Chỉ 10 phút thiền từ bi có thể kích hoạt hạch hạnh nhân và hồi hải mã, giúp cải thiện trí nhớ, cảm xúc và “nâng cấp” não bộ, theo nghiên cứu mới.
- Khi xã hội khủng hoảng – đâu là lối ra?
- Tâm đắc thể hội của học viên Việt Nam
- Thần Phật từ bi – 9 chữ chân ngôn
Bạn đã bao giờ nghĩ rằng việc nhắm mắt lại, hít thở sâu vài hơi và thầm chúc gia đình và bạn bè một cuộc sống hạnh phúc thực sự có thể giúp đầu óc bạn sảng khoái hơn chưa? Đây không phải là một giấc mơ viển vông; đó là một hiệu ứng có thật đã được chứng minh bởi nghiên cứu khoa học.
Một nghiên cứu được công bố trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia (PNAS) vào tháng 2 năm 2025 bởi một nhóm khoa học thần kinh từ Trường Y Icahn tại Mount Sinai, một viện nghiên cứu hàng đầu thế giới, đã tiết lộ bí mật về cách “thiền từ bi” thay đổi não bộ một cách kỳ diệu.
Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng chỉ cần mười phút thiền định có thể dẫn đến những thay đổi đáng kể ở hạch hạnh nhân và hồi hải mã, những cơ quan nội tạng chịu trách nhiệm về cảm xúc và trí nhớ của não bộ! Hãy cùng khám phá hành trình kỳ diệu này vào não bộ!
Trường Y khoa Icahn tại Mount Sinai: Khám phá mối liên hệ giữa não bộ và thiền định
Trường Y khoa Icahn tại Mount Sinai không phải là một cơ sở giáo dục bình thường. Tọa lạc tại Thành phố New York , đây là một trung tâm giáo dục và nghiên cứu y khoa hàng đầu thế giới và là một phần của Hệ thống Y tế Mount Sinai. Trường nổi tiếng với những nghiên cứu tiên tiến, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học thần kinh, di truyền học và sức khỏe tâm thần, với những phát hiện thường xuyên được công bố trên các tạp chí hàng đầu như Nature và Science.
Nhóm nghiên cứu của viện quy tụ một số nhà khoa học và bác sĩ hàng đầu thế giới, sử dụng thiết bị và công nghệ tiên tiến. Nghiên cứu thiền định này là một ví dụ khác về nỗ lực khám phá bí mật của não bộ bằng công nghệ theo dõi thần kinh tiên tiến.
Các thí nghiệm xác nhận rằng người mới bắt đầu cũng có thể “thắp sáng” bộ não của họ
Nghiên cứu đã tuyển dụng tám tình nguyện viên mắc chứng động kinh khó chữa và cấy ghép một “hệ thống kích thích thần kinh đáp ứng (RNS)” vào cơ thể họ. Thiết bị này có thể đo trực tiếp hoạt động điện của hạch hạnh nhân và hồi hải mã, giống như một “chương trình phát sóng trực tiếp trong não”, ghi lại các tín hiệu điện sâu trong não theo thời gian thực.
Những bệnh nhân này không phải là những người thiền định lão luyện; họ cũng chỉ là người mới bắt đầu như bao người khác. Thiết kế thử nghiệm rất đơn giản: trước tiên, những người tham gia được nghe hướng dẫn âm thanh năm phút để thư giãn, sau đó là một buổi thiền từ bi kéo dài mười phút, bao gồm việc thầm niệm những câu nói ấm áp như “Cầu mong tôi được hạnh phúc” hoặc “Cầu mong bạn bè tôi được hạnh phúc”.
Kết quả ra sao? Họ đánh giá trải nghiệm thiền định của mình trung bình 7,43/10. Đáng kinh ngạc hơn nữa, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, bằng cách sử dụng thiết bị RNS, thiền định làm tăng hoạt động sóng não ở vùng hạnh nhân và hồi hải mã, đặc biệt là sóng beta và sóng gamma, như thể bật “công tắc sinh lực” cho não.
