối sau khi dọn hàng, bà thường phải xoay trở liên tục trên giường mới tìm được tư thế ngủ vì đôi chân nhức nhối.
Bữa cơm gia đình cũng thường xuyên bị đứt quãng khi bà buông đũa giữa chừng vì những cơn đau dạ dày, hoặc rời bàn ăn trong im lặng khi tâm trạng không thuận lợi. Những lúc đứng tư vấn cho khách, bà phải bám tay vào thành tủ kính để giữ thăng bằng trước những cơn chóng mặt đột ngột do cao huyết áp, còn việc đứng hay ngồi lâu trở thành nỗi ám ảnh bởi căn bệnh trĩ hành hạ âm thầm. Mỗi lần đi khám về, trên tay bà lại là một tờ đơn thuốc dài dằng dặc, chất thêm vào chính “đống thuốc” mà bà đang kinh doanh hàng ngày.
Một buổi chiều, khi đang loay hoay xếp lại các ngăn thuốc trên kệ cao, bà đứng sững lại trước lời nhận xét của một vị khách quen: “Cô bán hàng thuốc, người ngồi trên đống thuốc thế mà cô vẫn không được khỏe nhỉ?”. Bà nhìn lại những hộp thuốc bổ, thuốc đặc trị bao quanh mình, rồi nhìn sắc mặt nhợt nhạt của chính mình qua gương tủ kính mà không biết phải đáp lại ra sao. Câu hỏi bâng quơ của người khách vô tình chạm đúng vào điều bà vẫn tự vấn mỗi ngày.
Tang lễ, kinh kệ và câu hỏi bỏ ngỏ
Gánh nặng thể xác chưa vơi, bà tiếp tục gánh vác các việc trọng đại của gia đình khi bố mẹ đẻ rồi đến mẹ chồng lần lượt qua đời vì tuổi già. Là người con dâu trực tiếp sống chung và phụng dưỡng mẹ chồng, bà đảm đương mọi việc từ lúc lâm chung đến chủ trì các nghi lễ hậu sự, thờ cúng. Suốt nhiều tuần liền, bà tất bật ngược xuôi giữa quầy thuốc và nhà riêng để chu toàn tang lễ, vừa quản lý khách khứa, vừa lo cơm nước phục vụ người đến viếng.
Những ngày lên chùa làm lễ cầu siêu cho mẹ chồng trở thành một thử thách khác, khi giữa tiếng chuông và tiếng đọc kinh đồng thanh, bà thường đứng lúng túng, mắt nhìn vào cuốn kinh nhưng không thể tập trung, dù đã theo mẹ chồng lễ chùa hàng chục năm vẫn không thuộc nổi một bài kinh nào. Người chị họ đứng gần đó, thấy em mình sắc mặt xám ngắt, tay run rẩy khi cầm nhang, đã chủ động kéo bà ra một góc sân chùa.
Nghe bà thú nhận không thể thuộc kinh vì việc nhà và việc bán hàng quá bận rộn, người chị không giải thích nhiều, chỉ mỉm cười lấy từ trong túi xách ra một cuốn sách cũ đưa cho bà và dặn: “Em cứ làm như em nghĩ là được rồi”. Bà mang cuốn sách về đặt vào ngăn kéo tủ thuốc, thỉnh thoảng giở ra xem giữa những lúc vắng khách, dù những cơn đau dạ dày và cảm giác nặng nề ở đôi chân vẫn xuất hiện đều đặn mỗi ngày.
Một buổi sáng, trong lúc quét dọn trước hiên hiệu thuốc, bà dừng chổi quan sát một người phụ nữ trong khối phố đi ngang qua. Đó là một khách hàng cũ, người trước đây mỗi tháng đều mang một đơn thuốc dài đến quầy để mua đủ loại thuốc điều trị vì “bệnh tật đầy thân”. Thay vì dáng vẻ yếu ớt, chậm chạp và sắc mặt xanh xao như trước, người phụ nữ này giờ di chuyển nhanh nhẹn, thần thái hồng hào và khỏe mạnh, khiến một người làm nghề dược lâu năm như bà không khỏi tò mò về cách người này đã phục hồi thể trạng.
Buổi sáng 5 giờ và những đổi thay lặng lẽ
Những ngày đầu tiên sau lời chỉ dẫn của người hàng xóm cũ, nhịp sinh hoạt trong căn nhà mặt phố có sự xáo trộn đáng kể. Thay vì những giấc ngủ chập chờn kéo dài đến tận sáng để bù lại những cơn đau nhức ban đêm, bà bắt đầu đặt báo thức vào lúc 5 giờ sáng. Khung cảnh phố Vinh lúc mờ sương chứng kiến người đàn bà vốn có đôi chân đi lại nặng nề, nay đứng tĩnh lặng ngoài sân suốt hai tiếng đồng hồ để thực hiện những bài luyện công.
Trong những buổi sáng đầu tiên, việc đứng yên giữ một thế tay trong thời gian dài là một thử thách, đôi chân suy giãn tĩnh mạch của bà đôi khi run rẩy, cảm giác nặng chì kéo từ bắp đùi xuống gót chân khiến bà phải nỗ lực giữ thăng bằng để hoàn thành bài tập.
Ông Hào quan sát những thay đổi này từ phía sau cánh cửa sổ. Thay vì thấy vợ dậy với gương mặt mệt mỏi, ông bắt đầu thấy bà trở vào nhà sau buổi luyện công với sắc diện tươi tắn hơn. Sự thay đổi hiện rõ nhất trên mâm cơm gia đình, khi bà bắt đầu đơn giản hóa việc nấu nướng, còn ông cũng vui vẻ ăn uống đơn giản theo vợ để bà có thêm thời gian học Pháp và đọc sách vào mỗi tối. Những bữa cơm không còn bị cắt ngang bởi việc bà bỏ đũa giữa chừng khi tức giận hay những cơn đau dạ dày bất chợt ập đến.
