NASA vừa công bố thông tin bất ngờ về tiểu hành tinh Donaldjohanson với chuyển động quay vô cùng đặc biệt như một con quay đang lắc lư giữa vũ trụ.
- Bùn thải tại Quảng Ninh: Khởi tố giám đốc công ty đổ trộm bùn xuống hồ nước
- Sân bay Long Thành: ACV cam kết vận hành vào năm 2026 bất chấp thách thức
- Bí quyết ăn sầu riêng không lo tăng cân và tăng đường huyết
Chuyển động kỳ lạ của thiên thạch hình hạt đậu phộng
Tàu vũ trụ Lucy của NASA đã ghi lại những hình ảnh cận cảnh đầu tiên về Donaldjohanson vào tháng 4 năm 2025 khi bay ngang qua ở khoảng cách chỉ 1.000km,. Thiên thạch này có kích thước nhỏ với bán kính khoảng 8km nhưng sở hữu hình dáng độc đáo giống như một hạt đậu phộng với hai phần thùy nối nhau qua một cái eo nhỏ,. Đây là kết quả của những mảnh vụn tích tụ sau một vụ va chạm khốc liệt xảy ra trong hệ Mặt trời cách đây khoảng 155 triệu năm.
Điểm gây kinh ngạc nhất đối với các nhà khoa học chính là cơ chế vận động không giống bất kỳ thiên thể thông thường nào khi nó quay cùng lúc quanh hai trục. Trong khi phần lớn các hành tinh quay quanh một trục cố định thì Donaldjohanson lại lắc lư theo cả chiều ngang và chiều dọc với các chu kỳ thời gian riêng biệt. Sự bất thường này khiến nó trông giống như một con quay đang mất thăng bằng khi di chuyển trong không gian bao la.
Cụ thể chu kỳ quay ngang của thiên thể này kéo dài 10,5 ngày Trái đất và chuyển động lắc lư quanh trục dọc diễn ra sau mỗi 26,5 ngày tạo nên một quỹ đạo cực kỳ phức tạp. Dữ liệu từ thiết bị chụp ảnh tầm xa L’LORRI đã giúp nhóm nghiên cứu thuộc tàu vũ trụ Lucy tiết lộ những chi tiết quý giá này. Khám phá mới cho thấy sự đa dạng và kỳ ảo của các vật thể nhỏ đang trôi nổi trong vũ trụ mà con người mới chỉ bắt đầu chạm tới.
Tiểu hành tinh Donaldjohanson và dấu vết của nước trong quá khứ
Nhóm nghiên cứu nhận định rằng khi mới hình thành Donaldjohanson có thể đã quay nhanh hơn hiện nay ít nhất là 10 lần trước khi chậm lại theo thời gian. Tốc độ quay của nó đã giảm dần trong khoảng từ 20 đến 60 triệu năm qua do tác động của các lực vật lý trong môi trường không gian. Quá trình này đã để lại những biến đổi sâu sắc lên hình thái và cấu trúc địa chất của toàn bộ tiểu hành tinh.
Trong quá trình giảm tốc kéo dài hàng chục triệu năm lực hấp dẫn đã kéo các vật liệu đá rời rạc trượt xuống và dần mài nhẵn bề mặt thiên thể. Điều này giải thích cho cấu trúc bề mặt hiện tại của Donaldjohanson vốn trông khá mịn màng dù nó được tạo ra từ vụ va chạm mảnh vỡ,. Những quan sát chi tiết từ tàu Lucy đã cung cấp cái nhìn cận cảnh về sự tiến hóa vật lý của các tiểu hành tinh trong hàng triệu năm.
Đáng chú ý hơn cả là việc phát hiện các khoáng chất đất sét giàu sắt trên bề mặt cho thấy sự tồn tại của nước ở thể lỏng trong quá khứ. Dù các chuyên gia kết luận rằng thời gian thiên thạch này chứa nước là rất ngắn nhưng đây vẫn là một manh mối khoa học cực kỳ quan trọng. Những phát hiện này giúp giới khoa học hiểu thêm về nguồn gốc nước và các điều kiện hình thành sự sống trong hệ Mặt trời thuở sơ khai.
Vũ Hiếu (tổng hợp)