Hạch hạnh nhân và hồi hải mã: Những người hỗ trợ trí nhớ và cảm xúc của não bộ
Hạch hạnh nhân và hồi hải mã là gì? Nói một cách đơn giản, hạch hạnh nhân là “radar cảm xúc” của não, xử lý các cảm xúc như hạnh phúc, lo lắng và sợ hãi; hồi hải mã là “kho lưu trữ ký ức”, giúp bạn nhớ lại bữa ăn ngon miệng hôm qua hoặc những kỷ niệm thời thơ ấu. Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng thiền từ bi có thể khiến sóng não ở hai vùng này “nhảy múa”, mang lại cho chúng một “sức mạnh tăng cường”, giúp ổn định cảm xúc và làm sắc nét ký ức.
Điều đáng chú ý hơn nữa là những thay đổi này có thể xảy ra ngay cả khi bạn mới tập thiền lần đầu! Giống như việc tập đi xe đạp lần đầu tiên vậy—có chút loạng choạng, nhưng cơ thể bạn đang bắt đầu thích nghi. Bằng cách tập trung vào tình yêu thương và lòng tốt, thiền từ bi có thể âm thầm thiết lập lại mạng lưới thần kinh não bộ, giúp bạn dễ dàng trải nghiệm hạnh phúc và bình an hơn.
Thiền: Bài tập cho não bộ mà bất kỳ ai cũng có thể làm
Nghiên cứu này chứng minh rằng thiền định không chỉ dành cho các bậc hiền triết; người bình thường cũng có thể sử dụng nó để cải thiện trí não. Tiến sĩ Ignacio Saez, Phó Giáo sư Khoa học Thần kinh tại Trường Y Icahn, nhận định: “Điều này mở ra một hướng đi mới cho nghiên cứu thiền định trong tương lai, có khả năng dẫn đến các phương pháp điều trị chi phí thấp cho các vấn đề về tâm trạng và trí nhớ.” Hãy tưởng tượng: không cần thuốc men, không tốn kém. Chỉ cần đeo tai nghe ở một góc yên tĩnh, lắng nghe hướng dẫn âm thanh, và não bộ của bạn có thể được hồi sinh!
Một nghiên cứu khác được công bố trên tạp chí Nature vào tháng 11 năm 2024 bởi Trường Y Icahn tại Mount Sinai cho thấy não bộ có thể “kết nối” ký ức cũ và mới thông qua một cơ chế gọi là “đồng kích hoạt tập hợp thần kinh”, và thiền định có thể giúp thúc đẩy quá trình này. Nói cách khác, thiền định không chỉ ổn định tâm trạng mà còn có thể giúp bạn nhớ lại rõ ràng hơn những kỷ niệm đẹp trong cuộc đời, chẳng hạn như những chuyến đi chơi công viên giải trí vui vẻ cùng bố mẹ thời thơ ấu.
Tại sao thiền lại kỳ diệu đến vậy? Sóng não và những thay đổi về cấu trúc
Các nhà khoa học từ lâu đã xác nhận rằng thiền định có thể cải thiện sức khỏe tâm thần. Ví dụ, một nghiên cứu năm 2015 cho thấy thiền định lâu dài có thể thay đổi cấu trúc não bộ, cải thiện khả năng tập trung và chịu đựng căng thẳng. Tuy nhiên, nghiên cứu mới này của Trường Y Icahn thậm chí còn mang tính đột phá hơn, sử dụng thiết bị RNS để theo dõi trực tiếp hoạt động ở vùng hạnh nhân và hồi hải mã, điều mà điện não đồ (EEG) thông thường không thể làm được.
Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng thiền từ bi có thể tăng cường cường độ sóng beta và gamma, hai sóng não liên quan chặt chẽ đến sự chú ý, điều hòa cảm xúc và trí nhớ. Nói cách khác, thiền giống như một bài tập aerobic cho não bộ, giúp não bộ linh hoạt và khỏe mạnh hơn.
Hơn nữa, lợi ích của thiền định không chỉ là tạm thời. Nhóm nghiên cứu cho rằng thiền định thường xuyên có thể củng cố mạng lưới thần kinh của não bộ, tương tự như việc rèn luyện cơ bắp, và hiệu quả sẽ rõ rệt hơn khi bạn thiền định lâu hơn. Điều này cũng giải thích tại sao nhiều người cảm thấy như họ đã “biến đổi hoàn toàn” sau khi thiền định – não bộ của họ thực sự đang “nâng cấp”!
