Nhiều thói quen tưởng như vô hại trong sinh hoạt hằng ngày lại là “sát thủ thầm lặng” của sức khỏe não bộ. Các chuyên gia cảnh báo rằng thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, ăn uống kém lành mạnh hay làm việc quá sức đều có thể dẫn tới suy giảm nhận thức sớm.
- Hai kịch bản cho thị trường chứng khoán Việt Nam cuối năm 2025
- Hỗ trợ hộ kinh doanh: Gói “kép” từ Bộ Tài chính mở ra cơ hội, đồng thời đặt ra thách thức
- Thị trường chứng khoán Việt Nam lập đỉnh: Động lực nào giữ nhịp tăng?
Nguy cơ từ thói quen hằng ngày
Não bộ là cơ quan điều khiển mọi hoạt động tư duy, cảm xúc và hành vi. Tuy nhiên, nhiều thói quen hại não lại âm thầm làm suy yếu trí nhớ và khả năng tập trung.
Nghiên cứu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) chỉ ra rằng chỉ cần một đêm thiếu ngủ cũng đủ khiến khả năng học tập và xử lý thông tin giảm rõ rệt. Ngồi lâu, ít vận động làm giảm lưu lượng máu lên não, trong khi thói quen nghe nhạc lớn bằng tai nghe làm tổn thương thính giác và khiến não phải hoạt động quá tải.
10 thói quen gây tổn hại não bộ
- Thiếu ngủ kéo dài: não không được loại bỏ độc tố, trí nhớ và tư duy giảm sút.
- Ngồi lâu, ít vận động: ảnh hưởng lưu thông máu, làm thay đổi cấu trúc não.
- Đa nhiệm quá mức: khiến não mệt mỏi, giảm hiệu suất ghi nhớ.
- Nghe nhạc quá to: gây mất thính lực và tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.
- Chế độ ăn kém: tiêu thụ nhiều thực phẩm hại não như đồ chế biến sẵn, đường tinh luyện.
- Căng thẳng mãn tính: hormone cortisol ở mức cao làm teo vùng hải mã.
- Cô lập xã hội: giảm kích thích thần kinh, dễ dẫn đến trầm cảm.
- Thiếu vận động trí tuệ: không đọc sách, học kỹ năng mới khiến não kém linh hoạt.
- Không uống đủ nước: mất nước dù nhẹ cũng làm giảm tập trung.
- Dùng điện thoại trước khi ngủ: ánh sáng xanh phá vỡ chu kỳ ngủ – thức tự nhiên.
Làm việc quá sức và hệ lụy với trí não
Không chỉ thói quen sinh hoạt, áp lực nghề nghiệp cũng là yếu tố nguy hiểm. Một nghiên cứu tại Đại học Yonsei (Hàn Quốc) cho thấy làm việc trên 52 giờ/tuần có thể làm thay đổi cấu trúc não, ảnh hưởng đến vùng kiểm soát cảm xúc và tư duy xã hội.
Văn hóa làm việc quá sức vốn phổ biến tại nhiều quốc gia đang được coi là nguyên nhân gia tăng tình trạng stress, mất ngủ và rối loạn nhận thức ở người lao động.
Thực phẩm hại não: “kẻ giết thầm lặng”
Chế độ ăn uống cũng là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định sức khỏe não bộ. Các chuyên gia thần kinh cảnh báo rằng tiêu thụ nhiều thực phẩm hại não như:
- Đồ ăn siêu chế biến nhiều phụ gia.
- Cá có hàm lượng thủy ngân cao (cá kiếm, cá mập).
- Thức ăn cháy sém giàu hợp chất AGEs.
- Chất làm ngọt nhân tạo.
- Rượu bia quá mức.
Ngược lại, cá giàu omega-3, rau lá xanh, quả mọng và các loại hạt được chứng minh giúp cải thiện trí nhớ và bảo vệ tế bào thần kinh.
Não bộ vừa mạnh mẽ vừa dễ bị tổn thương bởi chính lối sống hằng ngày. Từ thiếu ngủ, chế độ ăn uống không khoa học đến làm việc quá sức, tất cả đều góp phần làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức sớm.
Các chuyên gia khuyến nghị xây dựng lối sống cân bằng: ngủ đủ giấc, duy trì chế độ ăn lành mạnh, vận động thường xuyên, giao tiếp xã hội và hạn chế áp lực công việc để giữ cho trí tuệ minh mẫn lâu dài.
Theo: Tổng hợp
