Nhiều người cao tuổi rơi vào trầm cảm, lo âu kéo dài khi con cái đã trưởng thành nhưng vẫn phụ thuộc tài chính, trở thành áp lực âm thầm bào mòn sức khỏe tinh thần.
Khi tuổi già không được an yên
Ở tuổi 65, thay vì an hưởng tuổi già, bà Đào (Hà Nội) thường xuyên mất ngủ, đau đầu, tim đập nhanh. Nguyên nhân không đến từ bệnh lý tuổi tác mà từ áp lực phải nuôi dưỡng hai người con đã ngoài 30 tuổi nhưng hoàn toàn lệ thuộc tài chính.
Con trai lớn gần 40 tuổi liên tục thay đổi công việc với lý do “tìm lại bản thân”, để mặc vợ con và gánh nặng chi tiêu cho mẹ. Con gái út làm nghề tự do, thu nhập bấp bênh, vẫn duy trì lối sống dựa dẫm. Với tổng lương hưu chưa đến 15 triệu đồng mỗi tháng, hai vợ chồng bà Đào phải gồng gánh chi phí sinh hoạt cho đại gia đình nhiều thế hệ.
Việc bán vàng, rút tiền tiết kiệm và vay mượn để “lo cho cháu đi học” khiến bà rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Bác sĩ tại Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương chẩn đoán bà bị rối loạn lo âu, có nguy cơ trầm cảm nghiêm trọng.
Không sống chung với con, nhưng ông Hòa (62 tuổi) cũng không được yên ổn. Con trai gần 40 tuổi thường xuyên vay nợ, buộc cha mẹ đứng ra trả thay. Những cuộc gọi đòi nợ bất ngờ khiến ông hoảng loạn, mất ngủ kéo dài, sụt cân nhanh, dễ cáu gắt. Các bác sĩ cảnh báo ông có dấu hiệu trầm cảm do căng thẳng mạn tính.
Khủng hoảng âm thầm của người cao tuổi
Theo bà Nguyễn Thị Hương Lan, Trưởng phòng Tâm lý, Viện đào tạo BHIU – Đại học Quốc tế Bắc Hà, tình trạng con cái trưởng thành vẫn phụ thuộc tài chính vào cha mẹ đang trở thành một cuộc khủng hoảng âm thầm trong nhóm người 55–70 tuổi.
Nhiều phụ huynh tìm đến tư vấn vì mất ngủ kéo dài, lo âu về tiền bạc, suy kiệt thể chất và rối loạn cảm xúc. Dù Việt Nam chưa có thống kê riêng về nhóm người trưởng thành sống phụ thuộc hoàn toàn vào cha mẹ, số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy quý III/2025 có khoảng 1,6 triệu thanh niên 15–24 tuổi không đi học, không đi làm, chiếm 11,5% tổng số thanh niên. Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động tăng hơn 222.000 so với quý trước.
Trên thế giới, hiện tượng này cũng phổ biến. Theo Independent (Anh), hơn một phần ba người trưởng thành 35–44 tuổi tại nước này vẫn nhận hỗ trợ tài chính từ cha mẹ. Tại Hàn Quốc, khảo sát của Viện Y tế và Xã hội năm 2022 cho thấy gần 50% người ở độ tuổi 30–40 chưa kết hôn và sống cùng cha mẹ vì áp lực kinh tế.
Nhiều quốc gia gọi hiện tượng này bằng những thuật ngữ riêng như NEET (Anh), “chuột túi” (Pháp) hay “đứa trẻ to xác” (Trung Quốc) – chỉ những người trưởng thành không tự chủ kinh tế, sống dựa vào gia đình.
Cái giá của sự hy sinh vô điều kiện
Theo các chuyên gia, tư duy “hy sinh vì con” ăn sâu trong văn hóa Á Đông là nguyên nhân cốt lõi. Nhiều bậc cha mẹ cho rằng họ không được phép an nhàn khi con chưa ổn định, sợ bị con xa lánh hoặc bị xã hội đánh giá.
Tuy nhiên, sự bao bọc quá mức khiến cha mẹ phải trả giá bằng sức khỏe. Lo âu kéo dài làm tăng hormone cortisol, suy giảm miễn dịch và làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường. Về lâu dài, điều này không chỉ ảnh hưởng đến tuổi thọ của người cao tuổi mà còn tạo ra thế hệ con cái thụ động, thiếu kỹ năng tự lập.
Các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh cần thiết lập ranh giới tài chính rõ ràng, chuyển từ chu cấp vô điều kiện sang hỗ trợ có thời hạn, gắn với cam kết tự lập cụ thể của con. Đối thoại thẳng thắn về giới hạn sức khỏe và khả năng tài chính là bước cần thiết để bảo vệ chất lượng sống của người cao tuổi.
Trầm cảm tuổi già thường không bộc lộ bằng cảm xúc dữ dội mà bằng sự chịu đựng âm thầm. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu như mất ngủ, thay đổi tính nết, lo âu kéo dài để can thiệp y tế kịp thời là yếu tố then chốt nhằm bảo vệ sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi.
Theo: Vnexpress
