Thuế nhập khẩu Mỹ mới vừa áp dụng đã tạo ra những tác động trái ngược, khi mức thuế thực tế giảm giúp nhiều quốc gia giải tỏa áp lực thương mại.
Tác động từ việc điều chỉnh thuế nhập khẩu Mỹ hiện nay
Việc áp dụng thuế bổ sung 10% từ ngày 24/2 đã không làm tăng gánh nặng tài chính tổng thể như dự đoán ban đầu. Theo tính toán của các tổ chức thương mại, thuế hiệu dụng thực tế đã giảm xuống mức 11,6%, thay vì mức 15,3% như trước khi có phán quyết của tòa án. Đây là kết quả của việc hủy bỏ các sắc lệnh thuế nghiêm khắc theo đạo luật IEEPA vốn đã tồn tại từ lâu.
Cơ cấu thuế mới này bao gồm mức 10% bổ sung cộng với các mức thuế suất hiện hành đối với các mặt hàng chiến lược như thép, nhôm và ô tô. Mặc dù có thêm lớp thuế mới, nhưng việc bãi bỏ các mức thuế trừng phạt cũ đã tạo ra một hiệu ứng giảm thuế dây chuyền. Điều này giúp hầu hết các quốc gia xuất khẩu vào Mỹ có được một giai đoạn dễ thở hơn về mặt chi phí thuế quan.
Tuy nhiên, sự sụt giảm thuế suất này được đánh giá là mang tính tạm thời và đầy rủi ro. Các nhà quản lý cảnh báo rằng người tiêu dùng khó có thể hưởng lợi ngay lập tức do độ trễ của chuỗi cung ứng và hàng tồn kho. Hơn nữa, sự thay đổi pháp lý đột ngột này đang khiến các đối tác thương mại của Mỹ rơi vào trạng thái chờ đợi và quan sát các bước đi tiếp theo của Washington.
Những đối tác lớn hưởng lợi từ biến động thuế nhập khẩu Mỹ
Khoảng 90 quốc gia và vùng lãnh thổ đang ghi nhận mức thuế nhập khẩu thấp hơn vào thị trường Mỹ trong giai đoạn này. Trung Quốc là một trong những bên hưởng lợi lớn nhất khi thuế trung bình giảm gần 10 điểm phần trăm sau khi quy định mới có hiệu lực. Brazil và Ấn Độ cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực tương tự, giúp hàng hóa của họ cạnh tranh tốt hơn tại thị trường Bắc Mỹ.
Cụ thể, hàng hóa Ấn Độ hiện chỉ phải chịu mức thuế chưa tới 14% thay vì mức thuế trừng phạt cao ngất ngưởng trước đây. Việc bãi bỏ IEEPA đã giúp xóa bỏ các rào cản thuế quan cứng nhắc, thay thế bằng một mức thuế ổn định hơn theo Điều 122. Giáo sư Kyle Handley nhận định đây là chiến thắng tạm thời cho các quốc gia châu Á đã đạt được thỏa thuận với chính quyền Mỹ.
Ngược lại, chỉ có một nhóm nhỏ khoảng 10 đối tác như Australia, Bỉ và Bồ Đào Nha chịu mức tăng thuế nhẹ. Tuy nhiên, mức tăng này là không đáng kể, chỉ dao động trong khoảng từ 0,01 đến 0,07 điểm phần trăm. Ngay cả khi mức thuế bổ sung tăng lên tối đa 15%, nhiều nước lớn vẫn sẽ hưởng lợi so với cơ chế thuế quan cũ dựa trên IEEPA.
Triển vọng và thách thức đối với thỏa thuận thuế nhập khẩu Mỹ
Vấn đề pháp lý đang trở thành tâm điểm của các cuộc thảo luận thương mại khi nhiều thỏa thuận song phương mất đi cơ sở thực thi. Khi các công cụ dựa trên IEEPA bị tòa án bác bỏ, các mức sàn thuế hoặc ưu đãi giảm thuế tương ứng cũng không còn giá trị pháp lý. Điều này buộc Mỹ và các đối tác phải tìm kiếm những khuôn khổ pháp lý mới để duy trì các cam kết thương mại đã ký từ năm 2025.
Các quốc gia như Nhật Bản và Anh đang tích cực đề nghị Mỹ đảm bảo các chế độ thuế quan mới sẽ không gây bất lợi cho doanh nghiệp của họ. Phía Trung Quốc cũng đã lên tiếng kêu gọi Washington từ bỏ các biện pháp thuế quan đơn phương và bày tỏ thiện chí đàm phán lại. Sự không chắc chắn này đang đẩy các bên vào một “ván cờ” thương mại mới với nhiều tính toán chiến lược phức tạp hơn.
Trong dài hạn, chính quyền Mỹ đang chuyển hướng sang sử dụng các công cụ pháp lý bền vững hơn như Điều 232 và Điều 301. Các cuộc điều tra mới nhắm vào drone, dược phẩm và các dịch vụ kỹ thuật số đang được ráo riết chuẩn bị để thay thế cho cơ chế thuế cũ. Tổng thống Mỹ đã gửi thông điệp cảnh báo rõ ràng rằng ông sẵn sàng áp thuế cao hơn nếu các đối tác tìm cách rút lui khỏi các thỏa thuận hiện có.
Theo: VnExpress