Sự thay đổi diễn ra qua từng chi tiết nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày tại hiệu thuốc. Trước đây, mỗi khi gặp khách hàng khó tính hoặc bị trách móc, bà thường dễ nổi cáu, nhưng dần dần bà chọn cách lắng nghe, ôn tồn giải thích đúng sai mà không để tâm trạng bị ảnh hưởng.
Bà vẫn ngồi giữa “đống thuốc” tân dược, vẫn tư vấn cho người dân từng vỉ thuốc hạ sốt, nhưng chính bà nhận ra từ lâu mình đã không còn thói quen mở tủ lấy thuốc giảm đau hay thuốc dạ dày cho bản thân. Những vệt thâm tím đen do suy giãn tĩnh mạch vốn nổi rõ dưới da đùi cũng mờ dần đi qua những lần bà lặng lẽ quan sát khi làm vệ sinh cá nhân mỗi tối.
Con gái bà, trong những lần về thăm nhà, thường đứng lặng quan sát mẹ mình không còn mang kính lão khi đọc những cuốn sách kinh văn dày đặc chữ. Hình ảnh người mẹ ngoài lục tuần, sau khi dọn dẹp xong tiệm thuốc, lại ngồi tỉ mẩn dò từng dòng chữ Hán trong cuốn Hồng Ngâm, trở thành một cảnh tượng quen thuộc trong nhà. Thỉnh thoảng, bà chia sẻ với chồng về những điều mình vừa đọc được, sắc mặt hồng hào và giọng nói nhẹ nhàng hơn hẳn thời kỳ còn bám trụ ở Chợ Vinh.
Con gái có lần không giấu được sự ngạc nhiên: “Mẹ ơi, con ngưỡng mộ mẹ quá, lớn tuổi rồi mà vẫn còn bán hàng, hằng ngày còn đọc sách, lại còn không mang kính, lại còn học cả ngoại ngữ bằng tiếng Trung Quốc nữa”. Đáp lại lời con, bà chỉ mỉm cười, tiếp tục nhẩm đọc những bài thơ (kinh văn) mà mình đang học thuộc lòng.
Quả ngọt trong khu vườn nhỏ
Trong căn bếp nhỏ của gia đình tại phố Vinh, mâm cơm giờ đây thường có thêm đĩa rau xanh mướt vừa hái ngoài vườn và bát nước chấm đơn giản. Ông Hào lặng lẽ ngồi xuống đối diện, vui vẻ dùng bữa cùng vợ những món ăn không cầu kỳ, không còn cảnh bà vừa bưng bát cơm vừa thở dài vì những cơn đau dạ dày, cũng không còn những lần đột ngột buông đũa bỏ bữa nửa chừng chỉ vì một chút chuyện không vừa ý.
Ông nhận xét về sự thay đổi thường nhật trong nhà: “Ngày xưa vợ tôi sức khỏe yếu, tính tình nóng nảy. Từ ngày đi học Pháp Luân Công đến nay, sức khỏe đã tăng lên rõ rệt, tính tình vui vẻ, hòa nhã, gia đình hạnh phúc”.
Trong những chuyến đi du lịch cùng gia đình hay khi gặp lại bạn học cũ cùng khóa, diện mạo của bà thường trở thành chủ đề của những lời thăm hỏi. Tại một buổi giao lưu, thấy bà rạng rỡ và nhanh nhẹn, một người bạn cũ đã tiến lại gần tò mò: “Bạn có bí quyết gì mà giữ được dáng người trẻ lâu thế?”. Bà chia sẻ với họ về việc mình thực hành theo các nguyên lý Chân-Thiện-Nhẫn và rèn luyện hằng ngày. Chồng và các con, khi thấy bà tìm được niềm vui và sức khỏe trong nếp sinh hoạt mới, đã chủ động đỡ đần việc nhà để bà có thêm thời gian tu luyện.
Mảnh vườn nhỏ sau nhà giờ là nơi bà dành nhiều thời gian chăm sóc nhất. Những vệt thâm đen do suy giãn tĩnh mạch trên da đùi trước đây nay không còn cản trở bà mỗi khi cúi xuống làm vườn hay di chuyển liên tục giữa các luống rau. Chiều muộn, khi tiếng ồn ào phố xá lắng xuống, bà hái một nắm rau xanh cho bữa tối đơn giản của hai vợ chồng, vừa làm vừa khẽ nhẩm thuộc một bài thơ chữ Hán mới học được. Khi bài thơ được đọc trôi chảy, bà cất tiếng hát vang khắp góc vườn, trong lúc ông Hào lặng lẽ tưới nước cho những chậu hoa gần đó.
Nắng chiều vừa tắt, bà đứng bên hiên nhà, tay khẽ gấp cuốn sách chữ Hán lại. Phía trước, ông Hào đang tưới nốt những chậu hoa cuối cùng, thỉnh thoảng nhìn về phía vợ. Trên chiếc bàn đá cạnh lối đi, rổ rau xanh vừa hái còn đọng những giọt nước, nằm ngay ngắn bên cạnh tập bản thảo và những trang sách đang học dở, thành quả lặng lẽ của một ngày lao động và một hành trình dài tìm lại sức khỏe.
Xem thêm:
- Phía sau chiếc ghế đóng riêng ở quê
- Người đàn bà đứng thẳng
- Người đàn bà gánh đá xây nhà và 30 năm trốn trong bụi gai