“Phép thuật” ngoài đời thực: trải nghiệm dễ dàng mọi lúc, mọi nơi
Bạn có thể đang nghĩ, “Mình không phải nhà khoa học, thiền định có thể giúp gì cho mình?” Thực ra, thiền định giống như một món quà cho bộ não của bạn . Nó có thể giảm căng thẳng, cải thiện sự tập trung và thậm chí giúp bạn ngủ ngon hơn. Nghiên cứu từ Trường Y Icahn cho thấy chỉ cần mười phút thiền từ bi cũng có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trong não bộ. Và hoàn toàn miễn phí! Tất cả những gì bạn cần là điện thoại, một góc yên tĩnh và một hướng dẫn âm thanh, và bạn có thể bắt đầu “cuộc phiêu lưu não bộ” của riêng mình.
Bạn muốn thử không? Hãy bắt đầu với một bài thiền từ bi đơn giản: Nhắm mắt lại, hít thở sâu và thầm nói: “Nguyện con được bình an và hạnh phúc”. Sau đó, hãy nghĩ đến gia đình, bạn bè, hoặc thậm chí là những người lạ trên phố và cùng cầu nguyện. Đừng đánh giá thấp những lời này; chúng có thể đang âm thầm “thắp sáng” tâm trí bạn đấy!
Nhìn về phía trước: Liệu thiền có thể trở thành giải pháp then chốt cho sức khỏe tâm thần?
Các nhà khoa học tại Trường Y Icahn đang chuẩn bị cho những nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về khả năng hỗ trợ giải quyết vấn đề của thiền định. Ví dụ, liệu thiền định có thể cải thiện tình trạng mất trí nhớ ở người cao tuổi không? Liệu thiền định có thể giảm căng thẳng ở người mắc chứng rối loạn lo âu không? Liệu nó có thể là một vũ khí bí mật chống lại chứng trầm cảm không? Câu trả lời có thể nằm trong những nghiên cứu sắp tới.
Hơn nữa, một nghiên cứu năm 2023 cho thấy thiền giảm căng thẳng dựa trên chánh niệm (MBSR) không chỉ cải thiện sức khỏe tinh thần mà còn phục hồi não bộ, giúp não hoạt động hiệu quả hơn. Thông qua thiền định và các bài tập tập trung, chánh niệm giúp chúng ta điều chỉnh cảm xúc hiệu quả hơn và cải thiện khả năng tập trung.
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã sử dụng phương pháp quét não để khám phá ra rằng chánh niệm cải thiện khả năng kết nối và tốc độ phản ứng giữa các vùng não khác nhau. Điều này cho thấy chánh niệm không chỉ làm giảm lo lắng và căng thẳng mà còn cho phép chúng ta linh hoạt hơn khi đối mặt với thử thách. Tóm lại, chánh niệm giống như một bản nâng cấp cho bộ não, giúp chúng ta thông minh hơn và kiên cường hơn khi đối mặt với thử thách. Nghiên cứu này hé lộ tiềm năng đáng kinh ngạc của chánh niệm.
Kết hợp với những phát hiện mới từ Trường Y Icahn, chúng ta có thể mạnh dạn suy đoán rằng thiền định có thể không chỉ là ” bí quyết cho tâm hồn ” mà còn là “siêu anh hùng” trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần trong tương lai!
Mười phút thiền từ bi có thể thắp sáng sự kỳ diệu của não bạn
Nghiên cứu này, được công bố trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia (PNAS) bởi Trường Y khoa Icahn tại Mount Sinai, đã làm sáng tỏ những bí mật về cách thiền định có thể chuyển đổi chức năng não bộ. Cho dù bạn đang tìm kiếm một tâm trí bình tĩnh hơn hay cải thiện trí nhớ, thiền từ bi giống như một “nút bấm ma thuật” dễ dàng tiếp cận, có thể khai mở tiềm năng não bộ của bạn.
Lần tới khi căng thẳng ập đến, bạn cũng có thể nhắm mắt lại và nói vài lời chúc phúc ấm áp cho bản thân và người khác – có lẽ não của bạn đã âm thầm được “nâng cấp”!
Theo: Aboluowang (Dịch)
