Tiến trình hòa hoãn tại Trung Đông giữa Mỹ và Iran xuất hiện tín hiệu tích cực về thương mại hàng hải, nhưng căng thẳng tại Li Băng, tranh chấp quyền kiểm soát eo biển Hormuz cho thấy khu vực vẫn đối mặt nhiều lực cản.
- Ông Trump nói Nga và Ukraine đều muốn dừng chiến sự
- Sáu điểm 10 toán một lớp, thầy giáo xứ Thanh nói về cách dạy
- Cháu nội Raúl Castro tuyên bố sẵn sàng ngồi đàm phán cùng Trump
Ngày 05/7, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu gây chú ý khi cho rằng một số làng Cơ Đốc giáo ở miền nam Li Băng mong muốn sáp nhập vào Israel để được bảo vệ trước Hezbollah, tuyên bố ngay sau đó bị phía Li Băng bác bỏ. Cùng thời điểm, tại vùng Vịnh, Iran và Qatar nối lại tuyến vận chuyển hàng hóa qua các cảng Dayyer và Al Ruwais sau gần 5 tháng gián đoạn, trong khi tranh chấp về quyền thu phí tàu qua eo biển Hormuz giữa Iran và Mỹ vẫn chưa được giải quyết.
Theo AFP, tuyên bố của ông Netanyahu về nguyện vọng sáp nhập của các làng Cơ Đốc giáo lập tức vấp phải phản ứng từ phía Li Băng. Thị trưởng làng Rmeish, ông Hanna al-Amil, khẳng định việc nghĩ đến kịch bản này là hoàn toàn không thể chấp nhận, trong khi các làng Cơ Đốc giáo ở miền nam Li Băng ngày 06/7 cũng tái khẳng định quyết tâm ở lại trên mảnh đất của mình cùng lòng trung thành với bản sắc dân tộc và lá cờ Li Băng.
Tranh cãi này diễn ra trong bối cảnh miền nam Li Băng vẫn căng thẳng. Ngày 05/7, Tư lệnh quân đội Israel Eyal Zamir đến thăm binh sĩ đóng gần Lâu đài Beaufort và tuyên bố lực lượng Israel sẽ tiếp tục các hành động nhằm loại bỏ mối đe dọa từ lãnh thổ Li Băng.
Ngày 06/7 đưa tin Tel Aviv đang chuẩn bị bàn giao hai khu vực hạn chế ở miền nam Li Băng cho quân đội nước này, nhưng vẫn duy trì hiện diện tại phần lớn vùng kiểm soát cho đến khi Hezbollah bị giải giáp. Về phía Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 06/7 nhấn mạnh Tehran đặc biệt coi trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Li Băng, đồng thời yêu cầu việc chấm dứt các hành động quân sự nhằm vào lực lượng thuộc trục kháng chiến phải được đưa vào bản ghi nhớ với Mỹ.
Ở vùng Vịnh, ông Abbas Abdolkhani, Tùy viên thương mại Iran tại Doha, cho biết ngày 05/7 rằng hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa cảng Dayyer của Iran và cảng Al Ruwais của Qatar đã được khôi phục nhờ sự phối hợp giữa hai bên. Theo Reuters, đây là lần đầu tiên thương mại hàng hải giữa Iran và Qatar được nối lại sau gần 5 tháng gián đoạn, cho thấy các bên đang tìm cách đưa thương mại khu vực trở lại quỹ đạo bình thường.
Ngày 05/7 cho biết các tàu đi qua Hormuz sẽ phải trả một khoản phí dịch vụ, trong khi Trung Quốc và một số quốc gia được Iran xem là thân thiện có thể được hưởng ưu đãi đặc biệt; Iran lý giải khoản phí này nhằm phục vụ công tác an ninh, giám sát lưu thông và xử lý hệ quả môi trường do mật độ tàu thuyền lớn gây ra.
Trong khi Iran cho biết đang phối hợp với Oman để xây dựng các thỏa thuận mới về quản lý eo biển, theo Al Jazeera, phía Mỹ khẳng định Iran không được phép thu bất kỳ khoản phí nào trong thỏa thuận cuối cùng. Theo bản ghi nhớ 14 điểm giữa Mỹ và Iran, tàu thương mại được đi qua Hormuz miễn phí trong 60 ngày, cho thấy khoảng cách rõ rệt giữa cam kết đã ký và các tuyên bố gần đây của phía Iran.
Vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran dự kiến nối lại tại Pakistan trong tuần này sẽ là phép thử tiếp theo cho tiến trình hòa hoãn. Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf ngày 06/7 thừa nhận hai bên còn bất đồng sâu sắc, nhưng cho rằng việc thực hiện bản ghi nhớ vẫn là điều khó khăn song khả thi.
Nguyễn Nhàn (Tổng hợp)
