Sau đòn không kích từ ngày 28/2, bộ máy quyền lực Iran rơi vào khủng hoảng nhân sự khi hàng loạt lãnh đạo tử nạn, buộc Tehran chuyển giao sang phe cứng rắn.
- Thay Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela: Bước ngoặt nhân sự lớn trong nội các mới
- Gia Lai: Bàn giao bé gái bị vùi lấp ở vườn cao su cho gia đình nhận nuôi
- Chiến dịch quân sự: Israel tiêu diệt Bộ trưởng Tình báo Iran Esmail Khatib
Chuyển giao vị thế lãnh đạo trong bối cảnh không kích liên tiếp
Tính đến ngày 18/3/2026, Iran đối mặt cuộc khủng hoảng lãnh đạo nghiêm trọng nhất kể từ năm 1979 sau loạt không kích của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2. Các đòn tấn công đã hạ sát Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Ali Larijani, Bộ trưởng Tình báo Esmail Khatib và chỉ huy Basij Gholamreza Soleimani. Để lấp chỗ trống, một Hội đồng Lãnh đạo tạm thời đã được thành lập gồm Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chánh án Gholam-Hossein Mohseni-Ejei và Ayatollah Alireza Arafi trong thời gian 40 ngày tang lễ.
Những nhân vật đứng đầu bộ máy quyền lực Iran thiệt mạng trong các cuộc không kích từ ngày 28/2. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).
Trong giai đoạn chuyển tiếp đầy biến động, ông Ali Larijani từng nổi lên như nhân vật thực quyền điều phối hạt nhân và quân sự nhưng ông cùng con trai Morteza đã thiệt mạng trong đòn không kích ngày 17/3 gần Tehran. Sự mất mát này buộc Hội đồng Chuyên gia phải nhanh chóng bầu ông Mojtaba Khamenei, con trai 56 tuổi của cố Lãnh tụ, làm người kế vị vào ngày 8/3. Ông Mojtaba, dù bị thương trong vụ ám sát cha, vẫn nhận được sự hậu thuẫn tuyệt đối từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) để đảm bảo tính liên tục của chế độ.
Dưới áp lực của các thế lực bên ngoài, phe cứng rắn trong IRGC đang nhanh chóng chiếm ưu thế, đẩy lùi tầm ảnh hưởng của phe cải cách và thực dụng. Theo giới quan sát từ Reuters và BBC, các nhân vật như Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf và Chủ tịch Hội đồng Thẩm định Sadeq Larijani đang nỗ lực duy trì vai trò ổn định. Tuy nhiên, sự xung đột nội bộ giữa cam kết ngoại giao của Tổng thống Pezeshkian và chiến lược quân sự của IRGC đang bộc lộ rõ rệt do áp lực trực tiếp từ chiến tranh.
Thách thức thiếu hụt nhân sự và nguy cơ bế tắc chiến lược kéo dài
Hàng loạt vụ ám sát đã làm hẹp đáng kể bể nhân tài lãnh đạo của Iran khi mất đi những người có kinh nghiệm cầu nối giữa ngoại giao và quân sự như ông Larijani. Việc mất đi các chỉ huy cấp cao như Bộ trưởng Quốc phòng và Tư lệnh IRGC khiến Tehran rơi vào tình trạng thiếu hụt kinh nghiệm chiến lược nghiêm trọng. Hiện tại, tân Lãnh tụ Mojtaba Khamenei và các thành viên hội đồng như Mohsen Araki đang phải đối mặt với thử thách duy trì sự thống nhất trong một hệ thống vốn đang bị tổn thương mạng lưới phe phái.
Sự phụ thuộc quá lớn vào IRGC khiến chính sách của Iran có xu hướng hóa cứng rắn quá mức, tập trung vào an ninh nội bộ và chiến tranh bất đối xứng thay vì quản lý kinh tế. Giới chuyên gia từ RAND và CFR cảnh báo rằng việc mất chỉ huy Basij làm suy yếu khả năng kiểm soát nội bộ khi kinh tế suy sụp do cấm vận. Trong khi đó, các lãnh đạo còn lại đang được bảo vệ chặt chẽ do rủi ro ám sát tiếp theo ở mức cao, dẫn đến sự chậm trễ trong các quyết định chiến lược quan trọng của quốc gia.
Về chiều hướng xung đột, giới quan sát dự báo giai đoạn không kích có thể kéo dài 4 tuần tới với mục tiêu phá hủy cơ sở tên lửa và hạt nhân của Iran. Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa, chiếm 20% lượng dầu thế giới, giá dầu toàn cầu có nguy cơ vượt mức 120 USD/thùng gây suy thoái diện rộng. Dù cấu trúc mosaic giúp hệ thống chính trị Iran chưa sụp đổ ngay lập tức, nhưng sự bế tắc chiến lược và áp lực liên tục có thể dẫn đến những nứt rạn hoặc thay đổi lớn về chính quyền trong dài hạn.
Theo: Báo Dân trí
