Sau Assad sụp đổ 12/2024, Syria phát hiện >100 mộ tập thể với hàng nghìn nạn nhân từ tra tấn, nổi dậy, IS, động đất 2023; thách thức nhận dạng tốn 200 triệu USD.
- Lực lượng cứu hộ dùng súng bắn dây giải cứu người dân mắc kẹt trong lũ đêm ở Gia Lai
- Siêu trộm 6 tiền án đột nhập biệt thự ở Hà Nội, lấy 200 triệu đồng trong lợn đất
- Đồng loạt đề nghị giảm tiền sử dụng đất để tránh cảnh dân mua lại đất mình
Phát hiện mộ và thu gom hài cốt
Tháng 12/2024, pháp y Mamdouh Zoubi thu gom 31 thi thể mộ Izraa (nam Syria) bên trạm gác cũ Assad. Chủ mới phát hiện khi bán đất. Thi thể chồng, phân hủy khác nhau từ nhiều đợt.
Zoubi đánh số, chụp ảnh với quần áo, giữ răng/ADN, chôn nếu không nhận. “Mất tích sau Assad sụp đổ 8/12/2024 có lẽ dưới đất,” ông nói.
Sau sụp đổ, dân đào đổ nát, lấy đất nông nghiệp phát hiện mộ. Quy mô từ hàng chục nghìn đến hàng chục thi thể. Trung tâm Công lý Chuyển tiếp thống kê 134 mộ, dự tăng.
Bối cảnh giết chóc và thách thức điều tra
Assad cha/con bị cáo buộc giết hàng nghìn tù 50 năm cầm quyền. Nổi dậy 2011 và đáp trả giết nửa triệu. Phe nổi dậy, IS gây thêm chết. Động đất 2023 giết hàng chục nghìn Thổ Nhĩ Kỳ-Syria.
Điều tra tốn thời gian như Bosnia (1.000/8.000 Srebrenica 1995 chưa xác định). Lãnh đạo Ủy ban Người Mất tích Mohammad Reda Jalkhi lập kế hoạch pháp y, ADN, tốn 200 triệu USD.
2011, nổi dậy lan, Assad bắt bớ, xử tử tra tấn, thiếu thức ăn/y tế. Hàng nghìn chết Saydnaya (Damascus). Xe tải lạnh chở thi thể 2 lần/tuần đến Najha gần sân bay Damascus.
Muhammad Afif Naifeh: xe tải lạnh chở thi thể bao túi ni lông, sau không che, đánh số tù nhân. 2012-2013, xe đến al-Tall chôn đêm; mùi hôi không chịu nổi.
2012-2013, tài xế y tế quân đội chở thi thể al-Tall trên đồi. Công nhân đẩy xuống hố; tài xế hút thuốc nhìn Damascus.
Mộ “địa điểm đã biết”, giấy chứng tử “tim ngừng đập”.
Nhận dạng và nỗi đau gia đình
Tháng 8/2025, Anas Hourani rửa xương giếng Ma’an (Hama). Hài cốt lẫn do ngâm lâu, ước 7 bộ. Lắp xương, đối chiếu răng hồ sơ; nếu không, đánh số, giữ ADN. Giữ quần áo nhận dạng.
Hourani và đội bạn cũ làm mộ nhỏ. Ủy ban dừng khai quật mộ lớn chuẩn bị tìm kiếm quốc gia. Vội khai quật xáo hài cốt, phức tạp điều tra.
Hama, 15 gia đình nhận hài cốt thân nhân. Hourani: “Tìm câu trả lời cho gia đình, kiên nhẫn cần thời gian.”
Muthanna al-Mutairi (40 tuổi, Ma’an): nghĩ anh trai Saydnaya, có lẽ giếng. Quần áo vương quanh miệng giếng. “Họ chôn không che vì không muốn ai tìm,” ông nói.
Theo: MUCNews
