Oman, 24/6/2026 — Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên hợp quốc khởi động chiến dịch sơ tán hơn 11.000 thủy thủ đang mắc kẹt tại eo biển Hormuz.
- Trump chỉ trích NATO thiếu hỗ trợ trong chiến dịch tấn công Iran
- Ukraine tuyên bố phá hủy 60.000 tấn đạn dược tại kho vũ khí Nga
- Tổng thống Donald Trump khẳng định không để Iran thu phí tại eo biển Hormuz
Quyết định được đưa ra ngay sau khi Mỹ và Iran ký một bản ghi nhớ, mở đường cho việc rút dần lượng tàu thuyền đã dồn lại suốt nhiều tháng xung đột. Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết chiến dịch sẽ phối hợp với Iran, Oman, các nước ven biển trong khu vực, Mỹ và toàn ngành hàng hải, còn Bộ Quốc phòng Oman xác nhận quá trình di chuyển sẽ diễn ra theo từng giai đoạn để giảm rủi ro va chạm trên một tuyến đường vốn vẫn còn đông nghẹt phương tiện.
Từ ngày 28/02, khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz, biến tuyến hải trình chiến lược này thành một bãi đậu bất đắc dĩ cho hàng loạt tàu thương mại. Thủy thủ trên những con tàu ấy mắc kẹt không phải vì một sự cố đơn lẻ, mà vì cả vùng biển bỗng trở thành vùng cấm; số phận của họ gắn liền với diễn biến của một cuộc xung đột mà họ không có phần quyết định.
Bản ghi nhớ Mỹ – Iran ký tuần trước đã làm thay đổi phần nào bức tranh đó. Theo dữ liệu từ cơ quan tình báo hàng hải Kpler, ngày 22/6 có ít nhất 36 tàu thương mại đi qua eo biển — con số cao nhất tính từ khi xung đột bắt đầu. Đó là dấu hiệu cho thấy sự sống đang trở lại với tuyến đường thủy này, dù vẫn còn rất xa mức lưu thông bình thường.
Ông Dominguez nhấn mạnh phía IMO “đảm bảo các điều kiện an toàn cần thiết và đã kiểm tra kỹ lưỡng điều kiện để đảm bảo an toàn hàng hải nhằm hỗ trợ những hoạt động này”. Phía Oman, trong thông báo chính thức, giải thích lý do phải đi từng bước nhỏ: “Trước nguy cơ va chạm cao trong điều kiện hiện tại, cần phải thực hiện việc di tản giao thông tàu thuyền một cách dần dần và có kiểm soát”. Phía sau những câu chữ kỹ thuật ấy là một thực tế trần trụi: ngay cả việc đưa người về cũng phải dò dẫm, vì vùng biển này chưa từng thật sự yên.
Đan Mạch tuyên bố sẽ gia nhập sứ mệnh hàng hải quốc tế do Pháp và Anh khởi xướng nhằm góp phần khôi phục tuyến đường. Cùng lúc, theo tường thuật của Al Jazeera, đàm phán hòa bình Mỹ – Iran được mô tả là “tiến triển tốt hơn một chút”. Phóng viên của hãng tin này lưu ý rằng tuyên bố chung giữa Oman và Iran về việc thảo luận cơ chế mở lại thương mại qua Hormuz là “tín hiệu tích cực”, nhưng đồng thời cảnh báo: “vẫn chưa rõ sẽ mất bao lâu để eo biển mở cửa trở lại và cho đến lúc đó, chúng ta thấy hàng trăm tàu thuyền bị mắc kẹt ở cả hai phía của eo biển Hormuz”.
Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đặt ra một lằn ranh rõ ràng cho bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào với Iran: Tehran sẽ không được thu phí qua eo biển. “Đây là tuyến đường thủy quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí hoặc lệ phí trên tuyến đường thủy quốc tế”, ông nói, đồng thời bày tỏ tin tưởng các nước trong khu vực sẽ đồng thuận. Nhưng ở phía đối diện bàn đàm phán, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã khẳng định trước đó rằng Hormuz “sẽ không bao giờ trở lại” hiện trạng cũ — dù hai bên đã đồng ý duy trì một đường liên lạc để giữ eo biển thông thoáng.
Giữa những tuyên bố cứng rắn và những con số khích lệ, hơn 11.000 thủy thủ vẫn đang chờ một điều cụ thể hơn lời hứa: ngày con tàu của họ thực sự được phép rời khỏi vùng biển đã giữ chân họ suốt nhiều tháng qua.
Đỗ Vân (tổng hợp)
