Tiêu cực thi THPT 2026 và câu hỏi về trách nhiệm ngành giáo dục

Tại Phú Thọ, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chỉ đích danh các điểm nghẽn chưa được giải quyết trong ngành, bao gồm gian lận thi tốt nghiệp THPT 2026, bệnh thành tích, lạm thu và tình trạng thiếu giáo viên cục bộ kéo dài.

Trong hai ngày 23 và 24/7/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị Giám đốc Sở GDĐT năm 2026 tại tỉnh Phú Thọ để đánh giá kết quả năm học 2025-2026 và thống nhất nhiệm vụ trọng tâm cho năm học 2026-2027. Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đối chiếu trực tiếp những thành tích ngành công bố với thực trạng vẫn còn bạo lực học đường, vi phạm đạo đức nhà giáo và gian lận thi cử làm giảm niềm tin của xã hội.

Bộ trưởng ghi nhận năm học 2025-2026 có tiến bộ trong hoàn thiện thể chế, triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và thúc đẩy chuyển đổi số. Tuy nhiên, ngay sau đó, ông liệt kê bốn nhóm bất cập: chất lượng giáo dục chênh lệch giữa các vùng miền — nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo; quy hoạch mạng lưới trường lớp thiếu chủ động; chuyển đổi số còn hình thức ở một số địa phương; và chất lượng toàn diện chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực giai đoạn mới.

Tình trạng thiếu giáo viên cục bộ cùng sĩ số học sinh quá tải tại khu đô thị và khu công nghiệp vẫn chưa được xử lý căn cơ. Trong khi đó, một số địa phương lại chưa khai thác hiệu quả cơ sở vật chất hiện có — đây là biểu hiện cụ thể của sự thiếu chủ động mà Bộ trưởng xác định là điểm nghẽn trong quy hoạch.

Với kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thừa nhận toàn ngành cơ bản tổ chức tốt, nhưng tiêu cực vẫn xảy ra tại một số địa phương. Ông đặt thẳng câu hỏi về trách nhiệm: “Ở một số nơi đã xảy ra những hiện tượng sai phạm. Chúng ta có thể nói về nguyên nhân khách quan, nhưng cũng phải nói về nguyên nhân chủ quan. Những người làm giáo dục đã nhận diện được những động lực tạo ra tiêu cực này chưa? Chúng ta đã làm hết sức mình và đã thể hiện đầy đủ sự tự trọng của mình chưa?”

Bên cạnh gian lận thi cử, tình trạng lạm thu, dạy thêm học thêm sai quy định và bệnh thành tích tiếp tục xảy ra, theo Bộ trưởng, đã ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của xã hội với ngành. Điểm nghẽn lớn nhất, ông xác định, nằm ở tư duy, nhận thức và cách tổ chức triển khai chủ trương — không chỉ do nguyên nhân khách quan.

Cho năm học 2026-2027, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đặt mục tiêu xây dựng hệ thống “học thật, thi thật, nhân tài thật và giá trị thật”, đồng thời yêu cầu chấm dứt triệt để nâng điểm, làm đẹp học bạ và chạy theo thành tích thi đua. Học sinh tốt nghiệp phải có phẩm chất và năng lực thực chất, trở thành công dân toàn cầu trong khi vẫn tích hợp các giá trị truyền thống dân tộc và làm chủ công nghệ mới.

Hình thức tổ chức kỳ thi hiện nay, theo Bộ trưởng, có nhiều ưu điểm: bài bản, nhẹ nhàng, giảm áp lực cho học sinh và xã hội. Nhưng kết quả thi vẫn chưa đủ độ tin cậy và độ phân hóa để làm căn cứ xét tuyển đại học và đánh giá thực chất chất lượng dạy học toàn ngành — đó là khoảng cách giữa tuyên bố và thực tế mà cả ngành đang phải đối mặt bước vào năm học mới.

Sen Vàng (tổng hợp)