Giao tranh quân sự giữa Campuchia và Thái Lan ngày 24/7 khiến căng thẳng biên giới hai nước bùng phát trở lại. Xung đột lần này không chỉ gây thương vong mà còn khơi lại lịch sử tranh chấp kéo dài hơn một thế kỷ quanh đền Preah Vihear và các khu vực chưa phân định rõ ràng.
- Thái Lan sơ tán toàn bộ bệnh viện gần biên giới Campuchia giữa xung đột leo thang
- Ngôi đền cổ Ta Moan Thom – tâm điểm căng thẳng biên giới Campuchia – Thái Lan bùng phát
- ASEAN kêu gọi Thái Lan – Campuchia kiềm chế, đối thoại giải quyết căng thẳng
Biên giới 800 km chưa xác định ranh giới dứt điểm
Campuchia và Thái Lan có đường biên giới chung dài khoảng 800 km, phần lớn chạy dọc theo dãy núi Dangrek. Tuy nhiên, nhiều đoạn vẫn chưa được phân định chính thức, trở thành điểm nóng căng thẳng trong nhiều thập kỷ.
Giao tranh mới nhất xảy ra sáng 24/7, khi lực lượng hai nước đấu súng gần đền Ta Moan Thom. Thái Lan cáo buộc Campuchia khai hỏa pháo phản lực BM-21 vào khu dân cư, buộc họ phải điều tiêm kích F-16 đáp trả.
Giới chức Thái Lan cho biết, giao tranh khiến ít nhất 15 người thiệt mạng và hơn 30 người bị thương. Campuchia chưa công bố con số cụ thể.

(Ảnh: Tin 360)
Nguồn gốc tranh chấp từ thời Pháp thuộc
Tranh chấp biên giới giữa hai nước bắt đầu từ năm 1907, khi Pháp – nước bảo hộ Campuchia lúc bấy giờ – cùng Thái Lan vạch biên giới theo đường phân thủy dọc dãy Dangrek. Tuy nhiên, bản đồ do Pháp vẽ lại thể hiện đền Preah Vihear nằm trong lãnh thổ Campuchia, dù tọa độ thực tế ở phía bắc đường phân thủy.
Thái Lan từng chấp thuận bản đồ này, nhưng sau khảo sát năm 1930, họ cho rằng có sai lệch và bắt đầu phản đối. Tuy nhiên, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) cho rằng sự phản đối của Thái Lan là quá muộn.
Năm 1953, khi Pháp rút khỏi Đông Dương, Thái Lan đưa quân kiểm soát đền Preah Vihear, nhưng Campuchia lập tức phản đối.
Phán quyết năm 1962 chưa giải quyết được gốc rễ
Năm 1962, ICJ tuyên bố đền Preah Vihear thuộc Campuchia, dựa trên bản đồ Pháp năm 1907. Tuy nhiên, phán quyết không đề cập khu vực liền kề phía bắc – nơi có lối vào chính – khiến Thái Lan tiếp tục tuyên bố chủ quyền.
Năm 2008, Campuchia nộp hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Preah Vihear là Di sản Thế giới, khiến Thái Lan phản đối mạnh. Dù sau đó Campuchia chỉnh sửa hồ sơ, xung đột vẫn leo thang.
Giao tranh kéo dài suốt giai đoạn 2008–2011
Trong giai đoạn 2008–2011, xung đột bùng phát nhiều lần quanh Preah Vihear, Ta Moan Thom và Ta Krabey. Hai nước cáo buộc lẫn nhau nổ súng trước. Hàng trăm binh lính và dân thường thương vong.
Tháng 4/2011, Campuchia yêu cầu ICJ làm rõ phán quyết năm 1962. Tháng 7 cùng năm, tòa yêu cầu cả hai rút quân khỏi khu vực tranh chấp, thiết lập vùng phi quân sự tạm thời.
Đến tháng 11/2013, ICJ kết luận Campuchia có chủ quyền toàn bộ khu vực quanh đền Preah Vihear. Thái Lan phải rút quân, nhưng Campuchia không được trao ngọn đồi Phnom Trap, nơi vẫn còn tranh chấp.

Tình hình chưa bao giờ hoàn toàn lắng dịu
Sau phán quyết năm 2013, căng thẳng giảm nhẹ nhưng chưa bao giờ chấm dứt hoàn toàn. Hồi tháng 5 năm nay, hai bên lại đấu súng tại một khu vực nhỏ, khiến một binh sĩ Campuchia thiệt mạng.
Dù tuyên bố giảm leo thang, cả hai vẫn tăng cường hiện diện quân sự tại các điểm nóng. Thái Lan siết chặt kiểm soát biên giới, ngưng hầu hết hoạt động qua lại. Campuchia đáp trả bằng cách cấm phim, ngừng nhập hàng hóa, tẩy chay dịch vụ từ Thái Lan.
Giao tranh ngày 24/7 và nguy cơ bùng phát mới
Sự kiện ngày 24/7 làm căng thẳng leo thang nghiêm trọng. Thái Lan tuyên bố đóng cửa hoàn toàn biên giới, trong khi hai bên tiếp tục sử dụng pháo binh và rocket trong các cuộc đấu súng.
Tờ Nation của Thái Lan đưa tin quân đội nước này đã chiếm được Preah Vihear và Ta Krabey. Tuy nhiên, Campuchia bác bỏ, khẳng định các đền vẫn nằm trong tầm kiểm soát của họ.
Tranh chấp lịch sử chưa có hồi kết
Mặc dù có sự can thiệp của ICJ và nỗ lực trung gian từ ASEAN, tranh chấp biên giới giữa Campuchia và Thái Lan vẫn chưa thể giải quyết dứt điểm. Các yếu tố lịch sử, bản sắc dân tộc và lợi ích chiến lược tiếp tục là nguyên nhân tiềm tàng khiến xung đột có thể bùng phát bất kỳ lúc nào.
Theo: Tin 360





















