Giữ “hồn” văn hóa du lịch miền Tây xứ Thanh từ những mái nhà sàn truyền thống

Ở miền Tây xứ Thanh, mái nhà sàn không chỉ che mưa, che nắng. Đây còn là ký ức văn hóa và “linh hồn” của mỗi bản làng. Giữ được nhà sàn cũng chính là giữ nền tảng để du lịch cộng đồng phát triển bền vững trong bối cảnh hiện đại.

Giữ “hồn” văn hóa du lịch miền Tây xứ Thanh từ không gian bản địa

Nếu coi du lịch cộng đồng miền Tây xứ Thanh là một dòng chảy, thì nhà sàn chính là mạch nguồn nuôi dưỡng dòng chảy ấy. Tại các điểm đến như bản Bút, bản Năng Cát, bản Mạ, bản Ngàm hay Pù Luông, nhà sàn đã trở thành hình ảnh nhận diện quen thuộc. Những mái lá, sàn gỗ nâu trầm tạo nên không gian bản địa đặc trưng. Với nhiều du khách, đến đây không chỉ để ngắm cảnh. Họ còn muốn sống trong không gian văn hóa truyền thống, nơi mỗi mái nhà kể một câu chuyện riêng.

Tại Khu Du lịch sinh thái cộng đồng bản Mạ (xã Thường Xuân), nhà sàn gắn chặt với cảnh quan và đời sống. Hiện nay, 54/54 hộ dân vẫn sinh hoạt trong nhà sàn lợp mái kè. Phần lớn kiến trúc truyền thống của đồng bào Thái còn được giữ nguyên. Những con đường nhỏ trồng hoa, cây xanh tạo bố cục hài hòa cho điểm du lịch. Khi làm du lịch, người dân chỉ cải tạo nhẹ. Các tiện ích cần thiết được bổ sung để phục vụ sinh hoạt và đón khách. Nhờ đó, bản Mạ giữ được vẻ nguyên sơ và thu hút du khách yêu trải nghiệm văn hóa.

Nhà sàn – giá trị cốt lõi của du lịch cộng đồng

Tại bản Năng Cát (xã Linh Sơn), nhà sàn được xác định là giá trị cốt lõi của du lịch. Toàn bản hiện có hơn 120 ngôi nhà sàn. Trong đó, 12 hộ tham gia làm du lịch homestay. Ban ngày, nhà sàn đón khách tham quan và nghỉ ngơi. Buổi tối, nơi đây trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng. Bếp lửa, mâm cơm chung và câu chuyện bản làng tạo nên sức hút riêng. Chị Hà Thị Xum, chủ homestay, cho biết gia đình có hai nhà sàn. Mỗi đợt có thể phục vụ khoảng 40 khách. Nhà được sửa gọn gàng nhưng vẫn giữ kiến trúc truyền thống. Du khách đặc biệt thích giao lưu văn nghệ và thưởng thức ẩm thực Thái.

Bản Bút (xã Nam Xuân) là điểm du lịch cộng đồng mới, khai thác từ năm 2019. Quy mô chưa lớn nhưng nhà sàn luôn giữ vai trò trung tâm. Những nếp nhà giản dị, bền bỉ theo thời gian. Chúng gắn với nhịp sống chậm của người dân. Địa phương định hướng phát triển du lịch xanh, bền vững. Việc bảo tồn nhà sàn gắn với bảo vệ cảnh quan được coi là điều kiện tiên quyết. Nhờ đó, bản Bút trở thành điểm đến “chữa lành”. Đây cũng là cách để tránh bê tông hóa khi du lịch phát triển.

Giữ bản sắc để du lịch phát triển bền vững

Theo Trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội UBND xã Nam Xuân Phạm Thị Nhị, bản Bút có 106 hộ dân. Trong đó, 98% là đồng bào Thái. Hiện có 100 hộ sinh sống trong nhà sàn truyền thống. Khi nhà sàn còn hiện diện trong đời sống hằng ngày, du lịch mới giữ được tính chân thực. Vì vậy, xã chú trọng tuyên truyền, vận động người dân bảo tồn kiến trúc. Các hộ được hướng dẫn cải tạo phù hợp để vừa giữ bản sắc, vừa đáp ứng nhu cầu đón khách.

Thực tế cho thấy, du khách đến miền Tây xứ Thanh không tìm kiếm tiện nghi tuyệt đối. Họ mong được sống trong không gian văn hóa bản địa. Mái nhà sàn, bếp lửa ấm, khói lam chiều và tiếng suối núi rừng tạo nên giá trị trải nghiệm. Tuy nhiên, việc bảo tồn nhà sàn vẫn gặp nhiều thách thức. Thiên tai, vật liệu dễ hư hỏng và yêu cầu an toàn phòng cháy là những vấn đề đặt ra. Nếu thiếu quy hoạch và định hướng phù hợp, việc bảo tồn lâu dài sẽ khó bền vững.

Từ các điểm du lịch cộng đồng có thể thấy, nhà sàn giữ vai trò không gian văn hóa quan trọng. Số lượng nhà sàn phản ánh nỗ lực gìn giữ của cộng đồng và địa phương. Khi mái nhà sàn còn đứng vững giữa núi rừng miền Tây xứ Thanh, du lịch nơi đây sẽ còn điểm tựa để phát triển bền vững, khác biệt và giàu bản sắc.

Theo: Báo Thanh Hoá