Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran lung lay sau đụng độ tại eo biển Hormuz

Căng thẳng tại Trung Đông bùng phát trở lại sau các vụ nổ súng và tấn công tên lửa ở eo biển Hormuz, đe dọa sự ổn định mong manh từ tháng 4

Diễn biến các cuộc đụng độ quân sự và cáo buộc về thương vong dân sự

Vào ngày 4/5/2026, eo biển Hormuz trở thành tâm điểm của sự thù địch khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) triển khai “Dự án Tự do” nhằm hỗ trợ các tàu thương mại bị mắc kẹt. Theo Tư lệnh Bradley Cooper, lực lượng Mỹ đã bắn hạ các tên lửa hành trình của Iran nhắm vào tàu khu trục và hai tàu thương mại mang cờ Mỹ. Đồng thời, phía Mỹ khẳng định các máy bay trực thăng của họ đã đánh chìm sáu tàu nhỏ thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khi những phương tiện này cố gắng thực hiện hành vi tấn công.

Tuy nhiên, thông tin từ phía Tehran thông qua đài truyền hình nhà nước IRIB lại đưa ra một kịch bản hoàn toàn khác biệt về sự việc này. Một chỉ huy quân sự Iran phủ nhận việc tàu của IRGC bị trúng đạn, đồng thời cáo buộc quân đội Mỹ đã tấn công vào hai chiếc thuyền chở khách đang di chuyển từ Oman đến Iran. Cuộc tấn công này được phía Iran ghi nhận là đã khiến năm dân thường thiệt mạng ngay trong ngày 4/5, một tổn thất nghiêm trọng trong bối cảnh hai bên đang thực hiện thỏa thuận ngừng bắn.

Trong khi các bên tranh cãi về thiệt hại quân sự, vùng lãnh thổ của UAE cũng bất ngờ trở thành mục tiêu của các vụ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ phía Iran. Giới chức UAE xác nhận một tàu chở dầu của tập đoàn ADNOC đã bị nhắm mục tiêu, và một cơ sở năng lượng tại tiểu vương quốc Fujairah đã bị đánh trúng. Vụ việc khiến ba công dân Ấn Độ bị thương và được UAE mô tả là một sự leo thang nguy hiểm chưa từng có kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4/2026.

Phản ứng ngoại giao và tương lai của thỏa thuận hòa bình Trung Đông

Đứng trước những diễn biến phức tạp, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf vào ngày 5/5/2026 đã lên tiếng trên mạng xã hội, cáo buộc Mỹ và các đồng minh vi phạm thỏa thuận. Ông Qalibaf cho rằng an ninh vận chuyển hàng hải và năng lượng đang bị đe dọa bởi những hành vi mà ông gọi là phi vụ lợi của phương Tây trong suốt bốn tuần qua. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh phía Mỹ vẫn chưa có phản hồi chính thức nào về các cáo buộc vi phạm cụ thể mà Iran nêu lên.

Tại Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã có những phát biểu đáng chú ý trên nền tảng Truth Social vào ngày 4/5 ngay sau khi đụng độ xảy ra. Ông Trump hạ thấp mức độ nghiêm trọng của vụ việc khi cho rằng Iran chỉ “bắn vài phát súng” và gây ra những thiệt hại không đáng kể đối với lực lượng Mỹ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ đã từ chối xác nhận liệu thỏa thuận ngừng bắn có còn hiệu lực hay không, đồng thời đưa ra cảnh báo về một sự đáp trả quyết liệt nếu Iran tiếp tục nhắm vào các mục tiêu của Mỹ.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vào ngày 4/5 cũng khẳng định rằng “Dự án Tự do” của Mỹ là một kế hoạch bế tắc và không thể giải quyết được khủng hoảng hiện nay. Ông Araghchi kêu gọi Mỹ và UAE cần tỉnh táo để không bị kéo sâu vào “vũng lầy” xung đột, đồng thời nhắc lại những nỗ lực hòa giải đang được Pakistan thúc đẩy. Phía quân đội Iran giải thích rằng cuộc tấn công vào UAE chỉ là hành động đáp trả cần thiết đối với những gì họ gọi là “sự phiêu lưu quân sự” của Washington tại khu vực chiến lược này.

Theo: Báo Thanh Niên