Cơn sốt vàng Nam Phi bắt đầu từ một phát hiện tình cờ, đã nhanh chóng thay đổi dòng chảy lịch sử, tạo nên những đô thị sầm uất và cả những xung đột.
- Xung đột Mỹ – Iran và những diễn biến mới tại vùng Vịnh
- Ba cha con thương vong: Tai nạn xót xa trên Quốc lộ 1
- Giá xăng dầu hôm nay 11/5: Giá dầu thế giới tăng vọt, trong nước duy trì ở mức thấp
Câu chuyện bắt đầu vào tháng 7 năm 1886, khi George Harrison, một thợ mỏ người Anh, vô tình vấp phải một mỏm đá chứa quặng vàng khi đang đi bộ qua trang trại Langlaagte. Trước đó, vào năm 1852 và 1853, những dấu vết về vàng đã từng được tìm thấy nhưng bị chính quyền che giấu vì lo ngại sự xáo trộn xã hội. Tuy nhiên, phát hiện của Harrison đã thổi bùng một làn sóng di cư khổng lồ từ khắp nơi trên thế giới đổ về vùng đất cằn cỗi này để tìm kiếm vận may.
Sự hình thành của các ông trùm và cơn sốt vàng Nam Phi
Chỉ trong vòng một thập kỷ, Johannesburg từ một khu đất nhỏ hẹp đã vươn mình thành đô thị lớn nhất khu vực, vượt qua cả Cape Town vốn có lịch sử lâu đời. Đặc điểm của vàng tại đây là nằm sâu dưới lòng đất, đòi hỏi kỹ thuật khai thác phức tạp và nguồn vốn khổng lồ mà các cá nhân đơn lẻ không thể đáp ứng. Điều này đã tạo điều kiện cho sự xuất hiện của các tập đoàn khai thác lớn, dẫn đầu bởi những nhà tư bản đầy tham vọng được gọi là “Randlords”.
Tiêu biểu trong số những người nắm giữ quyền lực là Cecil John Rhodes, người đã nhanh chóng thâu tóm các mỏ vàng và thành lập những công ty có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những ông trùm này không chỉ kiểm soát tài nguyên mà còn nắm giữ vận mệnh kinh tế của vùng đất Transvaal thông qua việc đầu tư máy móc và hóa chất hiện đại. Dòng lợi nhuận khổng lồ từ vàng bắt đầu chảy ra thị trường quốc tế, đạt giá trị hàng triệu bảng Anh mỗi năm vào cuối thế kỷ 19.
Sự giàu có nhanh chóng này đã kéo theo sự thay đổi về nhân khẩu học khi lượng người nước ngoài, chủ yếu là người Anh, tăng lên đột biến tại khu vực của người Boer. Chính quyền của Tổng thống Paul Kruger bắt đầu lo ngại về quyền kiểm soát chính trị khi người nhập cư dần áp đảo dân bản địa về số lượng. Những chính sách thắt chặt về thuế và quyền bầu cử được đưa ra nhằm bảo vệ nền độc lập của Cộng hòa Transvaal, nhưng lại vô tình tạo ra những rạn nứt sâu sắc.
Những mâu thuẫn chính trị dẫn đến chiến tranh tàn khốc
Mâu thuẫn giữa giới chủ mỏ người Anh và chính quyền Boer không ngừng leo thang khi các kế hoạch lật đổ chính phủ của Kruger thất bại, đẩy căng thẳng lên đỉnh điểm. Ngày 11/10/1899, Chiến tranh Boer lần thứ hai bùng nổ, đánh dấu một chương bi thảm trong lịch sử khu vực khi các bên tranh giành quyền kiểm soát kho báu dưới lòng đất. Đây không chỉ là một cuộc chiến giành lãnh thổ mà còn là cuộc chiến vì nguồn lợi kinh tế từ những mỏ vàng giá trị nhất thế giới.
Cuộc chiến kéo dài ba năm đã kết thúc với sự thất bại của người Boer và việc ký kết Hiệp ước Vereeniging vào năm 1902, chấm dứt nền độc lập của hai nước cộng hòa. Toàn bộ lãnh thổ và các mỏ vàng màu mỡ chính thức rơi vào tay Đế quốc Anh, mang lại nguồn thu ngân khố khổng lồ cho Luân Đôn. Những tàn tích của chiến tranh và sự sụp đổ của các thực thể chính quyền cũ đã dọn đường cho một sự sắp đặt chính trị mới tại miền Nam châu Phi.
Đến năm 1910, sự hợp nhất các thực thể thuộc địa đã hình thành nên Liên bang Nam Phi, tiền thân của quốc gia hiện đại ngày nay, cho thấy tầm ảnh hưởng xuyên suốt của vàng. Từ một cú vấp chân tình cờ trên trang trại hoang vu, kim loại quý này đã vừa kiến tạo nên một cường quốc kinh tế, vừa để lại những vết sẹo sâu sắc của chiến tranh. Lịch sử Nam Phi kể từ đó luôn gắn liền với những thăng trầm của các mỏ vàng sâu trong lòng đất.
Theo: VietNamNet
