Rủi ro địa chính trị gia tăng khi Mỹ mất vai trò dẫn dắt, cùng sự bùng nổ AI không kiểm soát đang đẩy thế giới vào giai đoạn đầy bất ổn và nguy hiểm.
- Nem chua rán giả và vụ khởi tố giám đốc tại Thanh Hóa
- Phá băng nhóm lừa đảo xuyên quốc gia giăng bẫy tình đoạt tài sản
- Mỹ tấn công radar Iran: Căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz
Thách thức từ trí tuệ nhân tạo và sự xói mòn rủi ro địa chính trị
Tiến sĩ Ian Bremmer, Chủ tịch Eurasia Group, nhận định rằng thế giới hiện nay đang rơi vào trạng thái hỗn loạn hơn những gì chúng ta hình dung. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ việc Hoa Kỳ, dù vẫn giữ vị thế siêu cường, đã không còn là một tác nhân đáng tin cậy trong việc duy trì trật tự quốc tế được thiết lập suốt 8 thập kỷ qua. Sự thay đổi trong cách tiếp cận của Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump đang làm rạn nứt các nền tảng chính trị và thị trường toàn cầu, tạo ra những khoảng trống quyền lực khó khỏa lấp.
Điểm đáng lo ngại hàng đầu là sự phát triển vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI) mà không hề có bất kỳ ràng buộc chính trị hiệu quả nào. Dù AI là động lực chính thúc đẩy thị trường chứng khoán, nhưng việc thiếu sự giám sát chặt chẽ từ chính phủ đang biến công nghệ này thành một mối nguy cơ tiềm tàng. Hiện tại, các sắc lệnh hành pháp chỉ mang tính chất tự nguyện, khiến các mô hình AI mới phát triển trong bối cảnh hệ thống toàn cầu đang suy thoái địa chính trị và thiếu sự đồng thuận quốc tế.
Sự đổ vỡ trong quan hệ giữa các chính phủ đã dẫn đến việc thiếu phối hợp trong quản trị công nghệ, tạo điều kiện cho các tập đoàn AI trở thành những thế lực địa chính trị mới. Các công ty như OpenAI hay Anthropic không chỉ cạnh tranh về thương mại mà còn nắm giữ chìa khóa cho an ninh và sự thịnh vượng của nhân loại trong tương lai. Một cuộc chạy đua vũ trang AI âm thầm nhưng quyết liệt giữa Mỹ và Trung Quốc đang diễn ra, làm phức tạp thêm nỗ lực duy trì hòa bình và ổn định toàn cầu.
Chuyển đổi cấu trúc tăng trưởng và các ngòi nổ xung đột
Cấu trúc tăng trưởng kinh tế thế giới đang trải qua một bước ngoặt sâu sắc khi Mỹ từ bỏ vai trò thúc đẩy thị trường mở. Suốt nhiều thập kỷ, dòng chảy vốn, hàng hóa và con người xuyên biên giới là động lực chính, nhưng giờ đây chủ nghĩa bảo hộ đang thay thế toàn cầu hóa. Chính quyền Mỹ hiện tại ưu tiên các lợi ích chính trị hơn là tự do thương mại, buộc các quốc gia khác phải thích nghi với những rào cản tài chính và thương mại mới.
Sự thay đổi này đã biến tư duy “cùng có lợi” thành một cuộc chơi “tổng bằng không”, nơi chiến thắng của quốc gia này thường là thất bại của quốc gia khác. Mặc dù một số khối kinh tế như EU, Ấn Độ hay Mercosur vẫn nỗ lực đạt được các thỏa thuận riêng lẻ, nhưng xu hướng bảo hộ toàn cầu dường như không thể đảo ngược. Khi các đồng minh truyền thống của Mỹ bị buộc phải tự tìm cách bảo vệ an ninh và kinh tế của mình, sự bất đồng quốc tế ngày càng trở nên trầm trọng và khó giải quyết.
Những rủi ro này biểu hiện rõ qua các xung đột tại Trung Đông và Ukraine, nơi sự phối hợp giữa các cường quốc đang ở mức thấp nhất. Việc Mỹ tấn công Iran mà không thông báo cho đồng minh châu Âu minh chứng cho sự rạn nứt nghiêm trọng, đe dọa gây ra gián đoạn thương mại quy mô lớn. Đồng thời, nguy cơ hạt nhân tại Ukraine và sự suy yếu của các tổ chức quốc tế như WHO cho thấy một tương lai khó dự đoán, nơi các cuộc đại dịch hay chiến tranh có thể bùng phát bất cứ lúc nào.
Theo: Báo Thanh Niên
