Cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Busan kết thúc với thỏa thuận “đình chiến thương mại” kéo dài một năm. Đây được xem là bước đi tạm thời nhằm xoa dịu căng thẳng kinh tế giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
- Chiến dịch Kiềm tỏa và cuộc chiến không hồi kết tại Rio de Janeiro
- Ukraine tuyên bố ám sát hai trung tá Nga bằng bom gài trên ôtô
- Giá vàng thế giới lấy lại mốc 4.000 USD
Bước tiến tạm thời trong quan hệ Mỹ – Trung
Cuộc gặp kéo dài 100 phút giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra trong bầu không khí lạc quan hiếm thấy. Đây là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo gặp mặt kể từ năm 2019, giữa bối cảnh căng thẳng thương mại kéo dài nhiều năm làm tổn hại quan hệ hai nước. Phát biểu trên chuyên cơ Air Force One, Tổng thống Trump mô tả cuộc gặp là “đạt 12 trên 10 điểm”, khẳng định hai bên đã đạt nhiều quyết định quan trọng nhằm khôi phục ổn định và đưa quan hệ song phương sang giai đoạn mới.
Chủ tịch Tập Cận Bình cũng cho biết sẵn sàng “thắt chặt tình hữu nghị”, đồng thời xác nhận sẽ thăm Mỹ trong thời gian tới. Theo tuyên bố chung, Mỹ và Trung Quốc nhất trí về một thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài một năm, trong đó Washington giảm thuế trung bình với hàng hóa Trung Quốc từ 57% xuống 47%. Đồng thời, thuế đối với sản phẩm liên quan tiền chất fentanyl giảm từ 20% xuống 10%, đổi lại Bắc Kinh cam kết kiểm soát chặt dòng chảy của chất này.
Hai bên cũng ký kết thỏa thuận về đất hiếm và khoáng sản chiến lược, hoãn quy định kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc trong 12 tháng, trong khi Mỹ tạm dừng kế hoạch áp thuế 100% đối với hàng công nghiệp Trung Quốc. Ngoài ra, Bắc Kinh cam kết nối lại việc mua đậu nành quy mô lớn từ Mỹ, mở đàm phán về chip với NVIDIA và hợp tác kiểm soát xuất khẩu nguyên liệu công nghiệp nhạy cảm.
Giới chuyên gia: Thỏa thuận chỉ là tạm dừng chiến thuật
Các nhà phân tích quốc tế đánh giá thỏa thuận Busan là một bước tạm dừng chiến thuật chứ chưa phải sự thay đổi cấu trúc trong quan hệ Mỹ – Trung. Ông Dennis Wilder, chuyên gia tại Đại học Georgetown, nhận định hai bên chỉ đồng ý “ngừng bắn” có điều kiện, khi mỗi bên đều còn giữ “vũ khí thương mại” của mình.
Bà Emily Kilcrease, Giám đốc Chương trình Chính sách Thương mại tại CNAS, cho rằng đây là “sự hạ nhiệt có giới hạn”, bởi những vấn đề lớn hơn như chính sách công nghiệp hay năng lực sản xuất dư thừa vẫn chưa được giải quyết. Thực tế, dù Mỹ giảm một phần thuế, mức thuế trung bình vẫn ở 47%, trong khi Trung Quốc áp trung bình 32% với hàng Mỹ. Hơn 1.000 doanh nghiệp Trung Quốc vẫn trong danh sách kiểm soát xuất khẩu của Washington, còn Bắc Kinh duy trì danh sách “thực thể không đáng tin cậy” với nhiều công ty Mỹ.
Lĩnh vực đất hiếm – then chốt trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu – được xem là quân bài chiến lược của Trung Quốc. Ông Joe Mazur, chuyên gia tại Trivium China, nhận xét Mỹ hiện chưa có công cụ tương xứng để đối trọng. So với thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 năm 2019, văn bản lần này khiêm tốn hơn nhiều, chủ yếu tập trung vào ngăn chặn leo thang. Ông Da Wei, Giám đốc Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế, Đại học Thanh Hoa, cảnh báo: “Nếu căng thẳng tái diễn, sự kiên nhẫn và lòng tin giữa hai lãnh đạo có thể bị bào mòn, khiến tình hình trở nên khó kiểm soát”.
Lợi ích ngắn hạn, thách thức dài hạn
Đối với Tổng thống Trump, thỏa thuận Busan là một thành tựu chính trị trước chuyến thăm Bắc Kinh năm 2026, củng cố hình ảnh “nhà thương lượng cứng rắn nhưng thực dụng”. Thỏa thuận cũng giúp giảm áp lực từ cộng đồng doanh nghiệp Mỹ vốn lo ngại chi phí nhập khẩu cao. Phía Trung Quốc cũng được hưởng lợi từ việc tạm giảm thuế và hoãn trừng phạt, giúp giảm gánh nặng cho sản xuất trong nước giữa lúc tăng trưởng chững lại.
Với doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty phụ thuộc vào nguyên liệu Trung Quốc hoặc xuất khẩu nông sản Mỹ, thỏa thuận Busan chỉ mang lại một năm “tạm yên”. Xu hướng dài hạn vẫn là đa dạng hóa chuỗi cung ứng sang ASEAN và Ấn Độ. Ông Cameron Johnson, chuyên gia tại Tidalwave Solutions, nhận xét: “Đây không phải sự tái thiết lập, mà là một khoảng lặng để hai bên điều chỉnh chiến lược”.
Cuộc gặp Trump – Tập tại Busan vì thế được xem như một bước ngăn chặn đối đầu kinh tế, song chưa đủ để mở ra kỷ nguyên hợp tác mới. Niềm tin chiến lược vẫn là khoảng trống lớn nhất giữa hai cường quốc. Như một nhà ngoại giao nói: “Những cái bắt tay có thể làm dịu bề mặt, nhưng bên dưới là dòng chảy cạnh tranh không ngừng”.
Theo: VTC News
