Việc xử lý nợ xấu thông qua tài sản bảo đảm là bất động sản đang gặp bế tắc khi nhiều ngân hàng không thể sang tên, phát mại tài sản thu giữ. Tình trạng này không chỉ làm chậm tiến trình thu hồi vốn mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường bất động sản và hoạt động kinh tế.
- Giá trứng tăng gấp đôi chỉ trong 1 tháng, nông dân lãi tiền triệu mỗi ngày
- Giá cà phê trong nước bật tăng lên 104.000 đồng/kg – Nguyên nhân và triển vọng
- VietNamCapital lừa 288 người gửi tiết kiệm, chiếm đoạt gần 140 tỷ đồng
Bất động sản “đắp chiếu” vì không sang tên được
Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA). Các tổ chức tín dụng (TCTD) hiện phải đối mặt với một “nút thắt” lớn. Tài sản bảo đảm thu giữ từ khách hàng hoặc cơ quan thi hành án sau nhiều lần đấu giá thất bại vẫn không thể đăng ký chuyển quyền sở hữu. Nguyên nhân chủ yếu là một số địa phương yêu cầu phải có văn bản chấp thuận của UBND cấp tỉnh. Và thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Dù ngân hàng không mua để kinh doanh mà chỉ tạm nắm giữ nhằm thu hồi nợ.
Điều này khiến ngân hàng không thể ghi tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đồng nghĩa không được quyền bán, chuyển nhượng hoặc công chứng hợp đồng mua bán. Với những tài sản từng đấu giá nhiều lần không thành. Việc nhờ cơ quan thi hành án bán tiếp gần như bất khả thi.
Ba hệ lụy lớn đối với ngân hàng và thị trường
Theo VNBA, vướng mắc pháp lý này gây ra nhiều tác động tiêu cực:
- Không thể phát mại tài sản, khiến dòng tiền thu hồi nợ bị tắc nghẽn. Kéo dài thời gian xử lý nợ xấu.
- Không thể hạch toán: Quy định của Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giấy tờ sở hữu hợp pháp mới được ghi nhận tài sản vào sổ sách. Dẫn đến bất động sản thu giữ bị “treo” ngoài bảng cân đối.
- Rủi ro tranh chấp: Dù đã bàn giao tài sản, nghĩa vụ nợ của khách hàng vẫn tồn tại trên hồ sơ. Tiềm ẩn nguy cơ kiện tụng, đặc biệt khi giá đất tăng.
Tác động lan rộng đến doanh nghiệp và người dân
Với ngân hàng, việc vốn bị “chôn” trong tài sản không thể bán làm giảm khả năng cho vay mới. Gián tiếp tác động tới khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp và người dân. Đối với thị trường bất động sản, lượng tài sản “đóng băng” này làm giảm nguồn cung giao dịch hợp pháp. Khiến thanh khoản thị trường suy giảm và giá cả bị méo mó.
Với nhà đầu tư nước ngoài, tình trạng tài sản bảo đảm khó xử lý tạo ra rủi ro pháp lý. Làm giảm mức độ hấp dẫn của môi trường tài chính Việt Nam.
Kiến nghị tháo gỡ nút thắt pháp lý
VNBA đề xuất Bộ Tài nguyên & Môi trường ban hành hướng dẫn thống nhất cho phép TCTD đăng ký chuyển quyền . Hoặc biến động đối với bất động sản nhận qua thỏa thuận hoặc từ cơ quan thi hành án. Sau khi được sang tên, ngân hàng phải xử lý tài sản trong tối đa 5 năm, vi phạm sẽ bị xử lý theo luật.
Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cần có hướng dẫn cụ thể về hạch toán. Ghi nhận giá trị và trích lập dự phòng rủi ro đối với bất động sản nhận gán nợ. VNBA cũng kiến nghị sự phối hợp giữa Bộ Tài nguyên & Môi trường. Bộ Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước để giải quyết triệt để vấn đề đăng ký quyền sở hữu. Giúp ngân hàng chủ động phát mại, thu hồi vốn và giảm thiểu rủi ro tranh chấp.
Kỳ vọng khơi thông dòng vốn
Theo các chuyên gia, nếu những kiến nghị này được thực hiện. Dòng chảy xử lý nợ xấu sẽ được khơi thông, giúp ngân hàng cải thiện thanh khoản, doanh nghiệp và người dân dễ tiếp cận vốn hơn. Đồng thời góp phần ổn định thị trường bất động sản. Đây cũng là tín hiệu tích cực cho nhà đầu tư trong và ngoài nước về quyết tâm của Việt Nam trong việc cải thiện môi trường pháp lý. Và nâng cao tính minh bạch tài chính.
Vấn đề nợ xấu “kẹt” trong bất động sản thu giữ không chỉ là câu chuyện nội bộ của ngành ngân hàng. Mà còn là phép thử cho sức khỏe của toàn bộ nền kinh tế. Nếu những nút thắt pháp lý không sớm được tháo gỡ, áp lực lên thanh khoản, tín dụng và thị trường bất động sản sẽ tiếp tục gia tăng. Kéo theo nhiều hệ lụy vĩ mô. Ngược lại, một cơ chế xử lý minh bạch và thông suốt sẽ không chỉ khơi thông dòng vốn. Mà còn tạo tín hiệu mạnh mẽ về môi trường đầu tư an toàn, bền vững. Diễn biến của các chính sách tháo gỡ đang được giới tài chính, doanh nghiệp và nhà đầu tư dõi theo sát sao. Và chắc chắn sẽ còn nhiều cập nhật đáng chú ý trong thời gian tới.
