Vụ cháy tại Wang Fuk Court ngày 26/11 ở Hong Kong đặt ra câu hỏi lớn: vì sao một chung cư đang bảo trì lại có thể bùng phát và lan lửa nhanh đến vậy? Và điều này có ý nghĩa gì đối với các đô thị châu Á – trong đó có Việt Nam – đang phát triển hàng loạt nhà cao tầng trong không gian chật hẹp?
- Người phụ nữ đơn thân kiệt quệ vì ung thư, mong còn sức để con đỡ khổ
- Sự cố tại thẩm mỹ viện Nguyễn Đình Chiểu: Hiện trường hỗn loạn và công tác sơ tán
- Đặc nhiệm Ukraine mở chiến dịch xuyên phá hệ thống S-400 của Nga
Giàn giáo tre – “vòng lửa” quấn quanh chung cư và nguy cơ ẩn trong giai đoạn bảo trì
Một trong những nguyên nhân khiến hỏa hoạn bùng phát dữ dội là hệ thống giàn giáo tre phủ kín mặt đứng. Đây là phương pháp thi công truyền thống phổ biến tại Hong Kong, với ưu điểm là rẻ và dễ lắp đặt. Tuy nhiên, trong thời tiết khô và mật độ công trình dày, loại vật liệu này trở thành “đội quân tiếp lửa”.
Lưới bảo hộ dùng để giữ bụi và mảnh vỡ cũng là vật liệu dễ cháy. Khi đám lửa chạm vào, lưới bén nhanh, tạo thành đường dẫn đưa lửa leo dọc lên cao và vòng sang các mặt bên. Hệ thống chống cháy tạm ngắt trong quá trình thi công khiến đám cháy chỉ được phát hiện khi đã lan rộng.
Cư dân, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ, phải thoát thân trong điều kiện khói dày đặc, thiếu cảnh báo và không có lực lượng hướng dẫn tại chỗ. Điều này dẫn đến tình huống hỗn loạn – điều từng xảy ra ở nhiều chung cư Việt Nam khi hệ thống báo cháy bị bỏ ngỏ.
Quy hoạch đô thị dày đặc: Khi khoảng lùi tối thiểu không còn tối thiểu
Hong Kong từ lâu đã trở thành hình mẫu của mô hình “siêu cao tầng”. Nhưng mật độ dày đặc này cũng hình thành những “hẻm gió lửa” – các khoảng trống giữa các block quá hẹp để xe cứu hỏa tiếp cận hoặc để tỏa bớt nhiệt từ đám cháy.
Tình trạng tương tự đang xuất hiện ở TP HCM và Hà Nội. Để tối đa hóa diện tích đất, các dự án nhà ở xã hội và chung cư thương mại được xây dựng san sát, với khoảng cách tối thiểu sát mức quy định. Một khi hỏa hoạn xảy ra, không gian chật hẹp này biến toàn bộ khu vực thành “ống khói” khổng lồ.
Ngoài ra, các đô thị châu Á đang đối mặt áp lực tăng dân số nhanh, dẫn đến việc ưu tiên số lượng căn hộ hơn là tiêu chuẩn an toàn. Điều đáng lo nhất là nhiều quy định chỉ áp dụng cho giai đoạn thiết kế, trong khi giai đoạn vận hành và bảo trì – nơi rủi ro xảy ra cao nhất – lại thiếu kiểm soát.
Cải cách nào cần thực hiện để tránh kịch bản “Wang Fuk Court thứ hai”?
Muốn giảm thiểu thảm họa, quy hoạch đô thị cần thay đổi từ gốc:
Thứ nhất, phải tái thiết lập khoảng cách an toàn bắt buộc giữa các block chung cư, đồng thời công khai đánh giá rủi ro lan lửa theo phương ngang trong từng dự án.
Thứ hai, quy định về vật liệu mặt đứng, giàn giáo và lưới che trong giai đoạn thi công cần được siết lại. Đây chính là thời điểm rủi ro nhất chứ không phải lúc tòa nhà đang vận hành ổn định.
Thứ ba, kiểm tra định kỳ hệ thống PCCC phải trở thành yêu cầu pháp lý bắt buộc, đặc biệt đối với nhà ở xã hội – nơi ngân sách bảo trì thường bị cắt giảm.
Thảm kịch Wang Fuk Court cho thấy đô thị hiện đại không chỉ cần tòa nhà cao, mà cần tòa nhà an toàn. Những giàn giáo cháy đỏ trong đêm tối Hong Kong là lời cảnh báo nghiêm khắc rằng một thành phố sẽ trả giá nếu xem nhẹ công tác bảo trì và quản lý vòng đời công trình.
Theo: Lê Tấn Kỳ/VnExpress
