Nhằm ứng phó tình trạng giá xăng châu Âu tăng cao do xung đột Trung Đông, nhiều nước đã áp trần giá, giới hạn tần suất điều chỉnh hoặc thay đổi cơ chế thuế.
- Khủng hoảng nhân đạo Iran: Hàng triệu người ly tán sau các cuộc không kích
- Hai phương án tăng lương hưu, trợ cấp từ 1/7/2026 khác nhau ra sao?
- Siết dạy thêm: Tại sao Thông tư 29 vẫn chưa chạm đến gốc rễ vấn đề?
Biện pháp áp trần giá và giới hạn tần suất điều chỉnh nhiên liệu
Theo dữ liệu của Ủy ban châu Âu (EC), xung đột Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng từ 0,1% đến 5% tùy nước. Leo thang hàng đầu là giá xăng ở Đức tăng gần 5%, Estonia và Luxembourg quanh 3,5%. Tại Pháp và Áo, giá xăng nhích lên khoảng 2% trong khi Slovakia và Hungary chỉ tăng 0,1%. Tính đến ngày 16/5, giá xăng tại 3 nước đã vượt 2 euro mỗi lít, trong khi trung bình khối là 1,8 euro. Người lái xe ở Hà Lan đối diện mức giá cao nhất với 2,26 euro mỗi lít, tiếp sau là Đan Mạch (2,17 euro) và Đức (2 euro).
Đức yêu cầu các trạm xăng chỉ được tăng giá một lần mỗi ngày, trong khi giảm giá bất cứ lúc nào có thể, còn Áo cho phép điều chỉnh giá tối đa 3 lần mỗi tuần. Biện pháp áp trần giá cũng được triển khai rộng rãi để bảo vệ người tiêu dùng. Hôm 10/3, Slovenia giới hạn giá xăng ở mức 1,47 euro mỗi lít, dẫn đến tình trạng tài xế từ các nước láng giềng đổ xô sang mua xăng.
Để giải quyết, ngày 18/3, ông Fico cho phép các trạm áp dụng mức giá riêng cho xe biển ngoại quốc dựa trên giá trung bình tại Czech, Áo và Ba Lan. Tại Hungary, từ ngày 12/3, Thủ tướng Viktor Orban thiết lập trần giá xăng nội địa ở mức 595 forint (1,51 euro) và dầu diesel ở mức 615 forint (1,56 euro) mỗi lít. Chính phủ nước này còn cung cấp nhiên liệu từ kho dự trữ chiến lược với giá ưu đãi để hỗ trợ các trạm xăng duy trì lợi nhuận, với chi phí ngân sách ước tính 25-30 triệu euro mỗi tháng.
Thay đổi chính sách thuế và thách thức đồng thuận tại liên minh
Hy Lạp áp trần biên lợi nhuận đối với các nhà phân phối nhiên liệu và hàng tiêu dùng trong 3 tháng để ngăn chặn đầu cơ. Tại Italy, chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni xem xét kích hoạt cơ chế thuế tiêu thụ đặc biệt linh động, dùng phần thu VAT tăng thêm để giảm các loại thuế tiêu thụ khác. Tây Ban Nha chọn hỗ trợ gián tiếp bằng cách cấm sa thải vì lý do năng lượng, tăng phụ cấp đi lại và đóng băng giá thuê nhà.
Trong khi đó, khối Bắc Âu như Na Uy chưa can thiệp do tỷ lệ xe điện cao. Thụy Điển đã giảm thuế xăng dầu từ đầu năm 2024, giữ mức giá xăng ở ngưỡng 1,6 euro, thấp hơn giai đoạn 2022-2023. Tại Anh, giá nhiên liệu trung bình đến ngày 12/3 là 1,4 bảng mỗi lít xăng và 1,58 bảng mỗi lít dầu diesel. Thủ tướng Anh Keir Starmer hôm 11/3 nêu ý định xem xét lại việc đóng băng thuế nhiên liệu nhưng đang vấp phải phản đối từ phe bảo thủ do lo ngại ảnh hưởng chi phí sinh hoạt.
Hôm 19/3, lãnh đạo Liên minh châu Âu họp bàn phương án kiềm chế giá nhưng chưa đạt đồng thuận. Chủ tịch Ursula von der Leyen đề xuất điều chỉnh hệ thống giao dịch khí thải (ETS) và cắt giảm thuế năng lượng giữa các thành viên. Tuy nhiên, Reuters nhận định các lựa chọn này khó làm giảm giá đáng kể khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa. Tây Ban Nha và Hà Lan phản đối can thiệp ETS vì lo ngại chính sách khí hậu, trong khi việc cắt giảm thuế gây áp lực lên ngân sách quốc phòng của các quốc gia.
Theo: Báo Dân trí
